1. Καλησπέρα και καλωσορίσατε στη σελίδα μας. Θα ήθελα να μου "συστήσετε" ο ένας τον άλλον.

Ε.Π.: Ο Νίκος Κουραβάνας είναι ένας άνθρωπος που δεν περιορίζεται εύκολα σε έναν τίτλο ή σε έναν επαγγελματικό ρόλο. Είναι ψυχολόγος και συγγραφέας, αλλά πίσω από όλα αυτά υπάρχει κυρίως ένας άνθρωπος με βαθύ ενδιαφέρον για τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι σχετίζονται, αγαπούν, πληγώνονται και προσπαθούν να καταλάβουν ο ένας τον άλλον. Αυτό που εκτιμώ ιδιαίτερα στον Νίκο είναι η ικανότητά του να προσεγγίζει δύσκολα ζητήματα χωρίς να τα κάνει δυσνόητα. Έχει έναν τρόπο να παίρνει όσα μοιάζουν περίπλοκα και να τα φέρνει κοντά στην καθημερινή ανθρώπινη εμπειρία, αναζητώντας τις καλύτερες δυνατές λύσεις. Παρατηρεί τους άλλους, τις σχέσεις, τις σιωπές, τις μικρές αλλαγές στη συμπεριφορά. Έχει ευαισθησία, αλλά δεν την επιδεικνύει. Θα έλεγα μάλιστα ότι συχνά την προστατεύει πίσω από τη σκέψη, το χιούμορ ή την ανάγκη να βάλει τα πράγματα σε τάξη. Στη συνεργασία μας και στην κοινή μας πορεία έχω γνωρίσει έναν άνθρωπο που σκέφτεται πολύ, παρατηρεί ακόμη περισσότερο και δεν φοβάται να θέσει εύστοχες ερωτήσεις. Και ίσως αυτή είναι μία από τις πιο σημαντικές ιδιότητές του: δεν ενδιαφέρεται τόσο να έχει την τελευταία λέξη, όσο να ανοίγει έναν χώρο για σκέψη και ουσιαστικό διάλογο. Για μένα, ο Νίκος είναι ένας συνοδοιπόρος στην προσπάθεια να κατανοήσουμε καλύτερα τον άνθρωπο και τις σχέσεις του. Και αυτός είναι, τελικά, ο λόγος που η συνεργασία μας έχει τόση αξία

Ν.Κ.: Η Ελένη Παπαδοπούλου είναι ένας άνθρωπος με ιδιαίτερη ευαισθησία απέναντι στον άνθρωπο και στις σχέσεις του. Ως ψυχολόγος και συγγραφέας, έχει έναν τρόπο να ακούει πίσω από τις λέξεις και να αναζητά όχι μόνο αυτό που φαίνεται, αλλά και αυτό που δυσκολευόμαστε να εκφράσουμε. Έχει μια ιδιαίτερα πλούσια ακαδημαϊκή διαδρομή, αλλά αυτό που θεωρώ σημαντικότερο είναι ο τρόπος με τον οποίο συνδέει τη γνώση με την καθημερινή ζωή. Η ψυχολογία για εκείνη δεν είναι απλώς θεωρία· είναι ένας τρόπος να κατανοούμε καλύτερα τον εαυτό μας και τους άλλους. Συνεργαζόμαστε και πορευόμαστε πλάι-πλάι αρκετά χρόνια, και μέσα από αυτή τη συνύπαρξη έχω εκτιμήσει ιδιαίτερα την επιμονή της να βλέπει τον άνθρωπο ολόκληρο, με τις δυσκολίες, τις αντιφάσεις, τις ανάγκες και τις δυνατότητές του. Και ίσως αυτό είναι που αγαπώ περισσότερο στην Ελένη. Ότι, όσο κι αν προσπαθεί να καταλάβει τον άνθρωπο μέσα από τη σκέψη και τη λογική, στο τέλος επιστρέφει πάντα στον άνθρωπο, μέσα από το συναίσθημα. Η Ελένη δεν είναι απλώς μια καλή ψυχολόγος. Είναι ένας άνθρωπος που προσπαθεί καθημερινά να γίνει λίγο πιο αληθινός και να βοηθήσει και τους άλλους να κάνουν το ίδιο. Και ίσως αυτό είναι που χαρακτηρίζει περισσότερο την Ελένη: δεν βιάζεται να δώσει απαντήσεις. Προσπαθεί πρώτα να καταλάβει.

