Όλα περνούν.Εμείς αναλαμβάνουμε το πέρασμα με σεβασμό σε κάθε αποχαιρετισμό. Αξιοπρέπεια, φροντίδα, συνέπεια. Εκεί που όλοι ελπίζουν σε ένα θαύμα, εμείς φροντίζουμε τα υπόλοιπα."

               Εντυπωσιακή η αρχή της παράστασης με τη φωνή του Λαέρτη Μαλκότση σε διάφορους ρόλους (μια από τις τρεις δυνατές ερμηνείες), ρόλους χωρικού, βλάχου, επαρχιώτη, λόγιου, να μας βάζει μέσα στο κλίμα του εξαιρετικού κειμένου του Μάσα.

               Δύο αδέλφια νεκροθάφτες, καλούνται να τελέσουν την ταφή ενός άγνωστου νεαρού μετανάστη. Όμως στο νεκροταφείο έχουν απομείνει μόνο δύο κενές θέσεις τις οποίες προόριζαν για τους εαυτούς τους. Έτσι είτε ο ξένος περισσεύει, είτε ένας από τους δυο τους θα πρέπει να μείνει άθαφτος.
Εδώ αρχίζει ένα απίστευτα αστείο παραλήρημα των δύο αδελφών με το να σκέφτονται πώς θα εξαφανίσουν τον πεθαμένο για να παραμείνουν κενές οι δύο θέσεις. Ακόμα και να τον αναστήσουν.
Μέσα από ξεκαρδιστικούς κι ευφάνταστους διαλόγους, σκαρφίζονται διάφορα για να ξεφορτωθούν το πτώμα και να εξασφαλίσουν την δική τους ταφή.

               Μακάβριο το θέμα κι ωστόσο αληθινό και ρεαλιστικό. Μέσα από δύο απλοϊκούς ανθρώπους, περνάνε θέματα όπως ο ρατσισμός, ο αγώνας της επιβίωσης με κάθε μέσο, οι ανέφικτες ελπίδες που πολλές φορές τρέφουμε οι άνθρωποι, οι άχρηστες ματαιοδοξίες μας, μια μικρή εξουσία που μπορεί στα χέρια ενός αδύναμου ανθρώπου να μετατραπεί σε καταστροφικό όπλο.
Και η πίστη. Η πίστη, που είναι τόσο δυνατή όσο ακριβώς και η συνειδητοποίηση ότι ίσως και να είμαστε μόνοι μας χωρίς καμμία βοήθεια.
Το σώμα του νεκρού ξένου γίνεται το σύμβολο ενός ανθρώπου που ακόμα και μετά τον θάνατο του δεν έχει έναν τόπο να ανήκει.

               Οι δύο πρωταγωνιστές δίνουν στην κυριολεξία ένα ρεσιτάλ ερμηνείας, προκαλώντας άφθονο και πηγαίο γέλιο.
ΘΑΝΑΣΗΣ ΔΗΜΟΥ:
Εξαιρετική κωμική φλέβα.Με όργανο τη φωνή του βγάζει γέλιο με ελάχιστα ερμηνευτικά μέσα. Εντυπωσιακή φυσικότητα και ικανότητα απόλυτου συντονισμού με τον συμπρωταγωνιστή του. Με την φτιαχτή σοβαροφάνεια κι επισημότητα που εκφράζει, γίνεται απολαυστικά γραφικός (βλ. Μάθε με να φεύγω του Άκη Δήμου).

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ:
Δίνει μια εξίσου δυνατή ερμηνεία παίζοντας με το σώμα (κίνηση Ελένη Καστανιώτη) τις εκφράσεις του προσώπου και και τις φωνητικές εναλλαγές. Αξιοσημείωτη φυσικότητα. Εξαιρετική κίνηση.Επίσης εξαιρετικός συντονισμός με τον Δήμου. Απόλαυση η μαγεία της σκηνικής χημείας.Και οι δύο ηθοποιοί ερμηνεύουνν με τέτοια αμεσότητα που έχεις την εντύπωση ότι δύο γείτονες σου συζητούν μεγαλόφωνα για ένα θέμα τους.
Εκπληκτικοί και οι δύο στο τραγούδι του Παβαρότι Torna a surriento και στο εύθυμο Che la luna.

Commedia dell' arte, γκροτέσκο, γεύση από Μπέκετ και το αδιέξοδο σύμπαν του, απόσπασμα από το έργο του Μπρεχτ Η εξαίρεση και ο κανόνας.
"Τίποτα δεν πρέπει να θεωρείται φυσικό σε τέτοιους καιρούς αιματοχυσίας κι αναστάτωσης, επιβεβλημένης αταξίας και προσχεδιασμένης αυθαιρεσίας μιας απάνθρωπης πια ανθρωπότητας."

               Η σκηνοθεσία της Νικολέτας Φιλόσογλου είναι μια προσέγγιση με ευαισθησία και θα έλεγα με εμφανή τρυφερότητα στο έργο του Μάσα. Με μοναδικά σκηνικά αντικείμενα ένα φέρετρο κι ένα ποδήλατο (ο ακίνητος θάνατος και η ζωή που κινείται ολοένα και κινούμενη γιορτάζει), η σκηνοθέτρια αγγίζει το έργο με ιεροτελεστική σοβαρότητα, περπατώντας πάνω σε μια ευάλωτη ισορροπία. Μαύρη κωμωδία, σάτυρα ή πολιτικό έργο με δυνατά κι αιχμηρά μηνύματα τραγικά επίκαιρα; Το έργο γράφτηκε το 2016 στην κορύφωση της μεταναστευτικής κρίσης στη Μεσόγειο.
Από τη μια το πηγαίο γέλιο που προκαλούν οι ατάκες του κειμένου και οι ερμηνείες των ηθοποιών κι από την άλλη το ζοφερό, βαρύ και τραγικό θέμα των προσφύγων και η απάνθρωπη στάση προς το ξένο. Που δεν είναι αποδεκτό.Που είναι περιττό. Πού μας ξεβολεύει.
Το σκηνοθετικό βάδισμα της Φιλόσογλου γίνεται σ' ένα πάτωμα με καρφιά κι άκρως τεταμένη προσοχή.
Ωστόσο καταφέρνει να συνδυάσει το κωμικό με το πολιτικό κομμάτι βγάζοντας τα ατόφια στην επιφάνεια και να περάσει όλα τα μηνύματα που ο συγγραφέας κομίζει. Χωρίς διδακτισμό αλλά με προβληματισμό που τον παίρνεις μαζί σου φεύγοντας.
Πόσο περισσότερο απάνθρωπη μπορεί να γίνει αυτή η ανθρωπότητα κύριε Μπρεχτ;
Και ίσως αυτό να είναι το θαύμα στον τίτλο του Μάσα. Η μεταμόρφωση της σκληρότητας σε καλωσύνη. Η μετατροπή των Εγώ σε Εμείς!

https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/to-thauma/