Συνέντευξη του Σωτήρη Τασούλα και της Σταυριάνας Καδή, στο θεατρο.gr με αφορμή την παράσταση «ΝΙΚΟΣ ΜΠΕΛΟΓΙΑΝΝΗΣ: ΣΤΟ ΜΠΟΪ ΤΩΝ ΟΝΕΙΡΩΝ» - στο θέατρο 2510.

Σε μια ζοφερή περίοδο που διανύουμε, γράφονται μαύρες σελίδες ξανά στην παγκόσμια ιστορία, από την μία με τον πόλεμο στην Ουκρανία και από την άλλη με την πανδημία του Covid-19. Μέσα σε αυτόν τον κυκεώνα ''αλλαγών'', ο σκηνοθέτης Ανδρέας Ζαφείρης αποφάσισε να φωτίσει δυο προσωπικότητες που θυσιάστηκαν άδικα, τον Νίκο Μπελογιάννη και την Έλλη Παππά. Συνάντησα στον χώρο του 2510, δυο νέους πολλά υποσχόμενους ηθοποιούς τον Σωτήρη Τασούλα και την Σταυριάνα Καδή και μιλήσαμε για τον Νίκο, την Έλλη και την παγκόσμια τάξη πραγμάτων. Η ποιότητα και το ήθος παραστάσεων σαν αυτή στο θέατρο 2510, ξεπερνάει την αξία κάθε παράστασης ακόμα και του πιο εμπορικού θεάτρου της Αθήνας.  Χ.Κ.

Σωτήρης Τασούλας

1) Κύριε Τασούλα καλησπέρα σας, και καλωσορίσατε στην σελίδα μας.
Καλησπέρα σας και καλώς σας βρήκα!

α) Θα θέλατε να μας πείτε λίγα πράγματα για εσάς ώστε να σας γνωρίσουν καλύτερα οι αναγνώστες μας; Πως προέκυψε το θέατρο στην ζωή σας;

Στην περίπτωση τη δική μου, δεν ισχύει η τετριμμένη απάντηση, "προέκυψε τυχαία". Όταν ήμουν 4 ετών είχα πει στην μητέρα μου "εγώ θα γίνω χοποιός" -δεν μπορούσα να πω την λέξη προφανώς- καθώς αυτό που έβλεπα από εφημερίδες, θέατρο, τηλεόραση, κινηματογράφο μου είχε κάνει εντύπωση, χωρίς να προέρχομαι όμως από οικογένεια που εργάζεται σε συναφή επαγγέλματα. Όσο μεγάλωνα θεωρούσα ότι είναι ένα παιδικό όνειρο και η ερώτηση "τι θα γίνεις όταν μεγαλώσεις" θα άλλαζε μέσα στα χρόνια. Ωστόσο, μετά το γυμνάσιο κατάλαβα ότι δεν άλλαξε τίποτα και ήξερα ότι μόλις αποφοιτήσω από το σχολείο θα γραφόμουν σε δραματική σχολή. Γνωρίζοντας όμως, το εποχικό του επαγγέλματος και την αβεβαιότητα που το συνοδεύει, ήθελα να περάσω στο Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο στο τμήμα θεατρικών σπουδών παράλληλα, που αποτελεί το θεωρητικό μέρος και αφορά τη διδασκαλία, που επίσης με αφορούσε. Έτσι και έγινε. Πέρασα στο Πανεπιστήμιο και παράλληλα γράφτηκα στη δραματική σχολή της Αγίας Βαρβάρας-Ιάκωβου Καμπανέλλη. Από το 2006 λοιπόν που αποφοίτησα από τη Δραματική σχολή, μπήκα μέσα σε αυτό το μαγικό ταξίδι του θεάτρου.

