Eίδαμε την Αγγέλα στο Altera Pars

Γράφει η Λουκία Σουγιά

Το «Altera Pars» -«Η Άλλη Πλευρά»- είναι ένα απ’ τα πιο όμορφα και ιδιαίτερα θέατρα της Αθήνας. Η γειτονιά του, ο πολυσύχναστος Κεραμεικός, ζωντανεύει τα τελευταία χρόνια από εστίες πολιτισμού, όπως αυτό. Τα σκούρα γκρίζα χρώματα της εισόδου διακόπτονται ευχάριστα από ένα ομοίωμα δέντρου, μικρά κάδρα, ένα φωτισμένο κοστούμι που σε υποδέχεται στο κεφαλόσκαλο του 1ου ορόφου. Εκεί όπου βρίσκεται το μπαρ και το φουαγιέ του θεάτρου, που, σαν σε εξώστη και βεράντα, σού επιτρέπει ν’ απλώσεις το βλέμμα στη σκηνή. Ένα επίπεδο πιο κάτω, ο κενός χώρος της, τα σκηνικά και βοηθήματα της παράστασης περιμένουν ήσυχα. Να τα σεργιανίσεις με το βλέμμα, να εξοικειωθείς μαζί τους, να τ’ αποκωδικοποιήσεις αργότερα.

Το τρίτο κουδούνι χτυπάει όταν η πρώτη ηθοποιός βρίσκεται ήδη «επί σκηνής». Είναι μια νέα γυναίκα με φακιόλι που σφουγγαρίζει σκάλες τραγουδώντας. Γύρω της, ταράτσες με απλωμένες μπουγάδες, σκοινιά, φωνές, πειράγματα, κορίτσια, ασπρόρουχα στα μανταλάκια, εισαγωγή στην ιστορία. Σε λίγη ώρα όλα ξεκαθαρίζουν: οι ηρωίδες του έργου είναι υπηρέτριες. Η «Αγγέλα» είναι μια απ’ αυτές. Είναι όλες τους νέες κοπέλες, που άφησαν τα χωριά τους για να εργαστούν στην πρωτεύουσα. Τα ρούχα, τα όνειρα και οι τρόποι τους σε μεταφέρουν στη δεκαετία του ’50, στα πρώτα σκληρά μεταπολεμικά χρόνια. Είναι φτωχές, απροστάτευτες, μόνες. Δεν έχουν κανέναν στην άγρια πόλη.

Ενστικτωδώς, κάποιες ανάμεσά τους αναζητούν τον έρωτα και, στο πρόσωπο του άντρα, την προστασία. Η Φανή και η Γεωργία καρτερούν τον «αγαπητικό» τους με χτυποκάρδι, η Νέρα ζει το χολυγουντιανό της όνειρο, η Άννα την κυνική της διάψευση, η Αγγέλα την ανάμνηση ενός χαμένου αδερφού. Γρήγορα η υπόθεση εκτυλίσσεται: ένας θάνατος, η σκοτεινή αιτία του, το δίλημμα των ηρώων. Να σιωπήσουν με αντάλλαγμα μια αλλιώτικη ζωή; Ή ν’ αποδώσουν δικαιοσύνη; Να προτιμήσουν την ασφάλεια ή το καθήκον; Το λούφαγμα και τη φυγή ή τις προσωπικές τους Θερμοπύλες;

Η δύναμη της πένας του Γιώργου Σεβαστίκογλου σε ξαφνιάζει. Ένα έργο που ξεκινά με στοιχεία ηθογραφίας, μέσα σε λίγα μόλις λεπτά αποκαλύπτει μια πλοκή σκοτεινή, δαιδαλώδη. Οι ήρωες είναι και δεν είναι αυτό που φαίνονται, έχουν πλευρές εύκολες στην ανάγνωση κι άλλες μύχιες, σκοτεινές και διεφθαρμένες, παραιτημένες, εκφυλισμένες, επικίνδυνες… Οι επιλογές τους καθορίζουν αποφασιστικά, κατά τον τραγικό τρόπο, την ειμαρμένη τους. Τίποτα δεν είναι τυχαίο, καμία πράξη δεν μένει χωρίς συνέπειες, οι αποφάσεις είναι όλες ζωής ή θανάτου. Το απλοϊκό προφίλ των υπηρετριών δίνει τη θέση του σε θύματα που είναι ταυτόχρονα θύτες, οι ανήμπορες γυναίκες μετατρέπονται ή μπορούν να μετατραπούν σε ύαινες για να υπερασπιστούν τις επιλογές τους -ακόμα κι όταν αυτές οι επιλογές είναι του ηθικού και προσωπικού τους χαμού, ακόμα κι όταν οδηγούν στην ατομική αλλοτρίωση ή στην ηθική και φυσική εξόντωση του μέχρι χθες αδερφού. Ο ασφυκτικός κοινωνικός και πολιτικός περίγυρος, ο άγονος αγώνας της επιβίωσης ελαχιστοποιούν τα περιθώρια, καταργούν τη νεότητα, τιμωρούν τα λάθη με βία…

