Είδαμε την παράσταση “Himmelweg-Ο δρόμος για τον ουρανό” στο θέατρο Τζένη Καρέζη

Γράφει η Ντίνα Καρρά

Η παράσταση «Himmelweg – Ο δρόμος για τον ουρανό» του Ισπανού συγγραφέα Juan Mayorga παρουσιάζεται φέτος στο θέατρο Τζένη Καρέζη μετά την ένθερμη αποδοχή κοινού και κριτικών στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών στην Πειραιώς 260 το περασμένο καλοκαίρι. Ενορχηστρωτής της παράστασης η δραστήρια Έλενα Καρακούλη που με αρωγό την ακριβή μετάφραση της Μαρίας Χατζηεμμανουήλ και τρεις σπουδαίες διεισδυτικές υποκρίσεις, χτίζει ένα στέρεο θεατρικό πόνημα με παράδοξη ομορφιά και βαθιά ηθική.

«Himmelweg» σημαίνει ο δρόμος για τον ουρανό. Έτσι κυνικά ονόμαζαν οι Ναζί τη ράμπα που οδηγούσε τους Εβραίους στους μακάβριους θαλάμους αερίων.

Πρόκειται για ένα σύγχρονο έργο, βασισμένο σε πραγματικό γεγονός, χαμένο στην ιστορική μνήμη και την επιλεκτική λήθη που φαντάζει τόσο εφιαλτικά γνώριμο και επίκαιρο στις μέρες μας. Με όχημα το Ολοκαύτωμα στηλιτεύει κάθε μορφή φασισμού, κατάχρησης εξουσίας, χειραγώγησης και υπονόμευσης της πραγματικότητας.

Το τέλειο σχέδιο, η τέλεια εξαπάτηση, η τέλεια παραπλάνηση, η τέλεια κατασκευή του ψεύδους, το τέλειο αόρατο της φρίκης με μία απάνθρωπη βία που ποτέ δεν αντικρύζουν τα μάτια μας.

Οι περίπλοκες σχέσεις θύτη και θύματος, οι μηχανισμοί της ανθρώπινης συνείδησης, η ισχύς της πειθούς και του τεχνάσματος διερευνώνται ενδελεχώς από το συγγραφέα πάνω σε μία σημαντική μελέτη για την τελειότητα του μηχανισμού της απάτης. Αναζητά τους  λόγους εθελοτυφλίας των ανθρώπων, στοχεύει στην ενσυναίσθηση του κοινού που αρνείται πεισματικά να “σπρώξει την πόρτα” και να δει με τα μάτια του τη φρίκη, στη διαρκή αναζήτηση και παρατήρηση της αλήθειας αφού κι ο καπνός έχει σκιά. Να αναρρωτηθεί ο καθένας: «εγώ, μέσα στη σκηνή του κόσμου, κατά πόσο είμαι ένας ρόλος που τον έγραψαν και τον σκηνοθετούν άλλοι;»