β) Θα μας πείτε 5 πράγματα για τον εαυτό σας που ξέρουν κυρίως οι πολύ αγαπημένοι σας;

1.Βλέπω φανατικά παγκόσμιο κινηματογράφο. Σε αντίθεση με το θέατρο που ξεκίνησε από την αρχαιότητα, ο κινηματογράφος εμφανίστηκε αρχές του 20ού αιώνα, άρα είναι μια πρόσφατη μορφή τέχνης που ένα μεγάλο μέρος της μπορεί να καλυφθεί. Όταν ήρθε το ίντερνετ στη ζωή μου κατάλαβα ότι η πρόσβαση σε αυτό θα με διευκόλυνε. Όπως ισχύει παντού, έτσι και στις τέχνες, έχουμε μεγαλώσει με τα μονοπώλια: Αμερικάνικος κινηματογράφος και κυρίως δυτικός, εγώ ήθελα όμως να δω διαμάντια και από άλλες χώρες, και να ψάχνω τους αντίστοιχους Μπέργκμαν πχ, από όλο τον κόσμο, μαθαίνοντας και ιστορικά στοιχεία από κάθε χώρα. Έχω δει ταινίες από 221 κράτη και έχω και αντίστοιχες λίστες. Οι φίλοι μου με φωνάζουν κινητή κινηματογραφική εγκυκλοπαίδεια.
2.Αγαπούσα την ταχύτητα, γι' αυτό γράφτηκα στο στίβο στα 100 μέτρα, αλλά πήγα 16 ετών, που θεωρείται μεγάλη ηλικία, και όταν έπρεπε να τα συνδυάσω με το πανεπιστήμιο και τη Δραματική, προτίμησα το θέατρο. 3.Έχω γράψει στίχους στα 19 μου και έκτοτε δεν έχω ξαναποκτήσει έμπνευση. Μόνο ένας από αυτούς μου άρεσε αλλά έχει μείνει συρτάρι. 4. Δεν είμαι πολύ υπομονετικός άνθρωπος αλλά προσπαθώ να το κλέβω με το χιούμορ μου. 5. Εκτός από film buff είμαι και geographical nerd.

2) Φέτος συμμετέχετε στην παράσταση «ΝΙΚΟΣ ΜΠΕΛΟΓΙΑΝΝΗΣ: ΣΤΟ ΜΠΟΪ ΤΩΝ ΟΝΕΙΡΩΝ»- στο θέατρο 2510. Θα θέλατε να μας πείτε λίγα λόγια για τον συγγραφέα του έργου και για την παράσταση;

Ο συγγραφέας και σκηνοθέτης της παράστασης είναι ο Ανδρέας Ζαφείρης. Είναι απόφοιτος της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών καθώς και σκηνοθεσίας στο Βελιγράδι, έχει γράψει 14 θεατρικά έργα και έχει εκδώσει 4 βιβλία. Στο θέατρο 2510 είναι η τρίτη παράσταση που σκηνοθετεί και γράφει.
Το έργο εκτυλίσσεται από τη στιγμή που συλλαμβάνουν τον Νίκο Μπελογιάννη και την σύντροφο του, Έλλη Παππά. Μέσα από ξεχωριστά κελιά, ένα ζευγάρι που δεν μπορεί να συναντηθεί ποτέ, πάρα μόνο στις δίκες και σε κλεφτές συναντήσεις, προσπαθεί να επικοινωνήσει μέσα από χαρτάκια, σύντομα διαλείμματα, χαραμάδες ευτυχίας. Μέσα σε αυτόν τον εγκλεισμό και τα βασανιστήρια γεννιέται η ελπίδα, το μέλλον, ο γιος τους. Αγωνίζονται να δικαιωθούν, μέσα από σκηνοθετημένες δίκες οι οποίες ζητούν στο απόσπασμα τους απελευθερωτές της Ελλάδας, και να προλάβουν τον επιβεβλημένο θάνατο από τους καταπιεστές, που επιχειρούν να ξαναγράψουν την ιστορία. Μέσα από αυτούς τους δύο πολιτικούς κρατούμενους, μαθαίνουμε όλο το ιστορικό πλαίσιο της Ελλάδας, από τον Μεταξά, τον Β΄ παγκόσμιο πόλεμο, τον εμφύλιο, την μετεμφυλιακή περίοδο, ενώ οι μέρες κυλάνε προς την εκτέλεση του Νίκου. Είναι οι 15 τελευταίοι μήνες ενός ήρωα-συμβόλου, που ξεκλείδωσε με τους αγώνες του, όλη την αθανασία.

