Συνέντευξη της Χρυσάνθης Κορνήλιου, σκηνοθέτις και ιδιοκτήτρια του θεάτρου-πολυχώρου Διέλευσις.

Γράφει η Λένα Σάββα

Ευχαριστώ το Θέατρο.gr για την ευκαιρία που μου χάρισε να πάρω συνέντευξη από τη σκηνοθέτη και ιδιοκτήτρια του θεάτρου-πολυχώρου ΔΙΕΛΕΥΣΙΣ Χρυσάνθη Κορνήλιου. Μαγεύτηκα από τον πλούτο της γνώσης και της σοφίας της, από το εύρος των αναζητήσεών της. Διαβάστε αυτή τη συνέντευξη. Μας αφορά όλους!

  • Καθ’ όλη τη διάρκεια της παράστασης καθόσουν πίσω μου κι ένιωσα αυτόν τον έρωτα. Τον έρωτα που έχει μια μάνα για το παιδί της, τον φροντιστικό έρωτα.

Χρυσάνθη: Το έργο που κάνω το νιώθω πραγματικά σαν να είναι παιδί μου και το φροντίζω και κατά τη διάρκειατης παράστασης, (γιατί είμαι μέσα σε όλες σχεδόν τις παραστάσεις). Η παράσταση συνήθως με τοχρόνο μπορεί να χαλαρώσει ή να μηχανοποιηθεί. Δηλαδή, να μη μείνει στο αρχικό ποιοτικό επίπεδο που έχει δομηθεί. Αν ο ηθοποιός για παράδειγμα είναι άδειος συναισθηματικά, ή παίζει από συνήθεια,δεν μεταφέρεται η δόνηση στο θεατή και αυτό το αισθάνονται οι θεατές. Εγώ είμαι εκεί για να κάνω αυτές τις διαπιστώσεις. Υπάρχει δόνηση; Υπάρχει ενέργεια; Μπορεί επίσης ο ηθοποιός να αυθαιρετήσει και να βγει απ’ τον άξονα της παράστασης. Όταν βλέπω το έργο μου κάθε φορά είναι σαν να γεννάω.

  • Υπάρχει ενηλικίωση σε μία θεατρική παράσταση όπου αφήνουμε πια το παιδί μας ελεύθερονα ζήσει τη δική του ζωή;

Χρυσάνθη: Υπάρχει, αλλά υπάρχει και ο νόμος της εντροπίας που υποσκάπτει την «φρεσκάδα» της παράστασης και τη δύναμη της αμεσότητας που έχει. Ο ηθοποιός παίζει από μνήμης έχοντας μάθει τα λόγια του και έχοντας σταμπιλάρει τις κινήσεις του. Δεν είναι γεμάτος εσωτερικά. Εκεί χρειάζεται μία “ένεση”. Μπορεί ενδιάμεσα να ξαναχρειαστεί η πρόβα για να επανέλθει η παράσταση στην αρχική της δυναμική.

  • Επειδή κι εγώ πιστεύω ότι το θέατρο και γενικά η τέχνη πρέπει να λειτουργεί σαν φάρος και να οδηγεί, με ποιό κριτήριο επιλέγεις τα έργα σου;

Χρυσάνθη: Με το κριτήριο να αφήνουν κάτι στο θεατή. Να μην βγαίνει ο ίδιος έτσι όπως μπήκε. Αυτό θα λέγαμε ότι είναι ένα είδος Αριστοτελικής “κάθαρσης”. Με ενδιαφέρει το έργο να εμπνέει το καλό και να δίνει ελπίδα. Φυσικά το κάθε έργο αφήνει μία άλλη ουσία, μια διαφορετική ποιότητα, αρκεί όμως αυτή ηουσία και αυτή η ποιότητα να οικοδομεί τον Άνθρωπο. Θέλω δηλαδή να κάνω αυτό που είπες: η Τέχνη να λειτουργεί σαν φάρος.

  • Η παράσταση έχει συμπυκνωμένη σοφία, πολλά νοήματα. Ποιό νομίζεις ότι είναι το βασικότερο μήνυμα;

Χρυσάνθη: Το βασικότερο μήνυμα είναι οι δυνατότητες που έχει ο άνθρωπος να διαχειριστεί αμετάκλητες ή μη αναστρέψιμες καταστάσεις, να επενεργήσουμε έτσι ώστε να προκύψει το μεγαλύτερο δυνατό καλό. Για παράδειγμα σε μία κρίση πολέμου κάποιος μπορεί να γίνει μαυραγορίτης ή δοσίλογος και κάποιος ήρωας. Είναι θέμα επιλογής που συνάδει με την εσωτερική ποιότητα του ατόμου. Πέρα όμως από αυτό το βασικό μήνυμα, το έργο έχει και άλλα μηνύματα που δεν είναι προφανή με την πρώτη ανάγνωση.

