«Η Κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη ανεβαίνει ξανά στο Θέατρο Σταθμός από τις 27 Σεπτεμβρίου μέχρι τις 17 Νοεμβρίου 2024. Συνομιλήσαμε με τον Μάνο Καρατζογιάννη και την Αναστασία Ραφαέλα Κονίδη για την παράσταση, για την Λούλα Αναγνωστάκη και για όσα θα δούμε φέτος το χειμώνα στο Θέατρο Σταθμός.

Τι βλέπουμε στην «Κασέτα»;

Αναστασία Ραφαέλα Κονίδη: Βλέπουμε την ιστορία μίας οικογένειας η οποία απαρτίζεται από ανθρώπους διαφορετικών ηλικιών και διαφορετικών καταβολών, καθώς προσπαθούν να επικοινωνήσουν μεταξύ τους μέσα από το χάσμα των γενεών. Όλοι οι χαρακτήρες έχουν το τραυματικό και το ιστορικό φορτίο τους, όμως ο Παύλος (Μάνος Καρατζογιάννης) βρίσκεται στο κέντρο των πιέσεων και των επιρροών των συγγενών του, που απαιτούν από αυτόν να συμβαδίσει μαζί τους και να συμβιβαστεί με την πραγματικότητα. Στο τέλος, είναι αυτός που βλέπει καθαρά και θέτει στο τραπέζι το ζήτημα της προσωπικής και της οικουμενικής ελευθερίας. Το κλειδί στην προσπάθειά του να απελευθερωθεί, είναι μια σπουδαία πράξη.

Μάνος Καρατζογιάννης: Είναι ένα έργο για το χάσιμο της ζωής μέσα στην καθημερινότητα και μέσα στις παγίδες που κρύβει η ελληνική κοινωνία με την οικογενειοκρατία της, με τις εμφύλιες διαμάχες της, με την Ιστορία που ζωντανεύει και στοιχειώνει και φυσικά με την έλλειψη επικοινωνίας.

42 χρόνια έχουν περάσει από την συγγραφή του έργου και 20 από την τελευταία φορά που ανέβηκε στο θεατρικό σανίδι. Τι έχει αλλάξει και στους δυο σας αυτά τα χρόνια στην πορεία σας στην ζωή και στο θέατρο; Εσύ μάλιστα, Μάνο, ήσουν μέλος εκείνου του θιάσου 20 χρόνια πριν.

Μ.Κ: Αυτό που έχει αλλάξει σε εμένα, είναι ότι πια καταλαβαίνω το έργο. Τότε είχα την χαρά, τον ενθουσιασμό, την ορμή και το κέφι του νέου πρωτοεμφανιζόμενου ηθοποιού, καθώς ήμουν μαθητής στη σχολή ακόμη. Δεν μπορούσα τότε να συλλάβω το μεγαλείο του έργου. Είναι ένα κείμενο που για να το καταλάβει κανείς θα πρέπει να έχει διανύσει χιλιόμετρα, όχι μόνο στη σκηνή, αλλά κυρίως στην ίδια τη ζωή. Να περάσει απώλειες, να περάσει συντριβές. Ακούγεται κάπως μελό, αλλά εκείνες οι ώρες συντριβής που περνάει κάθε νέος στην ζωή του όταν προσπαθεί να εκφράσει ένα ιδανικό, να κάνει μια μεγάλη και σπουδαία πράξη, να κάνει το όνειρό του πραγματικότητα, είναι καθοριστικές. Όταν γύρω του στενεύει ο ασφυκτικός κλοιός και τον εμποδίζει και τον αποτρέπει να προχωρήσει όπως εκείνος θέλει, μπορεί τελικά να του πάρει και την ζωή.