Αφέλεια και δολοφονικός κυνισμός, φως της νεότητας και ερεβώδες σκοτάδι στα ίδια πρόσωπα, ελπίδα κι απόγνωση καταιγιστικά εναλλασσόμενες, Έρως και Θάνατος σε σφιχτό εναγκαλισμό.

Μέσα σ’ όλον αυτό τον συρφετό εκμετάλλευσης και αλληλο-εξόντωσης η Αγγέλα με το κόκκινο φουστάνι θα λειτουργήσει σαν καταλύτης. Η παρουσία της -δωρική, αταλάντευτη, ακέραιη- σημαίνει την έλευση του Αθώου στο βασίλειο του Σκοταδιού. Τη φωνή που κρατάει το ίσο σ’ ένα σύμπαν παραφωνίας. Άλλη μια «κόκκινη», φλογερή ηρωίδα της νεοελληνικής δραματουργίας, που καλείται να μιλήσει ή να σωπάσει, να υποταχθεί ή να καλέσει σε συναγερμό τις παραπλανημένες δυνάμεις της αλήθειας, της δικαιοσύνης, της ελευθερίας… Η σύγκρουση των δύο κόσμων είναι αναπόφευκτη. Ο νικητής και το αξιακό του σύστημα, αυτός ή αυτό που επικρατεί, που «θα ζήσει» στο τέλος δεν είναι απαραίτητα αυτό που φαίνεται. Άλλωστε, «ζει» αυτό που φέρουμε εντός. «Ζει» αυτό που συνεχίζουμε με τη στάση ζωής μας. «Ζει» αυτό που μας ωθεί προς τα εμπρός.

Απόλυτα δοσμένη στον ρόλο που υπηρετεί, η Αγγελική Κοντού στηρίζει τη φιγούρα της Αγγέλας με την ψυχή και το σώμα. Με το βλέμμα, με την ορμή της εκφοράς του λόγου της, με τη στάση του κορμιού και την κίνηση αποδίδει τη φλόγα του κειμένου. Και με την αφοσίωση του αισθήματος: η ερωτική σκηνή με τον Λάμπρο στο κλείσιμο του πρώτου μέρους είναι δοσμένη υποδειγματικά -σε ρυθμούς και αναλογίες.

Ο Στράτος του Πέτρου Νάκου, ανάγλυφος. Πορωμένος από τη διαφθορά, άθλιος προς τη σύντροφο-συνεργό του, κτηνώδης προς όλες τις γυναίκες, νομίζεις πως έχει ξεπηδήσει από τις σελίδες του Σεβαστίκογλου στη σκηνή του «Altera Pars» χάρις στη στιβαρή -αλλά και υποδορίως παραπαίουσα…- απόδοση του Πέτρου Νάκου.

Άριστος ο Μένιος του Σπύρου Σιδέρη: η αλαζονεία της εξουσίας ενός μπάτσου, η θρασύδειλη μαγκιά του προς τα «θηλυκά» δίνει τη θέση της στο προσωπικό στραπατσάρισμα, τη μεταστροφή και την αλληλεγγύη του κατατρεγμένου. Δίπλα του η Φανή της Βέρας Μακρομαρίδου είναι μια γήινη, ακατέργαστη, προδομένη φιγούρα, οικεία στις κωμικές της νότες. Στέρεη η τεχνική της Αργυρώς Τσιρίτα, αποδίδει λιτά, εύστοχα -και πόσο αποτελεσματικά- τη χαιρεκακία και τον απύθμενο κυνισμό της Άννας. Η Ειρήνη Τσιριγώτη επωμίστηκε μεγάλο και βαρύ έργο αναλαμβάνοντας τον ρόλο της Γεωργίας, όπου δεν συγχωρείται ούτε ένα παραπάτημα στην κατάδυση στο συναίσθημα της ηρωϊδας, ενώ στον Λάμπρο του Παύλου Εμμανουηλίδη η κρυφή ευαισθησία κάτω από τον φλοιό της περηφάνιας απαιτεί, παράλληλα, μια στόφα παλαιάς κοπής ανδρισμού, που μένει να αναδειχθεί.