Στα μέσα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης Εβραίων στην πρώην Τσεχοσλοβακία, το Theresienstadt, μεταμορφώθηκε κυριολεκτικά σε θεατρική σκηνή προκειμένου να υποδεχτεί την πιο φιλόδοξη θεατρική παράσταση της σύγχρονης ιστορίας. Η ναζιστική κυβέρνηση του Βερολίνου επινόησε, οργάνωσε και εκτέλεσε τη σατανική απάτη που αποσκοπούσε στον εφησυχασμό των ανησυχιών της παγκόσμιας κοινής γνώμης σχετικά με τις φήμες που κυκλοφορούσαν για τις συνθήκες διαβίωσης και την τύχη των κρατουμένων στα στρατόπεδα συγκέντρωσης πολιτών. Το φιλόδοξο αυτό σχέδιο ονομάστηκε «Επιχείρηση Ωραιοποίηση – Operation Embellishment» και για να υλοποιηθεί χρειάστηκαν πολλοί μήνες αυστηρής προετοιμασίας: έπρεπε να γραφτεί το «θεατρικό έργο», να γίνει η διανομή των ρόλων, να κατασκευαστούν τα σκηνικά, να ραφτούν τα κοστούμια και φυσικά να γίνουν οι απαιτούμενες πρόβες. Η «πρεμιέρα» ορίστηκε για τις 23 Ιουνίου του 1944, οι «προβολείς άναψαν» και η παράσταση ξεκίνησε: στη σκηνή επιλεγμένοι Εβραίοι κρατούμενοι του στρατοπέδου και στις θέσεις των θεατών διακεκριμένα μέλη της παγκόσμιας κοινότητας, ένας εκπρόσωπος του Ερυθρού Σταυρού και δυο κυβερνητικά στελέχη, που πραγματοποιούσαν προγραμματισμένη επίσκεψη. Για 6 ολόκληρες ώρες «ηθοποιοί» και «θεατές» έδιναν ρεσιτάλ ερμηνείας: οι πρώτοι παρουσίαζαν έναν μασκαρεμένο τρόπο διαβίωσης κρύβοντας την απάνθρωπη πραγματικότητα που αντιμετώπιζαν σε τέτοια στρατόπεδα με την ελπίδα να κερδίσουν τη χαμένη τους ζωή και οι δεύτεροι αβασάνιστα εθελοτυφλούσαν στην προσωπική τους σφαίρα και επαναπαύονταν σε ό,τι έβλεπαν, σε ό,τι ήθελαν να δουν, σ’ αυτό που δεν προσπάθησαν να αναζητήσουν, την κτηνωδία δηλαδή που κρυβόταν επιμελώς πίσω από την ωραιοποιημένη δυστοπία.

«Είδα μία σχεδόν φυσιολογική πόλη, δεν είδα τίποτα το αφύσικο, δεν μπορούσα να επινοήσω αυτά που δεν είδα. Αν με βοηθούσαν εκείνοι, θα έγραφα την αλήθεια.»

Στην παράσταση, η μικρή πόλη φανερώνει την αόρατη φρίκη ενός τόπου συγκέντρωσης ζωντανών – νεκρών. Δύο αγόρια παίζουν με την σβούρα, ένα ζευγάρι κάθεται στο παγκάκι και μαλώνει, ένα κορίτσι μαθαίνει στην κούκλα της να κολυμπάει, τρεις άνδρες πουλάνε κόκκινα μπαλόνια. Ο τοπικός Δήμαρχος προσπαθεί με δυσκολία να πνίξει την αδύναμη κραυγή του και αφηγείται υπερήφανα την μακρόχρονη ιστορία του ρολογιού του χωριού, που δείχνει πάντα ώρα 6 και ο Διοικητής, σκηνοθέτης μιας παράστασης καταδικασμένης να έχει επιτυχία, εντεταλμένος θεματοφύλακας της ζωής και του θανάτου, διασφαλίζει την κατά τα φαινόμενα ομαλή καθημερινή ζωή, την δημόσια τάξη, την επιτυχία του σχεδίου για μία ενωμένη Ευρώπη, για την παγκόσμια ειρήνη, την σιωπή και μας καλωσορίζει σ΄έναν κόσμο όπου κάποιοι πρέπει να χειραγωγηθούν, κάποιοι να εξαπατηθούν και κάποιοι απλά να εξοντωθούν ώστε κάποιοι, λίγοι, να κυβερνήσουν.

Όμως Εσείς…

«Να βγάλετε φωτογραφίες. Εμείς θέλουμε να βγάλετε φωτογραφίες. Και, πάνω απ’ όλα, ανοίξτε καλά τα μάτια και πείτε στον κόσμο, τι είδατε. Ο κόσμος πρέπει να μάθει. Εσείς είστε τα μάτια του κόσμου».