  • Στο έργο του Καλντερόν τί σε τράβηξε;

Χρυσάνθη: Το πρώτο που με τράβηξε είναι αυτό που είπα πριν, η απάντηση στο μοιραίο. Οι δυνατότητες που έχουμε να απαντήσουμε σε μια κατάσταση που φαίνεται πως μας επιβάλλεται

  • Πόσο πρόσβαση πιστεύεις ότι έχουμε στην ελεύθερη βούληση;

Χρυσάνθη: Ελάχιστη. Ο συνήθης άνθρωπος είναι μηχανοποιημένος. Για να μπορέσει να έχει πρόσβαση στην ελεύθερη βούληση, χρειάζεται εσωτερική εργασία. Μόνο με μια σοβαρή εργασία επί του εαυτού μπορεί να αφυπνίσει τις δυνατότητές του ώστε να δημιουργεί ένα άλλο πεπρωμένο.

  • Ποια είναι η σχέση πνευματικότητας και Θεού;

Χρυσάνθη:  Απόλυτη. Όταν λέμε Θεός μιλάμε γι’ αυτή την ανεξάντλητη πηγή, (ανεξάρτητα από το όνομα που της δίνει η κάθε παράδοση). Αυτό το εξαιρετικό μυστήριο της γέννησης των όντων και της δημιουργίας.
Αυτή την απίστευτη σοφία και ευφυΐα με την οποία είναι φτιαγμένες όλες οι μορφές της δημιουργίας. Αυτή η απίστευτη νομοτέλεια που διέπει όλο τον υλικό κόσμο. Σαν να είναι τα πάντα φτιαγμένα για να μας διδάσκουν πως πρέπει να πορευόμαστε. Έλεγε ο Ερμής ο τρισμέγιστος “όπως είναι κάτω έτσι είναι και τα πάνω”. Θα μπορούσε να πει κανείς λοιπόν ότι η φύση είναι ένα σύμβολο, είναι τα ίχνη του Θεού που δείχνουν το δρόμο για τη σύνδεση με την πηγή μας. Όταν λοιπόν δεν παρατηρεί κανείς αυτή την ενδογενή σοφία της Φύσης, σβήνουν τα ίχνη του Θεού και επομένως εμείς οι ίδιοι καταλύουμε την ελευθερία μας, η οποία μπορεί να υπάρξει μόνο σε σύνδεση με την πηγή μας, διαφορετικά είναι σαν να είμαστε φυλακισμένοι μέσα σε μια ανοησία με ψευδαισθήσεις ελευθερίας.

  • Σχετικά με την υπόθεση του έργου, ποιο είναι το κίνητρο που έκανε το φυλακισμένο γιο τουβασιλιά να επιλέξει το καλό;

Χρυσάνθη: Το έργο αυτό έχει μία συμβολική υπόθεση. Είναι μια αλληγορία. Ο πύργος ο σκοτεινός μπορεί να είναι το υλικό επίπεδο μέσα στο οποίο γεννιέται το ανθρώπινο ον χωρίς την γνώση της καταγωγής του και της αληθινής φύσης του. Έτσι αρχίζει μία σειρά μοιραίων λαθών μέχρι να ξαναβρεί ο άνθρωπος μέσα από εμπειρίες σταδιακών αφυπνίσεων, αυτό που πραγματικά είναι, δηλαδή τον αληθινό του εαυτό. Όταν το ανθρώπινο ον βρίσκεται μέσα στην ύλη, όντως είναι σαν αλυσσοδεμένο. Λέει ο Κλοτάλντο στο βασιλιά: “Γιατί τον έφερες εδώ κοιμισμένο;” κι απαντάει ο βασιλιάς: «Γιατί αν ξύπναγε και θυμόταν δεν θα μπορούσε να το αντέξει και θα τρελαινόταν». Αυτή η αφύπνιση έχει σχέση με την Πλατωνική ενθύμηση. Την ενθύμηση της γνήσιας πνευματικής καταγωγής, αυτού που είναι η πραγματική κληρονομιά του ανθρώπου. Στο έργο βλέπουμε μία διαδικασία μεταστοιχείωσης του ήρωα με όλες τις παλινδρομήσεις που ενδεχομένως συνεπάγεται αυτή. Στο τέλος η σχέση βασιλιά και γιου μοιάζει με την επιστροφή του ασώτου, μια εξαιρετική αλληγορία αποκατάστασης.