Θα ήθελα, στο σημείο αυτό, να τονίσω πόσο εύστοχο και αποτελεσματικό στη λιτότητά του είναι το σκηνικό του Σάββα Πασχαλίδη, αλλά και πόσο ταιριαστά «ντύνει» μουσικά το εγχείρημα η πρωτότυπη μουσική της Ελένης Λομβάρδου, ενισχυμένη από τη μουσική επιμέλεια του Πέτρου Νάκου και της Αγγελικής Κοντού. Η καθοδήγηση της κίνησης των ηθοποιών από την Ελβίρα Μπαρτζώκα είναι εμφανής και πετυχημένη.

Χωρίς καμια δραματουργική υπερβολή -που θα ήταν εύκολο να υπάρξει- με σεβασμό στους ρυθμούς του έργου, τους οποίους αναδεικνύει, ο Πέτρος Νάκος επιτυγχάνει και στον ρόλο του σκηνοθέτη σ’ αυτή την παράσταση. Είναι τόσο πλούσιο και πολύπλοκο το χαρακτηρολογικό υλικό του, που θα ήταν εύκολο οι ήρωες να ξεφύγουν προς την καρικατούρα και ο λόγος τους προς την ιδεολογική τυμπανοκρουσία, οι σκηνές έντασης προς το γκροτέσκο. Τους σκοπέλους αυτούς αποφεύγει η καθοδήγησή του κι αυτό είναι η πρώτη, ίσως βασικότερη, επιτυχία του. Η αίσθηση του μέτρου κυριαρχεί σ’ αυτή την παράσταση από την αρχή ως το τέλος, σ’ όλες τις στιγμές.

Κι αν ήθελα να την αποδώσω, αυτή τη σπουδαία ομαδική δουλειά, με λίγα λόγια, θα διάλεγα τρεις εικόνες της: τα απλωμένα ασπρόρουχα στην άδεια, πολυεπίπεδη σκηνή πριν το ξεκίνημα της παράστασης, το τραγούδι της Αργυρώς Τσιρίτα στην πρώτη σκηνή και το δακρυσμένο βλέμμα της Αγγελικής Κοντού στην υπόκλιση των ηθοποιών…

Μπράβο σε όλους.

Ταυτότητα παράστασης:

Σκηνοθεσία: Πέτρος Νάκος
Επιμέλεια σκηνικού: Σάββας Πασχαλίδης
Κοστούμια: Δέσποινα Κολοκοτσά
Πρωτότυπη μουσική παράστασης: Ελένη Λομβάρδου
Φωτισμοί: Πέτρος Νάκος
Επιμέλεια κίνησης: Ελβίρα Μπαρτζώκα
Μουσική επιμέλεια: Πέτρος Νάκος – Αγγελική Κοντού

Διανομή: 
Αγγέλα: Αγγελική Κοντού
Στράτος: Πέτρος Νάκος
Λάμπρος: Παύλος Εμμανουηλίδης
Γεωργία: Ειρήνη Τσιριγώτη
Άννα/Κα Παππά: Αργυρώ Τσιρίτα
Φανή: Βέρα Μακρομαρίδου
Μένιος: Σπύρος Σιδέρης
Νέρα: Βαρβάρα Ντέσκα
Γκαρσόνι: Αλέξανδρος Γιάγκας / Παναγιώτης Λέκκας

Ημέρες & ώρες παραστάσεων:
Δευτέρα & Τρίτη, 9:00 μ.μ.

Τιμές εισιτηρίων:
Γενική είσοδος: €15, 
Φοιτητικό: €12, 
Ομαδικό/Ανέργων/ΑΜΕΑ: €8

Θέατρο «Altera Pars»
Μεγάλου Αλεξάνδρου 123, Κεραμεικός
Τηλ.: 210 – 34 10 011

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*