Α.Ρ.Κ: Εγώ είκοσι χρόνια πριν ήμουν αρκετά μικρή, ωστόσο στο τρίτο έτος της σχολής του Εθνικού Θεάτρου είχα ασχοληθεί με την Λούλα Αναγνωστάκη και συγκεκριμένα με το έργο «Σ' εσάς που με ακούτε» με την Μαρία Κεχαγιόγλου, τότε. Παράλληλα κάναμε με τον Πέτρο Σεβαστίκογλου στο μάθημα του κινηματογράφου, το «Ταξίδι μακριά». Οπότε με έναν τρόπο είχα πάρει το βάπτισμα του πυρός. Όμως, η ουσία της Λούλας Αναγνωστάκη ξεδιπλώθηκε μπροστά μου τώρα που μελέτησα όλο το έργο της, και φυσικά με την βοήθεια του Μάνου που την αγαπάει πραγματικά και έχει εντρυφήσει σε αυτήν όσο κανείς άλλος. Τόσο που αισθάνομαι ότι καταλαβαίνει μέχρι και την ψυχοσύνθεσή της. Φυσικά, βοηθάει και ο θίασος, η ομάδα των ανθρώπων που ενδιαφέρεται για τον λόγο, για το κείμενο και καταφέραμε όλοι μαζί να μπούμε βαθιά στο νόημα και στις πτυχές του έργου. Για εμένα η Αναγνωστάκη ήταν πολύ μπροστά από την εποχή της, έχει γράψει κείμενα συμπεριλαμβανομένης της «Κασέτας» που μας αφορούν εδώ και τώρα και απασχολούν τον πυρήνα της ανθρώπινης ύπαρξης.

Μ.Κ: Το έργο έχει χιούμορ, είναι ζωντανό και βαθιά ποιητικό, και μάλιστα δεν μπορούν να υπάρξουν αυτές οι ιδιότητες η μία χωρίς την άλλη. Αυτό συχνά δεν γίνεται αντιληπτό στην δραματουργία της Αναγνωστάκη. Αυτό το γήινο, το λοξά αστείο, το ποιητικό και το σπαρταριστά ζωντανό.

Η σχέση σου, Μάνο, με την Αναγνωστάκη είναι σχέση ζωής θα λέγαμε και κρατάει πολλά χρόνια. Έχεις ανεβάσει κι έχεις παίξει σε πολλές παραστάσεις της.

Μ.Κ: Την γνώρισα πριν από περίπου είκοσι δύο χρόνια, σε εκείνο το τελευταίο ανέβασμα της «Κασέτας». Έκτοτε συνεργάστηκα μαζί της πολλές φορές ως ηθοποιός, όπως στον «Ήχο του όπλου» και στην «Παρέλαση», ως σκηνοθέτης από το 2013 στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά με την παράσταση «Ενέδρες της ζωής – Λούλα Αναγνωστάκη mixage» και το 2015 στο «Σ' εσάς που με ακούτε», και η διδακτορική μου διατριβή που ολοκληρώνονται το 2025 είναι πάνω στην δραματουργία της. Γενικώς, με οποιαδήποτε ιδιότητα παρουσιαζόμουν στο θέατρο, το έκανα μαζί της. Ήταν ένας άνθρωπος με μεγάλη και βαθιά ευαισθησία, που όμως σου έδινε την πιο γήινη και την πιο σωστή συμβουλή.

Η Αναγνωστάκη είναι η μόνη που έχει γράψει για τόσο νεαρούς ηλικιακά χαρακτήρες με υπόβαθρο το πιο σύγχρονο ιστορικό φάσμα του τόπου μας, από την κατοχή και τον εμφύλιο μέχρι την παγκοσμιοποίηση στις μέρες μας. Αυτό που έμαθα εγώ και πιστεύω έχει να μάθει κάθε νέος από το έργο της, είναι η ιστορία της χώρας μας, αλλά και το μήνυμα της πολιτικής αφύπνισης που η δραματουργία της εμπεριέχει.