  • Πόσο δύσκολο για τους ηθοποιούς σου ήταν να χρησιμοποιήσουν τον ποιητικό λόγο, δηλαδή το λόγο με ρίμα;

Χρυσάνθη: Η αλήθεια είναι ότι αυτό είναι μια δυσκολία για τον ηθοποιό που δεν έχει εμπειρία. Κι αυτό γιατί οινόμοι της παράστασης είναι διαφορετικοί από τους νόμους της λογοτεχνίας. Αν και η παράσταση μπορεί να εμπεριέχει λογοτεχνικό μέρος, ωστόσο δεν είναι λογοτεχνία. Η αισθητική της παράστασης απαιτεί μία αμεσότητα και μια ζωή άλλου χαρακτήρα. Ο λόγος πρέπει να είναι ζωντανός και άμεσος. Πρέπει να φέρνει την ενέργεια του ηθοποιού και την αφοπλιστική ειλικρίνεια με την οποία μπορεί να επικοινωνήσει με το κοινό του.

  • Τι είναι αυτό που σπρώχνει έναν ηθοποιό να σκηνοθετήσει;

Χρυσάνθη: Μπορώ να πω τι είναι αυτό που σπρώχνει εμένα να σκηνοθετήσω. Όταν σκηνοθετείς έχεις όλη την ενορχήστρωση του έργου, όχι μόνο τον ρόλο που παίζεις. Είσαι ο μαέστρος. Είναι σαν να γεννάς μια καινούργια ζωή και να την πας όπου θέλεις. Ταξιδεύεις τις σκέψεις σου, καταθέτεις τον εσωτερικό σου κόσμο, αυτό που βαθύτερα πιστεύεις. Είναι ένα είδος ολικής αυτοέκφρασης. Το κείμενο είναι μόνο η αφορμή. Απλά, όσο κρατιέσαι πιο γερά από αυτό, το όχημά σου θα σε πάει με μεγαλύτερη ασφάλεια εκεί που επιδιώκεις. Αυτό είναι που με γοητεύει στη σκηνοθεσία.

  • Πόσο εύκολο είναι να παίζεις και να σκηνοθετείς ταυτόχρονα;
  • Χρυσάνθη: Απλά δεν γίνεται. Για μένα δεν μπορείς. Δεν μπορείς να δεις απέξω. Εγώ όταν είμαι πάνω στη σκηνή θέλω να νιώθω ότι υπάρχει κάποιος που με βλέπει και με διορθώνει. Αν δεν υπάρχει αυτός που θα σε καθοδηγήσει, δεν μπορείς να έχεις αίσθηση του πώς φαίνεσαι στο κοινό. Επομένως, το θεωρώ πολύ δύσκολο έως αδύνατον να αυτόσκηνοθετείται κανείς. Εξ άλλου για ποιον λόγο να το κάνει; Αυτό που αξίζει στον ηθοποιό είναι το να είναι εύπλαστος ώστε να υλοποιήσει το όραμα του σκηνοθέτη, εφόσον πιστεύει σ’ αυτόν. Οι εγωιστικές αγκυλώσεις της γνώμης του ηθοποιού θα πληγώσουν τη χημεία της σχέσης με τον σκηνοθέτη και η παράσταση θα γίνει ένα κακόγουστο συνονθύλευμα, χωρίς ξεκάθαρη γραμμή.
  • Πόσο δύσκολο είναι σήμερα στην Αθήνα να κάνεις θέατρο;

  Χρυσάνθη: Στην Αθήνα υπάρχει μία ιδιάζουσα κατάσταση πια. Βγαίνουν πάρα πολλοί ηθοποιοί που είναι φυσικό να θέλουν να ασκήσουν το επάγγελμά τους και να εκφραστούν. Είναι επόμενο να μην μπορούν να απορροφηθούν από τις μεγάλες σκηνές που είναι λίγες. Επομένως φτιάχνουν τις δικές τους ομάδες, ανάλογα με την κατάρτιση που έχουν και όποιες δυνατότητες διαθέτουν. Δημιουργείται έτσι μια πληθώρα παραστάσεων μέσα στην οποία το κοινό δεν μπορεί εύκολα να επιλέξει δεδομένου ότι ηδιαφήμιση γίνεται από αυτούς που έχουν τις οικονομικές δυνατότητες και διαθέτουν τα μέσα γι αυτό,με αποτέλεσμα οι προσπάθειες αυτές να μην μπορούν εύκολα να επιβιώσουν.

  • Πόσο συνδράμει το κράτος;

Χρυσάνθη: Ελάχιστα και όχι σε όλους και χωρίς πραγματικά αξιολογικά κριτήρια. Είναι λοιπόν πολύ δύσκολο ναγίνει ένα σοβαρό καλλιτεχνικό εγχείρημα χωρίς οικονομική αρωγή.