Η ταλαντούχα σκηνοθέτις Έλενα Καρακούλη ακολουθεί με σεβασμό και ακεραιότητα τον αφηγηματικό ρυθμό και την ποιητικότητα του κειμένου κάνοντας χρήση βιντεοπροβολών με τις επαναλαμβανόμενες πρόβες των κρατουμένων, με αυθεντικά ντοκουμέντα της εποχής καθώς και με διάφορα αποσπάσματα βιβλίων του διοικητή. Οι πρόβες όμως εικονοποιούνται και επί σκηνής σαν ένα αψεγάδιαστο θεατρικό παιχνίδι με παράδοξες ανείπωτες δράσεις και υπαινιγμούς που στόχο έχουν την διέγερση της φαντασίας του κοινού. Οι θεατές οφείλουν να μπουν στα παπούτσια του αντιπροσώπου του Ερυθρού Σταυρού και να γράψουν την δική τους αναφορά με γνώμωνα αυτό που είδαν, ένιωσαν, βίωσαν. Δεν κουνάει το δάχτυλο στο θεατή αλλά αποσκοπεί στην αφύπνιση της συνείδησής του και στην ενσυναίσθηση. Ένας ολοζώνταντος εφιάλτης ξεδιπλώνεται μπροστά μας με τις εγκλωβισμένες ψυχές των θυμάτων να προσπαθούν να ανταπεξέλθουν στους ρόλους τους και τον Ελβετό απεσταλμένο του Ερυθρού Σταυρού, στοιχειωμένος από το παρελθόν, να επιστρέφει κάθε βράδυ στο ίδιο μέρος, ζητώντας συγχώρεση.

Φανερή βία δεν υπάρχει, επικρατεί όμως αυτό το εκκωφαντικό αόρατο της φρίκης που σε ανατριχιάζει και σε ταρακουνά με τους τρεις ήρωες παγιδευμένους στο χρονικό ενός εφιάλτη που δεν έχει τελειωμό.

Οι συντελεστές δικαιώνουν αδιαμφισβήτητα την σπουδαιότητα της θεατρικής κατασκευής. Στο συμμετρικό σύνολο συνεπικουρούν η εύστοχη συμβολική εικαστική επιμέλεια της Εύας Νάθενα με τα ενδεικτικά κοστούμια της Εβελίνας Δαρζέντα, οι εναρμονισμένοι φωτισμοί του Νίκου Βλασσόπουλου, η έντονη κίνηση της Φαίδρας Σούτου, η υποβλητική πρωτότυπη μουσική σύνθεση της Violet Louise και οι καλοδουλεμένες video-προβολές του Άγγελου Παπαδόπουλου.

Οι ευθύβολες υποκριτικές ικανότητες των πρωταγωνιστών ενδυναμώνουν το νοηματικό άξονα της θεατρικής συνθήκης με άρτια ισορροπία λόγου, έκφρασης και κίνησης στηρίζοντας τις προθέσεις της σκηνοθέτιδος.

Ο Νίκος Ψαρράς ενσαρκώνει το Γερμανό διοικητή με υποδειγματική σκηνική ευσυνειδησία, υποκριτική αξιοσύνη, ψυχική ακμαιότητα και αυτοπειθαρχία. Είναι ο ενορχηστρωτής του στημένου θεάματος, μορφωμένος, λάτρης του θεάτρου και της λογοτεχνίας. Ένας αδίσταχτος δήμιος ανυπεράσπιστων ψυχών με πνευματική καλλιέργεια και απάνθρωπη βαρβαρότητα που βλέπει μόνο σκιές και ανθρώπους μαριονέτες για την επίτευξη του μεγαλόπνοου σχεδίου του. Καθηλωτικός.

Ο Δημήτρης Παπανικολάου σκιτσάρει τον χαρακτήρα του διαμεσολαβητή Εβραίου Γκέρσομ ή Γκότφρηντ με μοναδική ευπλαστία, εκφραστική διαφάνεια και λειτουργική επιδεξιότητα. Φαντάζει σαν καλοκουρδισμένος παλιάτσος που εκτελεί κατά γράμμα τις διαταγές του Γερμανού ανωτέρου του σωματοποιώντας το συναίσθημα με τρόπο ακριβή και εύστοχο. Ο ρόλος του είναι σύνθετος, θύμα ή θύτης καθώς επωμίζεται την ευθύνη αποφάσεων ζωτικής σημασίας για τους ομοεθνείς του σ΄ένα παιχνίδι συνενοχής. Καταπληκτικός.