2. Τι πραγματεύεται το νέο σας βιβλίο; Ποια ήταν η αφορμή της συγγραφής του;

Ε.Π.: Το παρόν βιβλίο αποτελεί καρπό της εμπειρίας που προέκυψε μέσα από ατομικές συνεδρίες με ανθρώπους, των οποίων τα αιτήματα σχετίζονταν σε σημαντικό βαθμό με την οικογένεια, καθώς πολλές από τις ψυχολογικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα άτομα έχουν τις ρίζες τους στις οικογενειακές τους σχέσεις. Παράλληλα, σημαντική πηγή έμπνευσης και εμπειρικού υλικού αποτέλεσε η διοργάνωση ομάδων γονέων εκ μέρους μου, τόσο μέσα από τις «Σχολές Γονέων», στις οποίες συμμετείχαν γονείς παιδιών διαφορετικών ηλικιών, όσο και μέσα από ομάδες γονέων μεγαλύτερης ηλικίας, με ενήλικα πλέον παιδιά, στο πλαίσιο των ΚΑΠΗ.

Ν.Κ.: Βασικός στόχος του βιβλίου είναι να αναδείξει τους παράγοντες που συμβάλλουν στην ενδυνάμωση ή, αντίθετα, στην αποδυνάμωση των οικογενειακών δεσμών. Εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οι εμπειρίες της παιδικής ηλικίας, οι γονεϊκοί ρόλοι και οι διαφορετικές προσωπικές διαδρομές των μελών μιας οικογένειας διαμορφώνουν και επηρεάζουν την ποιότητα των μεταξύ τους σχέσεων σε βάθος χρόνου. Παρουσιάζονται διαφορετικές μορφές και δυναμικές οικογενειακών σχέσεων, με ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο των γονέων. Μέσα από αυτή την οπτική, τονίζεται η αξία της αυτογνωσίας και της επίγνωσης, της ανάληψης προσωπικής ευθύνης και της συνεχούς μάθησης ως σημαντικών προϋποθέσεων για τη δημιουργία και διατήρηση υγιών οικογενειακών σχέσεων. Στόχος είναι οι σχέσεις αυτές όχι μόνο να διατηρούνται στον χρόνο, αλλά να έχουν τη δυνατότητα να εξελίσσονται, να προσαρμόζονται και να εμπλουτίζονται δημιουργικά. Θεωρήσαμε, λοιπόν, ότι θα αποτελέσει μια καλή αφορμή η συγγραφή αυτού του βιβλίου, ώστε οι αναγνώστες να προβληματιστούν, να ασχοληθούν περισσότερο με τις οικογενειακές τους σχέσεις, με απώτερο σκοπό τη βελτίωσή τους.

3. α. Ποιος είναι ο ρόλος των οικογενειακών σχέσεων;

β. Πώς μετατρέπεται ένα οικογενειακό τραύμα από βίωμα μιας γενιάς σε συμπεριφορά της επόμενης; Είναι αυτό που λέμε διαγενεακό τραύμα;