3) Ποιος ήταν ο "άνθρωπος με το γαρύφαλλο" και πόσο απαιτητικό ήταν να φέρετε εις πέρας έναν τέτοιο ρόλο;

Ο Νίκος Μπελογιάννης είναι ένα διαχρονικό, διεθνές και συμπαντικό σύμβολο ηρωισμού, αντίστασης και ελευθερίας. Έχοντας τη δυνατότητα να σπουδάσει, σε περιόδους που ήταν πολυτέλεια, ήρθε σε επαφή με τον παλμό των εργατών και φοιτητών, γιατί θεωρούσε την ακαδημαϊκή μόρφωση ένα όπλο για να συλλάβει καλύτερα τον κόσμο και το δίκιο των ανθρώπων. Άρχισε να μελετά τον μαρξισμό και την ύπαρξη ενός συστήματος που δεν βασίζεται στην εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο και ήδη από τις σπουδές του στην νομική, συμμετέχει στις απεργίες και διεκδικήσεις των φοιτητών και των εργατών, βιώνοντας όλες τις συνέπειες. Εκδίωξη από την σχολή του, εξορίες, συλλήψεις από τον καιρό της βασιλείας του Γεωργίου του Β' μέχρι την δικτατορία του Μεταξά. Ακολουθεί ο αγώνας του για την λευτεριά της Ελλάδας στο Β' παγκόσμιο πόλεμο, από την Ιταλική και Γερμανική κατοχή αντίστοιχα, στην συνέχεια από την Αγγλική κατοχή και την επιβολή του εμφυλίου, μέχρι την μετεμφυλιακή περίοδο και τις τελευταίες του μέρες, στη σκηνοθετημένη δίκη που στόχο είχε να δαιμονοποιήσει παγκοσμίως τον κομμουνισμό και την πάλη των λαών, και οι συνθηκολόγοι-συνεργάτες των κατακτητών να καρπωθούν τα εύσημα των απελευθερωτών, αφού πλέον την σκυτάλη είχαν πάρει οι Αμερικάνοι, και ο παγκόσμιος μακαρθισμός ανθούσε. Μια ζωή δηλαδή, ένας άνθρωπος στον αγώνα για τη ζωή και την λευτεριά, έχοντας μόνο την μάνα του, και τους τελευταίους μήνες της ζωής του, τη σύντροφο του Έλλη και το παιδί του, που έμελλε να γεννηθεί μέσα στις φυλακές. Η μικρή του αδερφή είχε πεθάνει από τις κακουχίες στην κατοχή, η μεγαλύτερη από τα βασανιστήρια στον εμφύλιο, ενώ ο πατέρας του είχε δολοφονηθεί για τη δράση του γιου του. Ο Νίκος Μπελογιάννης ήταν ένας άνθρωπος που δεν λύγισε ποτέ σε καμία νέα συνθήκη. Όλα αυτά τα βιογραφικά στοιχεία, τις καταβολές του, μαζί με την ιστορική περίοδο, ο ηθοποιός πρέπει να τα μελετήσει για να προσεγγίσει ένα υπαρκτό πρόσωπο. Στους μυθοπλαστικούς ρόλους, η προσέγγιση βασίζεται στο πως περιγράφεται στο θεατρικό έργο και σε αυτό που θέλει να φωτίσει ο σκηνοθέτης και παίρνει πολλές εκδοχές, στα ιστορικά πρόσωπα όμως η ζωή τους είναι γνωστή και συγκεκριμένη. Ωστόσο, επειδή μιλάμε για έναν ήρωα-σύμβολο, υπάρχει ο κίνδυνος να προβληθούν όλες εκείνες οι αγκυλώσεις για το πως φαντάζονται ότι ένας ήρωας πρέπει να μιλάει, πράττει και έτσι υπονομεύεται το ανθρώπινο στοιχείο, που έφτιαξε τον ήρωα. Έπρεπε να φωτίσω και πιο ευαίσθητες πλευρές του, από τον έρωτα του για την Έλλη, το χιούμορ του, την ταπεινότητα του, την δίψα του να γράφει και να επιμορφώνεται, και το χαμόγελο του, που δεν έχανε ποτέ ούτε στα πεδία μάχης ούτε μέσα στις φυλακές. Επιπλέον, όσον αφορά την εξωτερική προσέγγιση, δεν σώζονται ηχητικά και οπτικοποιημένα ντοκουμέντα του, παρά μόνο φωτογραφίες, οπότε δεν υπήρχε η δυνατότητα να ακούσεις την φωνή του και να δεις τις εκφράσεις του. Ούτως η άλλως δεν πιστεύω στην μίμηση των υπαρκτών προσώπων, η δουλειά του ηθοποιού θεωρώ ότι πρέπει να είναι πιο εσωτερική.

