Κείμενο για την ποιητική συλλογή της Κέλλυς Ζέππου

«Μάσκες σε υποστολή» (εκδ. Διάνοια)

Γράφει η Πέννυ Μηλιά

Σήμερα έχω τη χαρά και την τιμή να μιλήσω για την ποιητική συλλογή Μάσκες σε υποστολή της Κέλλυς Ζέππου. Με την Κέλλυ γνωριστήκαμε στο ενεργό εργαστήριο ποίησης Σινόπουλου, το μόνο δωρεάν φοίτησης διετές εργαστήριο γραφής στην Ελλάδα, αφιερωμένο αποκλειστικά στην ποίηση. Στην περίπτωσή της «χρονιάς» μας μάλιστα, έτυχε να ταιριάξουμε και παρότι το εργαστήρι μας έγινε κυρίως διαδικτυακά- κληρονομιά της πανδημίας μάλλον- δημιουργήσαμε έναν ενεργό πυρήνα που είχε και συνέχεια, με συναντήσεις δια ζώσης, θεατρικές, κινηματογραφικές, κυρίως ποιητικές και παρεΐστικες. Έτσι είχα την ευκαιρία να γνωρίσω την Κέλλυ και κυρίως τη γραφή της εκ του σύνεγγυς και έτσι δύναμαι να πω απόψε δύο-τρεις σκέψεις που έκανα για την ποίησή της από αυτή τη θέση και θέαση.

Δεν αναφέρθηκα τυχαία στην κληρονομιά της πανδημίας μιας και τα περισσότερα ποιήματα της συλλογής, αν δεν κάνω λάθος, έχουν γραφτεί κυρίως από τότε και μετά, μέχρι τα πιο πρόσφατα. Το γεγονός αυτό φωτίζει από μια οπτική, και ο τίτλος με την αναφορά του στο αναγκαίο και επιβεβλημένο «αξεσουάρ» της μάσκας, που και αυτή μας συνοδεύει ακόμα και σήμερα, σώζοντας αλλά και κρύβοντας μας, φανερώνοντας αλλά και εκθέτοντάς μας σε θέα και ίσως κίνδυνο, κυριολεκτικά και μεταφορικά. Μια ακόμα σκέψη είναι η λιγότερο λόγια συνεκδοχή του στο, πιο συχνό στη γλώσσα μας,: «πέφτουν οι μάσκες». Και είναι πραγματικά ενδεικτικό της συλλογής και του αισθητικού λεξιλογίου, της φαρέτρας της γραφής της Ζέππου να προτιμά και να επιλέγει σε σημεία λέξεις πιο «λόγιες», ακόμα και καθαρεύουσα, πλέκοντας και παντρεύοντας τες με πιο καθημερινό, απλό και εύκολο λόγο, δημιουργώντας επί τούτου μια αντίστιξη, όπου σκοντάφτει η ματιά και η σκέψη μας, σαν ένα ξύπνημα, μια τσιμπιά, μια ξαφνική αλλαγή σκηνικού, ένα σκαλί, μια πτώση ή άνοδο, σαν αναταράξεις στην πτήση.

Παρόμοιο αποτέλεσμα νιώθω ότι εξυπηρετεί και η επιλεκτική χρήση της ομοιοκαταληξίας στην πλέξη των στίχων. Με συνέπεια, που στοιχειοθετεί τελικά το στυλ γραφής της, την ιδιαιτερότητα της ποιητικής της φωνής, στα κυρίως ελευθερόστιχα ποιήματα της συλλογής, άλλοτε σε μεγαλύτερο και άλλοτε σε μικρότερο βαθμό, εξυφαίνονται ομοιοκατάληκτοι στίχοι, που επηρεάζουν καίρια τον ρυθμό και το τελικό αισθητικό αποτέλεσμα του ποιήματος. Συχνά στο κλείσιμο, ένα ρυθμικό «κρεσέντο» που έχει κάνει νωρίτερα την εμφάνισή του, ολοκληρώνει και τοποθετεί το ποίημα στη θέση του, «λύνεται» όπως λέμε στην αρμονία η μουσική φράση που έχει δημιουργήσει νωρίτερα την «απορία», το «ερώτημα». Αυτή η αισθητική επιλογή θυμίζει ναούς που, και εξωτερικά, «δανείζονται» από

διάφορες αρχιτεκτονικές σχολές του παρελθόντος, αλλά και τα δομικά τους υλικά έχουν παρθεί από διάφορα παλαιότερα κτίσματα, όπως ενσωματώνονται πχ πλίνθοι από παλαιότερους βυζαντινούς ναούς και αρχαία μαρμάρινα θραύσματα μέσα στις σημερινές λειτουργικές εκκλησίες.