Ν.Κ.: α) Οι οικογενειακές σχέσεις είναι οι πρώτοι και πιο καθοριστικοί κοινωνικοί δεσμοί στη ζωή του ανθρώπου. Μέσα στην οικογένεια διαμορφώνονται οι πρώτες εμπειρίες αγάπης, ασφάλειας, αποδοχής αλλά και σύγκρουσης. Η οικογένεια είναι ένα καταφύγιο σε όλη μας τη ζωή- το πρώτο και το πιο σημαντικό σημείο αναφοράς. Η οικογένεια μπορεί να παρομοιαστεί με έναν ιστό αράχνης: ένα πλέγμα σχέσεων λεπτό και σύνθετο, που σε αρκετά σημεία παραμένει αθέατο, αλλά ταυτόχρονα διαθέτει σημαντική ανθεκτικότητα. Κάθε νήμα του ιστού συμβολίζει ένα μέλος της οικογένειας, έναν δεσμό ή μια κοινή εμπειρία. Τα νήματα αυτά συνδέονται μεταξύ τους με τρόπους που δεν είναι πάντοτε εύκολο να γίνουν αντιληπτοί, ωστόσο η επίδρασή τους γίνεται αισθητή κάθε φορά που μεταβάλλεται κάτι σε ένα σημείο του συστήματος. Η αλλαγή ή η ένταση που δέχεται ένα μέλος επηρεάζει, άμεσα ή έμμεσα, ολόκληρο το οικογενειακό σύστημα, καθώς τίποτα μέσα σε αυτό δεν λειτουργεί εντελώς ανεξάρτητα. Η ανθεκτικότητα αυτού του ιστού δεν προκύπτει από την ακαμψία του, αλλά από την ικανότητά του να προσαρμόζεται. Όπως ο ιστός υποχωρεί απέναντι στον άνεμο χωρίς απαραίτητα να καταστρέφεται, έτσι και οι οικογενειακές σχέσεις χρειάζεται να διαθέτουν ευελιξία, ώστε να ανταποκρίνονται στις αλλαγές και στις μεταβάσεις της ζωής. Οι οικογένειες καλούνται διαρκώς να διαχειρίζονται ανατροπές, δυσκολίες και γεγονότα που δοκιμάζουν τις ισορροπίες τους. Η δυνατότητα προσαρμογής και αναπροσαρμογής των σχέσεων αποτελεί, επομένως, σημαντικό παράγοντα για τη διατήρηση της συνοχής τους.

Ε.Π.: Όταν, όμως, κάποιο από τα νήματα του ιστού επιβαρύνεται υπερβολικά ή διακόπτεται, η συνολική ισορροπία επηρεάζεται. Ο οικογενειακός δεσμός μπορεί να συνεχίσει να υφίσταται, αλλά ενδέχεται να μην έχει πλέον την ίδια συνοχή και λειτουργικότητα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αποδυνάμωση των σχέσεων μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε απομόνωση επιμέρους μελών, αφήνοντας πίσω μόνο αποσπασματικά στοιχεία ενός δεσμού που κάποτε ήταν ισχυρός και συνεκτικός. Παράλληλα, ο οικογενειακός ιστός δεν αποτελεί κάτι στατικό, το οποίο δημιουργείται μία φορά και παραμένει ίδιο. Διαμορφώνεται, ανανεώνεται και ενισχύεται καθημερινά μέσα από την επικοινωνία, τη φροντίδα, την αποδοχή και την αμοιβαία κατανόηση. Όταν οι σχέσεις παραμελούνται, η συνοχή τους σταδιακά αποδυναμώνεται· όταν, αντίθετα, καλλιεργούνται συστηματικά, μπορούν να προσφέρουν στα μέλη της οικογένειας ασφάλεια, στήριξη και την αίσθηση ότι ανήκουν σε ένα κοινό πλαίσιο. Με αυτή την έννοια, η οικογένεια αποτελεί έναν ζωντανό και διαρκώς μεταβαλλόμενο ιστό σχέσεων. Η συνοχή της δεν είναι αυτονόητη ούτε δεδομένη, αλλά οικοδομείται καθημερινά μέσα από την επίγνωση, την προσωπική ευθύνη, τη συναισθηματική παρουσία και τη διαρκή προσπάθεια των μελών της να παραμένουν συνδεδεμένα, ακόμη και όταν οι συνθήκες της ζωής μεταβάλλονται.

