Συνέντευξη του ηθοποιού Βασίλη Ασημάκη με αφορμή την παράσταση «Άσπρα Άλογα»
Δεν θεωρώ ότι είναι ξεχωριστά πεδία, αφού εμπεριέχουν εργαλεία απαραίτητα για την ανακάλυψη και την ερμηνεία του ρόλου. Βέβαια, πολλές φορές δίνω πολύ μεγάλη σημασία στο ένστικτό μου, τουλάχιστον στην αρχή της γνωριμίας μου με τον ήρωα που θα ενσαρκώσω.
2. Πρωταγωνιστείτε στον ρόλο του Γιοχάνες Ρόσμερ στα «Άσπρα Άλογα» του Ερρίκου Ίψεν. Ένας άνθρωπος που αναζητά την ηθική αναγέννηση, αλλά βρίσκεται παγιδευμένος ανάμεσα στις πεποιθήσεις του, στις ενοχές και στις αμφιβολίες του. Ποιος είναι, κατά τη γνώμη σας, ο βαθύτερος εσωτερικός αγώνας του Ρόσμερ;
Εκτός από το παλαιό που συγκρούεται με το νέο ή τις ενοχές που αισθάνεται για το θάνατο της γυναίκας του, ο Ρόσμερ έχει να αντιμετωπίσει τα άσπρα άλογα, δηλαδή τους νεκρούς που κυβερνούν το μυαλό του και τον εμποδίζουν να ακολουθήσει το νέο δρόμο που ήθελε να χαράξει.
3. Ο Ρόσμερ θέλει να πιστέψει ότι μπορεί να απελευθερωθεί από το παρελθόν και να συμβάλει σε έναν καλύτερο κόσμο. Είναι, όμως, πραγματικά ελεύθερος ή παραμένει αιχμάλωτος των ενοχών και των αντιφάσεών τοου;
Παρότι στην αρχή του έργου φαίνεται αποφασισμένος να ακολουθήσει μια νέα διαδρομή, να σπάσει το κατεστημένο και να δημιουργήσει έναν τελείως διαφορετικό κόσμο, σκοντάφτει στο βαθιά ριζωμένο παλαιό καθεστώς, τις παραδοσιακές αρχές - αξίες, την πίστη στη θρησκεία, την προδοσία και τις τύψεις.
4. Στον Ίψεν, οι άνθρωποι συχνά ανακαλύπτουν ότι οι αλήθειες που υπερασπίζονται είναι εύθραυστες και ότι τα ιδανικά τους μπορεί να κρύβουν αυταπάτες. Πόσο δύσκολο είναι για έναν ηθοποιό να αποδώσει αυτή τη σύγκρουση ανάμεσα σε αυτό που πιστεύει ο ήρωας και σε αυτό που πραγματικά είναι;
Οι χαρακτήρες του Ίψεν ζουν σ’ ένα κόσμο «ζωτικού ψεύδους», στον οποίο σπάνια λένε αυτό που εννοούν, ενώ τις περισσότερες φορές δεν γνωρίζουν τον εαυτό τους. Έτσι λοιπόν, ένας ηθοποιός παρότι γνωρίζει τις αυταπάτες του ήρωα που υποδύεται, σαφέστατα δεν πρέπει να τις αποκαλύψει. Η τραγικότητα του ήρωα επιτυγχάνεται από την ειλικρίνεια με την οποία αυτός πιστεύει το ψέμα του. Θεωρώ ότι ο ηθοποιός θα πρέπει μονίμως να βρίσκεται σε τεντωμένο σκοινί, να βρίσκεται σε αναμμένα κάρβουνα, προσπαθώντας να ανακαλύψει την πραγματικότητα. Έτσι μόνο θα οδηγηθεί στην οδυνηρή συνειδητοποίηση κι έπειτα στη λύτρωση.
5. Στον «Χορό του Θανάτου» του Στρίντμπεργκ, όπως και στα έργα του Ίψεν, οι ανθρώπινες σχέσεις γίνονται πεδίο εξουσίας, εξάρτησης και ψυχολογικής σύγκρουσης. Τι σας γοητεύει σε αυτούς τους συγγραφείς και τι αποκαλύπτουν, κατά τη γνώμη σας, για τη σκοτεινή πλευρά του ανθρώπου;
Σίγουρα με βοήθησε να κατανοήσω περισσότερο τον άνθρωπο και τις συμπεριφορές του, χωρίς να τον κρίνω. Στον Ίψεν αναγνωρίζουμε πρόσωπα οικεία, της διπλανής πόρτας που έχουν ένα πρόβλημα, αλλά αυτό το πρόβλημα δεν είναι επιφανειακό - έχει πολλαπλά επίπεδα. Μέσα από τις ανθρώπινες σχέσεις που μας αφηγείται ο Νορβηγός συγγραφέας, κατανόησα τον ίδιο μου τον εαυτό και μάλιστα πολλές φορές, όταν κάποιος δικός μου άνθρωπος βιώνει κάποιο αντίστοιχο πρόβλημα, αισθάνομαι πιο χρήσιμος για να συνδράμω.