Αλλά και στο περιεχόμενο και στα θέματα η ποίηση της Ζέππου επενδύει στη σύνθεση και μας προσφέρει εικόνες πλούσιες αλλά και καίριες, χωρίς περιττές περιστροφές με θαυμαστή ψυχραιμία και ενδιαφέρουσα διαδρομή, συνήθως σύγχρονη, σε τοπίο αστικό. Σε μια πρώτη ανάγνωση γιατί, όπως ακριβώς και στις λεωφόρους της ασφάλτου συχνά εγκιβωτίζονται κοίτες αρχαίες έτσι και στα ποιήματα της συλλογής, σε ένα πρώτο επίπεδο ξετυλίγεται μια ποίηση που μας αφορά στο εδώ και τώρα, μας παρασύρει και μας υποβάλλει σε διάλογο για όλα όσα μας καίνε. Όλες, όλοι είμαστε εκεί, μας τοποθετεί στην πολιτεία της, μας απευθύνει τον λόγο, μας φωτογραφίζει λίγο-πολύ η ποιησή της. Για μας μιλάει, τις γυναίκες, τα παραμύθια, τις απογοητεύσεις, τους έρωτες, τις προσδοκίες μας, χαμηλόφωνα αλλά στιβαρά. Χωρίς να γίνεται εγκεφαλική και στεγνή, ούτε λάβρα πολιτική και στρατευμένη, με ρεαλισμό, πικρό χιούμορ και σαρκασμό, περιδιαβάζει και σχολιάζει τις σκέψεις μας, τις ιδέες μας και τις μικρές μας ιστορίες, άλλοτε με διακριτικότητα και χάρη και άλλοτε ευθέως και κατά μέτωπο. Οι Μάσκες σε υποστολή είναι ποίηση με αποστολή να υπενθυμίζει τα τρομερά που συμβαίνουν «στο κέντρο και στις συνοικίες», στις παρέες, τις συμμορίες και τα άτομα, να φέρει στο προσκήνιο αυτό το κενό στις μέρες μας, αυτή την απουσία αλήθειας, την απουσία κραυγής, την απουσία δράσης από την οποία υποφέρουμε ως κοινωνία αλλά και ως πρόσωπα με ή χωρίς μάσκες. Με τρόπο υποβλητικό και πλάγιο, χρησιμοποιώντας την ειρωνεία και την υπονόμευση, «καδράρει» μεγάλα ζητήματα, καθημερινά σημαντικά και ασήμαντα διλήμματα, την εξουσία και το πέρασμα του χρόνου, δηλώνει και υποδηλώνει νοήματα, ανθρώπινες συμπεριφορές και αιτήματα, χωρίς να χρειαστεί να κηρύττει ή να κραυγάζει: απλά βάζει μπροστά στον φακό μας, στήνει την κάμερα απέναντι στον αναγνώστη/πολίτη και μας «πυροβολεί» με προσεγμένες δόσεις πραγματικότητας για να παράγει ποίηση με μαεστρία, ακόμα και με ετερόκλητα ανορθόδοξα υλικά, όπως μοιάζουν ίσως και τα πεδία που έχει μελετήσει. Έχοντας ολοκληρώσει σπουδές ηλεκτρολόγου μηχανικού, γλωσσολογίας αλλά και σκηνοθεσίας, υποψήφια διδακτόρισσα στον τομέα των πολιτισμικών σπουδών και με μεγάλη τριβή και επαίνους στην τέχνη της γραφής σε σενάρια και θεατρικά, η Ζέππου δίνει νομίζω και στην ποίηση ένα δυνατό πρώτο δείγμα γραφής που απολαμβάνουμε και αδημονούμε για την εξέλιξή του.

Κλείνοντας θα σας διαβάσω τους πρώτους και τους τελευταίους στίχους από το πρώτο και το τελευταίο ποίημα. Είναι ένα παιχνίδι που συχνά αποκαλύπτει πολλά για την ατμόσφαιρα και το σκεπτικό μιας συλλογής και νομίζω και εδώ επαληθεύεται .

(Μέρες του Απρίλη, ασυμπτωματικές)

Οι μέρες ομορφαίνουν μεγαλώνοντας

-οι τυχερές!-

...

(Η συμμορία των πέντε)

...ειδικευμένη έγινα

στις μέρες εκείνες

που εξολόθρευσαν όλες τις άλλες

με όλους τους τρόπους

και η συμμορία μου, στο εξής

θα περιφέρεται ανάμεσα

σε καπνιστές κρεμάλες

ακάματη

σε κουρασμένους τόπους.