Ε.Π.: β) Τα τραύματα των γονέων που προέρχονται από τα βιώματα της παιδικής τους ηλικίας συνοδεύουν το άτομο και στον γονεϊκό ρόλο κατά την ενήλικη ζωή. Αν ο γονιός έχει βιώσει κάποιες τραυματικές καταστάσεις αυτές τον ακολουθούν στη ζωή του και εκδηλώνει συμπεριφορές που θα επηρεάσουν το μεγάλωμα των παιδιών. Δεν κληρονομείται απαραίτητα το ίδιο το τραυματικό γεγονός, αλλά μεταφέρονται συμπεριφορές, συναισθήματα, επαναλαμβανόμενα μοτίβα που δημιουργούν ένα κλίμα υπερπροστασίας και ανασφάλειας. Πρόκειται για διαγενεακά τραύματα, τα οποία θα πρέπει να επεξεργαστούμε, να έχουμε επίγνωση της επίδρασης που έχουν επάνω μας και να μπορούμε να τα διαχειριστούμε. Το μεγαλύτερο πρόβλημα με τα τραύματα που κουβαλά η οικογένεια είναι το πέπλο σιωπής που τα καλύπτει. Πολλές φορές δεν μαθαίνουμε για τα τραύματα του παρελθόντος καθώς πρόκειται για θέματα ταμπού, για θέματα που η οικογένεια προσπαθεί να αφήσει πίσω της αγνοώντας το πόσο πολύ την επηρεάζουν και πόσο παρόντα είναι κάθε στιγμή...

4. α. Είμαστε οι γονείς μας; Μπορεί κάποιος να ξεφύγει από αυτό;

β. Μπορεί ένα παιδί να είναι ο "ενήλικας" της οικογένειας; Κι αν ναι, τι συνεπάγεται αυτό;

Ν.Κ.: α) Πολλές φορές σκεφτόμαστε ότι δε θέλουμε να κάνουμε τα λάθη ή να περάσουμε τα προβλήματα που βίωσαν οι γονείς μας. Η φράση «δεν θέλω να γίνω

σαν τους γονείς μου» συχνά εκφράζει τον φόβο ότι τα τραύματα, οι συμπεριφορές και τα μοτίβα που μας πλήγωσαν στην παιδική ηλικία θα επαναληφθούν μέσα από εμάς. Οι γονείς αποτελούν τα πρώτα πρότυπα μέσα από τα οποία μαθαίνουμε να αγαπάμε, να επικοινωνούμε, να θέτουμε όρια και να διαχειριζόμαστε τα συναισθήματά μας, με αποτέλεσμα ορισμένες συμπεριφορές τους να συνεχίζουν να υπάρχουν μέσα μας, άλλοτε συνειδητά και άλλοτε χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε. Η προσπάθεια να διαφοροποιηθούμε από εκείνους είναι σημαντική, όμως η απόλυτη απόρριψη μπορεί να μας εμποδίσει να αναγνωρίσουμε τα μοτίβα που άθελά μας επαναλαμβάνουμε. Χρειάζεται επομένως να κατανοήσουμε την ιστορία και τα τραύματα των γονιών μας, όχι για να τα δικαιολογήσουμε ή να τα αναλάβουμε, αλλά για να κατανοήσουμε τι μεταφέρθηκε σε εμάς και να αποκτήσουμε τη δυνατότητα να επιλέξουμε τι θα κρατήσουμε, τι θα αλλάξουμε και τι θα αφήσουμε πίσω. Η ουσιαστική διαφοροποίηση δεν βρίσκεται στο να μην τους μοιάσουμε καθόλου, αλλά στο να γίνουμε πιο συνειδητοί ως προς όσα μας κληροδότησαν, ώστε η οικογενειακή ιστορία να μην επαναλαμβάνεται με ασυνείδητο τρόπο.

Ν.Κ.: Επομένως, χρειάζεται διαρκής επαγρύπνηση, επεξεργασία, γνώση του εαυτού και γενικά δουλειά με τον εαυτό μας. Ασυνείδητα αυτό που βγαίνει στην επιφάνεια είναι αυτά που μάθαμε μέσα στην οικογένεια, εύκολα εκδηλώνουμε συμπεριφορές που μάθαμε. Επίσης πολλές φορές θεωρούμε ότι θάβοντας τις συμπεριφορές που ζήσαμε κι εμείς δε θέλουμε να εκδηλώσουμε πέφτουμε σε αυτή ακριβώς την παγίδα: γινόμαστε οι γονείς μας χωρίς καν να το καταλάβουμε. Δεν αρκεί να λέμε «Δεν θέλω να γίνω σαν τους γονείς μου», χρειάζεται προσπάθεια. Ό,τι δεν αναγνωρίζουμε, τείνουμε να το επαναλαμβάνουμε. Μόνο αν δούμε τα τραύματα και τα αναγνωρίσουμε θα μπορέσουμε να έχουμε την επιλογή.