6. Έχετε ερμηνεύσει χαρακτήρες από διαφορετικές εποχές και θεατρικά είδη. Πώς αλλάζει η προσέγγισή σας όταν περνάτε από έναν κωμικό ρόλο σε έναν ήρωα που βιώνει βαθιά υπαρξιακά διλήμματα;
Τόσο η εποχή, όσο και το θεατρικό είδος απαιτούν άλλο είδος προσέγγισης. Παρόλα αυτά αντιμετωπίζω τους χαρακτήρες που υποδύομαι με την ίδια ζεστασιά, εμπιστοσύνη κι αγάπη. Σίγουρα όμως όταν καλείσαι να ερμηνεύσεις ένα τραγικό πρόσωπο, η διαδρομή είναι δυσκολότερη και πιο απαιτητική και πολλές φορές φέρει ένα ψυχικό βάρος. Δεν θα είμαι ειλικρινής αν σας πω ότι δεν Μ επηρεάζουν βαθιά κάποιοι ρόλοι που έχω ενσαρκώσει.
7. Ο ηθοποιός καλείται να κατανοήσει τον ήρωά του χωρίς να τον δικαιολογεί απαραίτητα. Στην περίπτωση του Ρόσμερ, πού τελειώνει η ευθύνη του ανθρώπου απέναντι στον εαυτό του και πού αρχίζει η ευθύνη του απέναντι στους άλλους;
Η ευθύνη στον εαυτό του εκφράζεται ως ανάγκη να ζήσει στην αλήθεια, ενώ η ευθύνη απέναντι στους άλλους έγκειται στις συνέπειες που οι αποφάσεις του επιφέρουν.
8. Πόσο σας επηρεάζει η προσωπική σας εμπειρία όταν ερμηνεύετε έναν χαρακτήρα; Χρειάζεται να έχετε βιώσει κάτι ανάλογο με τον ήρωά σας για να τον προσεγγίσετε αληθινά ή η φαντασία και η παρατήρηση του ανθρώπου αρκούν;
Σίγουρα η εμπειρία των χρόνων είναι καταλυτική. Σαφέστατα, δεν είναι απαραίτητο κάθε φορά να έχεις βιώσει το ίδιο πρόβλημα με τον ήρωα, όμως ενδεχομένως να έχεις δει, ακούσει, παρατηρήσει παρόμοιες συμπεριφορές ή ακόμη καλύτερα να είσαι δεκτικός για να νιώσεις το ερέθισμα, εφ’ όσον έχεις καταλάβει τον ψυχισμό του ήρωα και ελεύθερα να αντιδράς στις πιέσεις από τα άλλα πρόσωπα του έργου.
9. Πιστεύετε ότι το θέατρο μπορεί σήμερα να οδηγήσει τον θεατή σε μια ουσιαστική αναμέτρηση με τον εαυτό του; Μπορεί μια παράσταση να κλονίσει τις βεβαιότητές μας και να μας κάνει να δούμε διαφορετικά τη ζωή μας;
Στην εποχή μας, όπου η επικοινωνία γίνεται όλο και πιο διαμεσολαβημένη από οθόνες, το θέατρο παραμένει ο τελευταίος χώρος ζωντανής, σωματικής συνάντησης και ο άνθρωπος ως κοινωνικό ον, έχει την επιτακτική ανάγκη να επικοινωνήσει.
10. Μετά την πορεία σας στο θέατρο και την εμπειρία σας από τόσο διαφορετικούς συγγραφείς, τι αναζητάτε πλέον στην υποκριτική; Και ποιο είναι το μεγάλο ερώτημα για τον άνθρωπο που θα θέλατε να παραμείνει στον θεατή μετά την αυλαία των «Άσπρων Αλόγων»;
Στο θέατρο πλέον αναζητώ τη γυμνή αλήθεια, να αναμετρηθώ με τα όρια μου, να με γνωρίσω περισσότερο. Όσον αφορά την παράσταση μας θέλω οι θεατές να φεύγουν προβληματισμένοι, ακόμη και η μικρή μετατόπιση είναι ένα τεράστιο επίτευγμα.