4) Ο Νίκος Μπελογιάννης είχε πει: «ο λόγος που δικάζομαι είναι η ιδιότητα μου ως μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ» καθώς και ότι «οι κομμουνιστές που τους καταδικάζουν ως προδότες δώσανε το αίμα τους για το ψωμί και τις ελευθερίες του Λαού. Αγωνιστήκαμε δίχως να γνωρίσουμε ύπνο για να προφτάσουμε την Αυγή και το Αύριο, και να δημιουργήσουμε νέους χρόνους και εποχές, στο μπόι των ονείρων μας, στο μπόι των ανθρώπων!». Τι θεωρείτε ότι άλλαξε με την "θυσία" του ο Ν.Μ., στον ρου της Ιστορίας και στον Κόσμο;

Οι λαοί όλου του κόσμου έδειξαν την αλληλεγγύη, τη δύναμη τους, και την απάντηση τους στο ξαναγράψιμο της ιστορίας και της συγκάλυψης τέτοιων μαύρων σελίδων της παγκόσμιας ιστορίας. Χιλιάδες άνθρωποι από όλο τον κόσμο πάλεψαν για να αποτρέψουν την εκτέλεση. Παράλληλα έγινε γνωστός στην Ελλάδα και παγκοσμίως, ο ρόλος των ξένων δυνάμεων και των ντόπιων συνεργατών τους, που είχαν αναρριχηθεί ήδη σε όλα τα κλιμάκια της κοινωνίας. Η ποινικοποίηση των πολιτικών πεποιθήσεων, οι δολοφονίες εξιλαστήριων θυμάτων ως παράπλευρες απώλειες για το σύστημα, οι μη τιμωρίες των δοσίλογων, οι καταδίκες των απελευθερωτών και η παρουσίαση των δυναστών ως οι νέοι απελευθερωτές, είναι τυπικά παραδείγματα της παγκόσμιας ιστορίας. Όσες φορές όμως και να ξανασκοτώσουν τον Μπελογιάννη και όλους τους Μπελογιάννηδες αυτού του κόσμου, οι πράξεις τους έχουν περάσει στην αθανασία.