Ε.Π.: β) Σε κάποιες περιπτώσεις, ο γονιός δεν μπορεί να ανταποκριθεί μέσα στην οικογένεια, με αποτέλεσμα, ένα παιδί να βρεθεί να λειτουργεί σαν ο «ενήλικας» της οικογένειας, παρότι αναπτυξιακά δεν είναι έτοιμο να αναλάβει αυτόν τον ρόλο. Στην ψυχολογία αυτό συχνά περιγράφεται ως αντιστροφή ρόλων: το παιδί αναλαμβάνει ευθύνες που κανονικά ανήκουν στους γονείς, είτε πρακτικές είτε κυρίως συναισθηματικές. Αυτό μπορεί να συμβεί, για παράδειγμα, όταν το παιδί αισθάνεται ότι πρέπει να φροντίζει έναν γονιό, να ηρεμεί τις συγκρούσεις, να προσέχει τα μικρότερα αδέλφια, να ακούει τα προβλήματα των γονιών ή να κρατά την οικογένεια «ενωμένη». Μπορεί επίσης να γίνει το «καλό παιδί» που δεν δημιουργεί προβλήματα, καταπιέζει τις δικές του ανάγκες και προσπαθεί να είναι διαρκώς ώριμο και υπεύθυνο. Συχνά, μάλιστα, αυτή η συμπεριφορά επιβραβεύεται από το οικογενειακό περιβάλλον, καθώς θεωρείται το πιο ώριμο παιδί, ενώ οι άλλοι νιώθουν ότι τον έχουν ανάγκη. Το πρόβλημα δεν βρίσκεται στην υπευθυνότητα ενός παιδιού καθαυτή, αλλά στο ότι η ευθύνη υπερβαίνει αυτό που αντιστοιχεί στην ηλικία και στον ρόλο του. Το παιδί μπορεί να μάθει ότι η αξία του εξαρτάται από το πόσο χρήσιμο είναι στους άλλους και ότι δεν έχει δικαίωμα να χρειάζεται φροντίδα. Έτσι, μπορεί να δυσκολεύεται αργότερα να ζητήσει βοήθεια, να εκφράσει ανάγκες, να θέσει όρια ή να επιτρέψει στους άλλους να το φροντίσουν. Ενδέχεται επίσης να αισθάνεται υπερβολική ευθύνη για τα συναισθήματα των άλλων και να αναλαμβάνει στις ενήλικες σχέσεις ρόλους «φροντιστή» ή «σωτήρα». Υπάρχει, όμως, και μια σημαντική διάκριση: δεν είναι κάθε υπεύθυνο ή ώριμο παιδί ένα παιδί που έχει «ενηλικιωθεί» πρόωρα. Η περιστασιακή συμμετοχή στις οικογενειακές ευθύνες είναι φυσιολογική. Το ζήτημα είναι όταν η οικογενειακή ισορροπία εξαρτάται συστηματικά από το παιδί και όταν εκείνο αισθάνεται ότι πρέπει να είναι ο ενήλικας επειδή οι πραγματικοί ενήλικες δεν μπορούν ή δεν είναι διαθέσιμοι να αναλάβουν τον ρόλο τους.

5. Μπορεί ένας ενήλικας να αγαπά τους γονείς του και ταυτόχρονα να επιθυμεί να αποκοπεί από αυτούς, καθώς μπορεί να είναι τοξικοί για αυτόν;