  • Τι ονειρεύεσαι; Ποια είναι τα όνειρα-σχέδια για το μέλλον;

Χρυσάνθη: Το βασικό μου όνειρο ήταν να δημιουργήσω τη Διέλευση. Ένα χώρο που να εξάγει πολιτισμό σε όλες του τις μορφές και εκφράσεις. Επομένως, το σχέδιο αυτό είναι ένα σχέδιο εν εξελίξει που πυροδοτείται από την έμπνευση και την σταθερή και σκληρή εργασία.

  • Μίλησέ μου για τις λειτουργίες του θεάτρου, γκαλερί, βιβλιοπωλείο κλπ.

Χρυσάνθη: Μέσα σε αυτό τον πολυχώρο θέλω, ει δυνατόν, όλες οι μορφές Τέχνης, οι πνευματικοί θησαυροί του παρελθόντος αλλά και του μέλλοντος να εκφράζονται. Λογοτεχνία, θέατρο, μουσική, ζωγραφική, ποίηση, παρουσιάσεις βιβλίων, μουσικές βραδιές (κλασικές, έθνικ, ρεμπέτικο). Αυτοί που έρχονται, έχει σημασία να εισπράττουν κάτι καλό που μπορεί να τους βοηθάει πνευματικά και να τους προσφέρει αξιόλογες εμπειρίες.

  • Πώς μπορεί ένας άνθρωπος να αντιληφθεί ή να νιώσει το Θεό; Ποια είναι η σχέση σου με το Θεό; Πως το αντιλαμβάνεσαι;

Χρυσάνθη: Σημασία δεν έχει η δική μου σχέση με τον Θεό. Σημασία έχει η σχέση του κάθε ανθρώπου με τον Θεό. Στην ουσία ο Θεός είναι μέσα μας. Δεν έχουμε παρά να ανοίξουμε τα μάτια μας και την καρδιά μας. Τότε μπορούμε να δούμε την ιερότητα να αναδύεται. Αυτή η αίσθηση του ιερού όμως είναι μια αντίληψη και μια στάση ζωής. Προκύπτει από μια γνήσια ενδοστροφή και είναι καρπός αγνής και ειλικρινούς αναζήτησης.

  • Τα όνειρα – σχέδιά σου για το μέλλον;

Χρυσάνθη: Δεν κάνω πολλά όνειρα για το μέλλον, ζω το παρόν και προετοιμάζω το επόμενο βήμα μου.

  • Τα άμεσα σχέδιά σου;

Χρυσάνθη: Δεν κάνω άμεσα σχέδια. Περιμένω την έμπνευση και μέσα από αυτήν μου διαμηνύεται αυτό που πρόκειται να κάνω.

  • Πώς βλέπεις σήμερα την κουλτούρα στην Ελλάδα;

Χρυσάνθη: Το μόνο που μπορώ να πω είναι ότι φοβάμαι την ημιμάθεια και την σκέτη πληροφορία. Τον επίπεδο και μονοσήμαντο τρόπο αντίληψης. Δεν μπορεί κανείς έτσι ούτε να μάθει πραγματικά και πολύ περισσότερο να πει κάτι σημαντικό. Με αυτόν τον τρόπο ο άνθρωπος φτωχαίνει εσωτερικά. Η σκέψη του χάνεται στην οριζοντιότητα και το ανεξερεύνητο βάθος του μετατρέπεται από μία Υπόσχεση, σε μία απειλή που θα τον καταπιεί επειδή δεν του έδωσε σημασία.

  • Τι εύχεσαι για το Νέο Έτος;

Χρυσάνθη: Εύχομαι να βρει ο άνθρωπος τον αληθινό του εαυτό και να εκπληρώσει τη δική του αποστολή.

About Ntina Karra 18 Articles
Ονομάζομαι Ντίνα Καρρά. Είμαι άτομο εξωστρεφές, κοινωνικό, αισιόδοξο, ενθουσιώδες (κριός στο ζώδιο) και πολύ δημιουργικό! Από μικρή θυμάμαι τον εαυτό μου να αποτυπώνει πάνω στο χαρτί συναισθήματα και σκέψεις. Έτσι και με το θέατρο νιώθω ότι ξαναγεννιέμαι και γίνομαι καλύτερος άνθρωπος. Επίσης αγαπώ τη γυμναστική γιατί "νοῦς ὑγιής ἐν σώματι ὑγιεῖ". Χαμόγελα και θετική σκέψη κατακλύζουν πάντα τη ζωή μου και συνεχώς λέω ότι τα καλύτερα έρχονται όταν δεν τα περιμένεις!

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*