5) Βρισκόμαστε σε μια δύσκολη περίοδο αναστατώσεων και ανακατατάξεων. Από την μια η πανδημία του Covid-19, από την άλλη ο πόλεμος στην καρδιά της Ευρώπης την Ουκρανία, επικρατεί παντού αστάθεια και αβεβαιότητα. Πώς θεωρείτε ότι θα είναι τα πράγματα από δω και πέρα; Και πως η τέχνη μπορεί να βοηθήσει μέσα σε όλο αυτό;
Οι ιμπεριαλιστικοί πόλεμοι, η ανεργία, ο ανταγωνισμός, η πείνα και η προσπάθεια μεγαλώματος της ψαλίδας πλουσίων - φτωχών, είναι σύμφυτα με το καπιταλιστικό σύστημα. Εκμεταλλεύτηκαν ακόμα και την πανδημία, για να πλήξουν εργασιακά δικαιώματα. Ο κλάδος των ηθοποιών χτυπήθηκε πολύ και συνεχίζει να βιώνει αφόρητους περιορισμούς, όπως και όλοι οι κλάδοι. Το θέατρο ,όπως και όλες οι τέχνες, πάει μαζί με την ζωή. Αντανακλά τη ζωή, τη σατιρίζει, τη μεγεθύνει, δίνει διέξοδο, ψυχαγωγεί, ενημερώνει, αμφισβητεί, καταδεικνύει την αλήθεια που οι άλλοι κρύβουν, προκαλεί κάθαρση, αντικατοπτρίζει εμένα και εσένα. Από τη γέννηση του μέχρι τώρα, ο ρόλος του θεάτρου δεν πρέπει να λογοκρίνεται, να φιμώνεται και να μπαίνει σε καλούπια. Δεν μπορώ να προβλέψω τα πράγματα, γιατί "όλα τριγύρω αλλάζουνε κι όλο τα ίδια μένουν". Θα ήθελα όμως να κλείσω με ένα ποίημα του Μπρεχτ: Ο πόλεμος που έρχεται δεν είναι ο πρώτος. Πριν απ’ αυτόν γίνανε κι άλλοι πόλεμοι. Όταν τελείωσε ο τελευταίος, υπήρχαν νικητές και νικημένοι. Στους νικημένους, ο φτωχός λαός πέθαινε από την πείνα. Στους νικητές ο φτωχός λαός πέθαινε το ίδιο.

6) Ποιο είναι το αγαπημένο σας βιβλίο, το αγαπημένο σας τραγούδι και το αγαπημένο σας σημείο στη πόλη;
Το αγαπημένο μου βιβλίο είναι "τα σταφύλια της οργής" του Τζον Στάινμπεκ, το αγαπημένο μου τραγούδι το "Ζεϊμπέκικο" του Διονύση Σαββόπουλου και το αγαπημένο μου σημείο στην πόλη η θέα από το ποικίλο όρος στην Πετρούπολη, όχι μόνο γιατί ήταν η συντροφιά μου στα 2 χρόνια της καραντίνας, αλλά γιατί όλη μου τη ζωή έχω ζήσει στην Πετρούπολη και αυτή η θέα της πόλης μου, είναι γεμάτη αναμνήσεις.

7) Πέρα από την παράσταση αυτή, υπάρχουν και άλλα άμεσα σχέδια για την φετινή σεζόν;
Έχω γράψει ένα σενάριο μεγάλου μήκους, κοινωνιολογικό-ψυχολογικό θρίλερ, παζλ τρόμου και μυστηρίου και μαζί με τον σκηνοθέτη μου, Κώστα Σταματόπουλο, περιμένουμε νέα με τη χρηματοδότηση που έχει υποβληθεί. Ονομάζεται "Εύρεση", ώστε ο καθένας να κάνει τους δικούς του παραλληλισμούς: εύρεση εργασίας, σχέσης, του εαυτού μου, του δολοφόνου, θεματικές που καταπιάνεται το σενάριο.

8 ) Θα θέλαμε να κλείσουμε, με κάτι που θέλετε εσείς να πείτε για το Θεατρο.gr. Εύχομαι να συνεχίζετε να φωτίζετε όλες τις παραστάσεις όπως κάνετε τόσο καιρό, από το πιο μικρό θεατράκι που δεν χαίρει μεγάλης αναγνώρισης μέχρι το πιο εμπορικό.