Ν.Κ.: Σε κάποιες περιπτώσεις, η σχέση γονέα- παιδιού μπορεί να έχει πολλά τοξικά στοιχεία, να προκαλεί έντονα αρνητικά συναισθήματα. Το ενήλικο παιδί μπορεί να αποφασίσει τι είναι καλύτερο για αυτή τη σχέση. Δυστυχώς, υπάρχουν σχέσεις που καταλήγουν σε αδιέξοδο, που τα τραύματα επαναλαμβάνονται, που οι πληγές παραμένουν ανοιχτές και δεν μπορούν να κλείσουν. Δεν είναι αυτονόητο ότι η σχέση ανάμεσα στον γονιό και το παιδί είναι πάντοτε ασφαλής, υποστηρικτική και ωφέλιμη και για τις δύο πλευρές. Η σχέση γονέα- παιδιού χρειάζεται να στηρίζεται στον αμοιβαίο σεβασμό, στην αναγνώριση των συναισθημάτων και της προσωπικότητας του άλλου, στην αποδοχή των ορίων και στη σαφή διατήρηση των ρόλων. Η σχέση μπορεί να επιβαρυνθεί όταν υπάρχει συνεχής κριτική, υπερβολικός έλεγχος, παρεμβατικότητα ή όταν οι ρόλοι αντιστρέφονται και το παιδί καλείται να αναλάβει ευθύνες που δεν του αναλογούν. Σημαντικό ρόλο παίζει και κατά πόσο υπάρχουν όρια ανάμεσα στον γονιό και το παιδί και δεν είναι μια συμβιωτική σχέση, όπου τα όρια του ενός εισχωρούν στον άλλο.

Ε.Π.: Ως ενήλικες, δεν έχουμε πάντοτε τη δυνατότητα να αλλάξουμε μια τέτοια σχέση ούτε μπορούμε να επιβάλουμε στον άλλον τη διάθεση να αναγνωρίσει ή να μεταβάλει τη συμπεριφορά του. Μπορούμε, όμως, να εξετάσουμε με ειλικρίνεια τη σχέση, να αναγνωρίσουμε τι μας πληγώνει, να εκφράσουμε τις ανάγκες και τα όριά μας και να αναζητήσουμε, όπου είναι εφικτό, έναν πιο υγιή τρόπο επικοινωνίας. Η απομάκρυνση δε χρειάζεται να αποτελεί την πρώτη επιλογή, αλλά ούτε και η διατήρηση μιας σχέσης που μας προκαλεί διαρκή ψυχική επιβάρυνση αποτελεί υποχρέωση. Πριν οδηγηθούμε σε αυτή την απόφαση, αξίζει να έχουμε προσπαθήσει να κατανοήσουμε τη σχέση, να επικοινωνήσουμε όσα μας δυσκολεύουν και να εξαντλήσουμε τα περιθώρια που υπάρχουν για αλλαγή. Αν, παρά την προσπάθεια, η σχέση εξακολουθεί να μας βλάπτει, η θέσπιση μεγαλύτερης απόστασης μπορεί να αποτελεί έναν τρόπο προστασίας του εαυτού μας και όχι απαραίτητα μια πράξη απόρριψης ή τιμωρίας απέναντι στον γονιό. Πάντα έχουμε ανάγκη να αγαπάμε τους γονείς μας και σε όλη μας τη ζωή μπορεί να αναζητούμε την αγάπη τους. Αυτή όμως η ανάγκη δε σημαίνει απαραίτητα ότι η αλληλεπίδραση με τον γονιό έχει τα επιθυμητά οφέλη. Όταν κάποια έντονα τραυματικά βιώματα επαναλαμβάνονται τότε θα πρέπει να επαναξιολογήσουμε αυτή τη σχέση και να βρούμε τρόπους να προστατεύσουμε τον εαυτό μας από κακοποιητικές σχέσεις. Υπάρχουν σχέσεις που δεν είναι εφικτό να βάλουμε όρια, να διαχειριστούμε τα συναισθήματα και να μπορέσουμε να συνυπάρξουμε με τον σημαντικό Άλλο.

6. Γιατί επιλέξατε αυτό τον τίτλο για το βιβλίο;