Κάθε έργο της, με εξαίρεση ίσως τα «Διαμάντια και Μπλουζ», έχει αναφορές στον εμφύλιο. Η ίδια είχε στιγματιστεί από το γεγονός πως ο αδελφός της και ποιητής Μανόλης Αναγνωστάκης, είχε καταδικαστεί σε θάνατο στις φυλακές του Γεντί Κουλέ στο Επταπύργιο της Θεσσαλονίκης. Τον επισκεπτόταν καθημερινά, δεχόμενη φυσικά όλο τον χλευασμό που υπήρχε εκείνη την εποχή σε αυτά τα ζητήματα και ζώντας όλη την αγωνία για την τύχη του αδελφού της. Οπότε ο τρόπος που περιγράφει την ελληνική κοινωνία, καταγράφει το μεταπολεμικό τραύμα, την ενοχή, την ήττα -όπως και ο αδελφός της στην ποίησή του- είναι μοναδικός. Καταφέρνει να μιλήσει με τόλμη για τα δεινά του δημόσιου βίου και της ύπαρξής μας και φωτίζει αυτή την έντονη εμφύλια διαμάχη που συναντάμε στην καθημερινότητα των Ελλήνων, και την βλέπουμε ακόμη και σήμερα με την παραμικρή αφορμή. Για παράδειγμα, στη «Νίκη» του 1978 σκιαγραφεί την διχόνοια ως βασικό στοιχείο της φυλής μας, στην «Παρέλαση» του 1965 θίγει τον σεβασμό στην διαφορετικότητα. Με αυτό, η σύγχρονη δραματουργία στην Ευρώπη, άρχισε να ασχολείται επισταμένως από το 2000 κι έπειτα. Συμφωνώ με την Αναστασία πως ήταν μια δραματουργός πολύ μπροστά από την εποχή της και δεν δίστασε να μας φέρει αντιμέτωπους με την σκληρή πραγματικότητα.

Ακόμα κι αν ακουστεί κάπως βαρύγδουπο, μπορώ να πω πως εκείνη με έμαθε να σκέφτομαι. Ακόμα και μέσα από την γραφή της, που έχει άμεση σχέση με το θέατρο και την υποκριτική, καθώς τα πάντα αιωρούνται, μένουν μετέωρα και δεν υπογραμμίζονται, κάτι που αναζητούμε εν γένει στην τέχνη μας.

«Η Κάσετα» ανέβηκε την άνοιξη και τώρα επιστρέφει με όρεξη, ενέργεια και μια ομάδα ακόμα πιο δεμένη, απ' ό,τι μου λέτε.

Α.Ρ.Κ: Οι χαρακτήρες μεγαλώνουν μαζί μας και ουσιαστικά αυτό το κενό των τεσσάρων μηνών δεν υπάρχει μέσα μας. Υποσυνείδητα και πολλές φορές καλύτερα, συνεχίζει να ζει και να αναπτύσσεται αυτός ο χαρακτήρας στην δική σου προσωπικότητα. Κάποια πράγματα, τώρα, βγαίνουν πιο αβίαστα, οι σκηνοθετικές οδηγίες έχουν δουλευτεί περισσότερο χωρίς να το αντιληφθούμε.

Προσωπικά, βλέπω το έργο με ακόμη μεγαλύτερη συγκίνηση. Πιστεύω πως είναι μεγάλο πράγμα να μπορείς να λες τα κακώς κείμενα της χώρας σου αγαπώντας την βαθιά και χωρίς να θέλεις να είσαι διδακτικός. Η συγγραφέας αφήνει σε όλους τους χαρακτήρες τον χώρο να είναι αδέξιοι και να κάνουν λάθη, γιατί θέλει πρώτα και κύρια να δείξει τον άνθρωπο. Για μένα ο Παύλος, είναι μια κραυγή, μια έκρηξη που όλοι έχουμε μέσα μας και θέλουμε να βγάλουμε. Τις περισσότερες φορές δεν τολμάμε να πούμε αυτό που επιθυμούμε κι ίσως να μην τολμάμε ούτε να το ονειρευτούμε.