Σταυριάνα Καδή

1) Ποιος είναι ο ρόλος σας και τι κοινά χαρακτηριστικά βρίσκετε στον εαυτό σας;
Η Έλλη Παππά ήταν μια γυναίκα δυναμική, που υποστήριζε τις ιδέες της μέχρι τη στιγμή που «έφυγε» από τη ζωή. Δεν εκτελέστηκε με τον Νίκο Μπελογιάννη λόγω μητρότητας, όμως για το υπόλοιπο της ζωής της παρέμεινε αφοσιωμένη στην ιδεολογία της, στα ιδανικά της και στον σύντροφό της. Την Έλλη Παππά λοιπόν χαρακτηρίζει η πίστη και η αφοσίωση. Αυτό είναι ένα χαρακτηριστικό που θαύμασα ιδιαιτέρως στη συγκεκριμένη προσωπικότητα. Η γενιά μας όμως δεν έχει ζήσει τέτοιες καταστάσεις και δεν μπορούμε να υποθέσουμε πώς θα αντιδρούσαμε εμείς σε μια ανάλογη στη θέση, της ρημαγμένης Ελλάδας της δεκαετίας του 40΄και ΄50. Υπάρχει όμως ένα χαρακτηριστικό της Παππά που με βοήθησε στην ενασχόλησή μου με το ρόλο: όπως και οι σύντροφοί της δεν μπορούσε να ανεχτεί την αδικία. Η Έλλη και οι σύντροφοί της φυλακίστηκαν, δικάστηκαν και μερικοί εκτελέστηκαν για τις ιδέες που πρέσβευαν. Οραματίζονταν έναν κόσμο διαφορετικό, ειρηνικό, δίκαιο. Δύο δίκες και πολλές ψεύτικες μαρτυρίες σκηνοθετήθηκαν εναντίον τους, για να βρεθούν «αποδείξεις» που θα δικαιολογούσαν τις εκτελέσεις. Η αδικία είναι κάτι που δεν μπορώ να αντέξω. Με πληγώνει πολύ. Έχω παρατηρήσει ότι στις σκηνές στο δικαστήριο βγαίνει πάντα από μέσα μου, με τρόπο φυσικό, ένα παράπονο αλλά και ένας δυναμισμός, που πιστεύω ότι προκύπτει από την αποστροφή μου προς το άδικο.

2) Λένε ότι πίσω από κάθε σπουδαίο Άνδρα κρύβεται μια σπουδαία Γυναίκα. Τι θεωρείτε ότι συμβολίζει η Έλλη Παππά για την Ελλάδα, που έμεινε στο πλευρό του Νίκου Μπελογιάννη μέχρι τη μέρα που εκτελέστηκε;

Η Έλλη Παππά ήταν μια γυναίκα που στάθηκε βράχος δίπλα στο σύντροφό της. Δεν φοβήθηκε ούτε τον θάνατο, όπως πολλοί σύντροφοί τους. Η απόφαση για την δική της περίπτωση ήταν να μην εκτελεστεί. Ήταν όμως το «δώρο» για ζωή μια ευχαρίστηση για την ίδια; Η Έλλη θα ήταν πιο ευτυχισμένη αν πέθαινε με τον Νίκο της. Η απουσία του ήταν έντονη και ο μόνος τρόπος να είναι «μαζί» ήταν πια μόνο η δύναμη του μυαλού και της μνήμης. Πέρασε λοιπόν την υπόλοιπη ζωή της, παραμένοντας πιστή στις αξίες τους και έχοντας ως κίνητρο για ζωή τον γιο της. Μόνο αυτό το παιδί, ο καρπός του έρωτά της με τον Νίκο Μπελογιάννη, της έδινε λόγο ύπαρξης. Ήταν λοιπόν παράδειγμα αφοσίωσης, ένας άνθρωπος που έδειξε το δρόμο σε πολλούς στην χώρα αλλά και έξω. Κατάφερε παρόλες τις κακουχίες να παραμείνει αφοσιωμένη στον δικό της αγώνα. Κρατούσε σαν φυλαχτό τις στιγμές με τον σύζυγό της. Ήταν ένας έρωτας που ξεκίνησε στην παρανομία και «τελείωσε» στην απομόνωση. Υπήρξε όμως άραγε τέλος; Η Έλλη Παππά φρόντιζε με τις αναμνήσεις της, να τον κρατάει στο πλευρό της «ζωντανό» και να υπενθυμίζει στον ελληνικό λαό ότι κάποτε υπήρξαν αληθινοί Ήρωες...

Πληροφορίες για την παράσταση θα βρείτε εδώ.