Ο τίτλος αναφέρεται στις οικογενειακές σχέσεις σε διάφορες ηλικιακές φάσεις. Η οικογένεια είναι ένας βασικός ιστός μέσα στον οποίο μεγαλώνουμε και μπορούμε να απελευθερωθούμε και να σταθούμε στα δικά μας πόδια ή να παγιδευτούμε και να κάνουμε φαύλους κύκλους μέσα σε επαναλαμβανόμενες τραυματικές, στερητικές ή προβληματικές καταστάσεις. Η οικογένεια συμβάλλει στο δικό μας μεγάλωμα, είτε με θετικό είτε με αρνητικό τρόπο. Οπότε οι δεσμοί που αναπτύσσονται μέσα στην οικογένεια μας μεγαλώνουν: το ερώτημα είναι πώς μας μεγαλώνουν και τι αντίκτυπο έχουν στη μετέπειτα ζωή μας. Πολλές φορές θεωρούμε αυτονόητο ή δεδομένο ότι η οικογένεια είναι ένα ασφαλές καταφύγιο, μια σχέση με αγάπη, αποδοχή και στήριξη, που μας βοηθάει να γίνουμε ο εαυτός μας και να δημιουργήσουμε με τη σειρά μας τη δική μας μελλοντική οικογένεια. Ωστόσο, πρόκειται για σχέσεις που είναι εύκολο να συσσωρευτούν αρνητικά συναισθήματα, τραύματα, συγκρούσεις, με αποτέλεσμα να έχουν αρνητικό αντίκτυπο σε όλη την υπόλοιπη ζωή μας. Η οικογένεια μας ακολουθεί είτε το επιλέξουμε είτε όχι, είτε είναι παρούσα είτε όχι...

7. Ποια είναι τα επόμενα συγγραφικά σας σχέδια; Υπάρχει κάποιο νέο βιβλίο στα σκαριά;

Ε.Π.: Ναι, βρισκόμαστε ήδη στην επεξεργασία του επόμενου βιβλίου μας, που πάλι συνδέεται με την ψυχολογία, κινείται γύρω από τις ανθρώπινες σχέσεις και τον τρόπο που βιώνουμε κάποια συναισθήματα. Απλά αναφέρεται σε ένα πιο συγκεκριμένο σύνολο συναισθημάτων και σε μια κατάσταση, που όλους μας απασχολεί. Είναι ένα θέμα με το οποίο ερχόμαστε συχνά αντιμέτωποι στο πλαίσιο των συνεδριών και οι περισσότεροι δυσκολεύονται ακόμη και να το συζητήσουν.

8. Κλείνοντας, θα θέλαμε να μοιραστείτε μαζί μας το αγαπημένο σας ποίημα, τραγούδι και ταινία που σας συνοδεύουν αυτή την περίοδο, καθώς και το μέρος που σας εμπνέει περισσότερο.

Ν.Κ.: Αγαπημένο μου τραγούδι είναι η «Αύρα» του Δημήτρη Παναγόπουλου. Αγαπημένο μου ποίημα είναι το «Σ’ αγαπώ» του Γιώργου Λέκκα από τη συλλογή «Χάρτινα Δέντρα». Είχα τη χαρά να έχω καθηγητή μου τον Γιώργο Λέκκα και είναι ένας άνθρωπος πρότυπο για εμένα, κυρίως για την ταπεινότητα, τη φιλομάθειά του και για πολλές άλλες αρετές που τον χαρακτηρίζουν. Αγαπημένη μου ταινία είναι «Ο κύκλος των χαμένων ποιητών», με πρωταγωνιστή τον Robin Williams, καθώς είναι μια ταινία με πολλά βαθιά νοήματα για τη ζωή και τις σχέσεις των ανθρώπων.

Ε.Π.: Αγαπημένο μου τραγούδι είναι ο «Χαρταετός» του Μανώλη Φάμελλου. Αγαπημένο μου ποίημα είναι το «Επίλογος» του Τάσου Λειβαδίτη. Αγαπημένη μου ταινία είναι το “Amour” του Michael Haneke. Γενικά πιστεύουμε ότι οι ταινίες και τα βιβλία αποτελούν μια μορφή ψυχοθεραπείας και για αυτό στο blog μας (Θέματα Ψυχολογίας, ευΨυχία, http://papadopsixologos.blogspot.com) προτείνουμε συχνά και ταινίες και βιβλία.

Το μέρος που μας εμπνέει περισσότερο είναι η βόρεια Εύβοια, κυρίως για την ομορφιά του τοπίου, τους ανθρώπους της και την ηρεμία που τη διακρίνει.

Σας ευχαριστώ θερμά.

Κι εμείς σας ευχαριστούμε πολύ, κυρίως για τη δυνατότητα να εκφράσουμεκάποιες σκέψεις και κάποια συναισθήματα σχετικά με το βιβλίο και τον τρόπο που προσεγγίζουμε τα πράγματα. Σας ευχόμαστε καλή συνέχεια στο έργο σας!