Ο Θανάσης Δήμου υποδύεται με υποκριτικό σφρίγος τον εύπιστο απεσταλμένο του Ερυθρού Σταυρού, ο οποίος ανοίγει την αυλαία μ΄έναν μονόλογο – δημόσια εξομολόγηση, πραγματικό καταπέλτη που χτυπάει φλέβα. Στοιχειωμένος από το παρελθόν, αφηγείται όσα είδε και όσα δεν ήταν σε θέση να διακρίνει με τρόπο πειστικό και απολύτως παραστατικό. Απεγνωσμένα προσπαθεί, μέχρι σήμερα, να καθησυχάσει όση συνείδηση του έχει απομείνει, μεταφέροντας την ευθύνη στην ατολμία και την αδυναμία των άλλων. Υπέροχος.

Η μικρούλα Δανάη Hoffmann τραγουδάει στο φινάλε με τη μελιστάλαχτη φωνούλα της ένα τρυφερό, συγκινητικό νανούρισμα και κλέβει τις εντυπώσεις. Μοιάζει με ηλιαχτίδα στο σκοτάδι, η ελπίδα, το ανυπότακτο κομμάτι του εαυτού μας που διψάει για ζωή. Είναι εκείνη που καταστρέφει τελευταία στιγμή την τέλεια παράσταση λέγοντας στο κουκλάκι της: “Τρέχα, Ρεβέκα, έρχεται ο Γερμανός!” αφήνοντας τελικά την πρόβα ανολοκλήρωτη.

«Οι εφιάλτες μας έχουν τώρα πραγματοποιηθεί. Ό,τι φοβόμαστε έχει πια συμβεί μέσα μας». «Himmelweg», μία αυθεντική θεατρική δημιουργία με υψηλό επίπεδο μηνυμάτων, ήθος, παράδοξη ομορφιά, άρτια σκηνοθεσία και σπουδαίες ερμηνείες που μας διεγείρει ψυχοπνευματικά και αξίζει σίγουρα την προσοχή μας. Άλλωστε, “Ποιός μπορεί να κοιμάται ήσυχος τα βράδια, όταν τα τρένα ταξιδεύουν;” Συστήνεται αναμφίβολα.

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ:

Μετάφραση: Μαρία Χατζηεμμανουήλ

Σκηνοθεσία: Έλενα Καρακούλη

Εικαστική σύλληψη και επιμέλεια: Εύα Νάθενα

Συνεργάτιδα σκηνογράφος-ενδυματολόγος: Εβελίνα Δαρζέντα

Επιμέλεια κίνησης: Φαίδρα Σούτου

Πρωτότυπη μουσική – Μουσική επιμέλεια: Violet Louise

Βίντεο: Άγγελος Παπαδόπουλος

Σχεδιασμός φωτισμών: Nίκος Βλασόπουλος

Μακιγιάζ: Κατερίνα Μιχαλούτσου

Παίζουν οι ηθοποιοί: Νίκος Ψαρράς, Δημήτρης Παπανικολάου, Θανάσης Δήμου, Βερονίκη Στογιαννίδου / Δανάη Hoffmann

Θέατρο Τζένη Καρέζη

Ακαδημίας 3 Αθήνα

ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ: 100 λεπτά

ΜΕΡΕΣ / ΩΡΕΣ

Δευτέρα 21:00

Τρίτη 21:00

ΤΙΜΕΣ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ

Κανονικό 18€

Μειωμένο 15€

Ανέργων 12€

Εισιτήρια για την παράσταση προπωλούνται

About Ntina Karra 48 Articles
Ονομάζομαι Ντίνα Καρρά. Είμαι άτομο εξωστρεφές, κοινωνικό, αισιόδοξο, ενθουσιώδες (κριός στο ζώδιο) και πολύ δημιουργικό! Από μικρή θυμάμαι τον εαυτό μου να αποτυπώνει πάνω στο χαρτί συναισθήματα και σκέψεις. Έτσι και με το θέατρο νιώθω ότι ξαναγεννιέμαι και γίνομαι καλύτερος άνθρωπος. Επίσης αγαπώ τη γυμναστική γιατί "νοῦς ὑγιής ἐν σώματι ὑγιεῖ". Χαμόγελα και θετική σκέψη κατακλύζουν πάντα τη ζωή μου και συνεχώς λέω ότι τα καλύτερα έρχονται όταν δεν τα περιμένεις!

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*