Τι θα δούμε στο Θέατρο Σταθμός φέτος;

Μ.Κ: Φέτος ο τίτλος του προγράμματός μας είναι «8 καινούργιες παραγωγές και 8 επαναλήψεις για τα 8 χρόνια λειτουργίας μας». Θα δούμε, λοιπόν, τις παραστάσεις:

«Η Κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη (σκην. Μάνος Καρατζογιάννης)
«Το Γάλα» του Βασίλη Κατσικονούρη (σκην. Μάνος Καρατζογιάννης – Ερμίνα Κυριαζή)
«Τσιτάχ» του Βασίλη Κατσικονούρη (σκην. Ερμίνα Κυριαζή – Γιώργος Νινιός)
«Απόντες» του Βασίλη Κατσικονούρη (σκην. Βασίλης Κατσικονούρης)
«Το τραγούδι της Φλέρυς» του Δημήτρη Οικονόμου (σκην. Μάνος Καρατζογιάννης)
«Η τελευταία απολογία του Νίκου Κοεμτζή» του Βαγγέλη Γέττου (σκην. Αλέξανδρος Νικόλαος Μπαλαμιώτης)
«Οι γριές που μαζεύουν την τσουκνίδα» του Κωνσταντίνου Ντέλλα (σκην. Κωνσταντίνος Ντέλλας)
«Κάποτε θα μάθετε ποιος είμαι» του Θοδωρή Γκόνη (σκην. Μαρία Ζορμπά)
«Όταν μεγαλώσω θα γίνω Νάνα Μούσχουρη» του Νταβίντ Λελαί – Ελό (σκην. Ελισσαίος Βλάχος)
«Γκιακ» του Δημοσθένη Παπαμάρκου (σκην. Κωνσταντίνος Ντέλλας)
«Βικτώρ ή τα παιδιά στην εξουσία» του Ροζέ Βιτράκ (σκην. Κώστας Παπακωνσταντίνου)

Θα δούμε επίσης 2 αφιερώματα:
Την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης (20 Μαρτίου) στον ποιητή, ηθοποιό θεατρικό συγγραφέα και ραδιοφωνικό παραγωγό Τσιμάρα Τζανάτο σε επιμέλεια Γιάννη Αρβανίτη και Σπύρου Βάρελη και
Την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου (27 Μαρτίου) μια εκδήλωση στην μνήμη της Άννας Συνοδινού σε επιμέλεια Ηλία Μαλανδρή και Χριστιάννας Ματζουράνη.

Τέλος συνεχίζονται οι 2 παιδικές παραστάσεις:
«Μια τελεία... είναι μόνο η αρχή!» και
«Μπες στα παπούτσια μου» από την ομάδα Ονειρόδραμα.

Πρόγραμμα θεάτρου: https://stathmostheatro.gr/programma-parastaseon-stathmos/ 

Η Κασέτα της Λούλας Αναγνωστάκη

Σκηνοθεσία: Μάνος Καρατζογιάννης
Ερμηνεύουν: Γιώργος Δεπάστας/Φώτης Κοτρώτσος, Βάσω Καμαράτου, Μάνος Καρατζογιάννης, Σταύρος Μερμήγκης, Αναστασία Ραφαέλα Κονίδη, Ερμίνα Κυριαζή, Σμαράγδα Σμυρναίου, Γιάννης Τσουμαράκης
Μουσική ενορχήστρωση: Γιώργος Ανδρέου
Ηχητικός σχεδιασμός: Αντώνης Παπακωνσταντίνου
Σκηνικά – κοστούμια: Άγγελος Αγγελής
Φωτισμοί: Άγγελος Παπαδόπουλος
Βοηθός σκηνοθέτη: Χρύσω Χαραλάμπους
Φωτογραφίες: Ελίνα Γιουνανλή, Σπύρος Περδίου
Βίντεο προώθησης: Ηλίας Μόσχοβας
Παραγωγή: Πολιτισμός Σταθμός Θέατρο
Διάρκεια: 115΄
Τrailer: https://www.youtube.com/watch?v=yhtzvokxj8l 
Προπώληση: https://www.more.com/theater/kaseta-2os-xronos/ 
Η παράσταση Η ΚΑΣΕΤΑ πραγματοποιήθηκε με την οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού
Από 27 Σεπτεμβρίου έως και 17 Νοεμβρίου, κάθε Παρασκευή και Σάββατο στις 21:00 και Κυριακή στις 18:15