Συνέντευξη με την Φένια Παπαδόδημα με αφορμη την μουσική παράσταση «Γιατί Πουλί μ' Δεν Κελαηδείς»
1. Το “Uccelli del mare” είναι ένας ποιητικός τίτλος που προκαλεί εικόνες και συναισθήματα. Ποια ήταν η αρχική έμπνευση πίσω από αυτό το μουσικό ταξίδι και ποια ανάγκη σας οδήγησε στη δημιουργία του;
Τα ερεθίσματα ήρθαν από δύο διαφορετικές πηγές. Από ακούσματα που φέρω μέσα μου πολλά χρόνια, από τότε που ζούσα στο Παρίσι και άκουγα εντελώς διαφορετική μουσική. Εκείνη την εποχή άκουγα περισσότερο μουσικές παραδόσεις από όλο τον κόσμο, αλλά και υλικό από μια άλλη εποχή, τραγούδια των τροβαδούρων, ύμνους, από τη Μεσόγειο, την Αιθιοπία, τη Μέση Ανατολή, σεφεραδίτικες ρομάντσες. Οι φωνές που με είχαν μαγνητίσει ήταν η Esther Lamandier, η Amina Alaoui, η Σαβίνα Γιαννάτου. Ένας άλλος κόσμος από αυτόν με τον οποίο ασχολήθηκα αργότερα...Αυτή ήταν η πρώτη πηγή ερεθισμάτων. Η δεύτερη ήταν το κείμενο που έχω επιλέξει να αφηγηθώ ανάμεσα στα τραγούδια. Πρόκειται για ένα συγκλονιστικό μουσικό παραμύθι του Πασκάλ Κινιάρ με τίτλο «Το όνομα στην άκρη της γλώσσας».
2. Η Μεσόγειος και η Ανατολή είναι περιοχές βαθιά σημαδεμένες από την ιστορία, τη μετανάστευση, τον πόνο αλλά και τη συνύπαρξη. Πώς αποτυπώνονται αυτές οι πολυεπίπεδες ταυτότητες στο πρόγραμμά σας και ποια αφήγηση επιδιώκετε να ξεδιπλώσετε επί σκηνής;
Η μουσική, τα τραγούδια ξεδιπλώνονται όσο αφηγούμαι αποσπάσματα του παραμυθιού του Πασκάλ Κινιάρ, για τον οποίον να θυμίσω πως είναι ο σεναριογράφος της θρυλικής ταινίας «Όλα τα πρωινά του κόσμου». Το μεταφυσικό, ποιητικό και μουσικό αυτό παραμύθι, «Το όνομα στην άκρη της γλώσσας», μέσα από μία εκπληκτικά σχεδιασμένη ιστορία έρωτα που συμβαίνει στην Νορμανδία γύρω στα 900 μ.Χ, παρασέρνει τον θεατή σε μία κούρσα κυκλική ανάμεσα στη ζωή και το θάνατο, την μνήμη και την απώλεια της. Ένα κερί αναμμένο κρατάει σε όλη τη διάρκεια της αφήγησης και της μουσικής, την ελπίδα, την ευχή, η μνήμη να νικήσει τον θάνατο. Η μνήμη ενός ονόματος. Από αυτήν κρέμονται όλα. Και το κεντρικό μήνυμα του παραμυθιού είναι η αφύπνιση. Να ξέρει κανείς για ποιον σκοπό αγωνίζεται.
Τα τραγούδια με τις επιμέρους θεματικές τους συμπληρώνουν τα σύνθετα επίπεδα του παραμυθιού. Είναι μία θεατρική συνθήκη όπου η μουσική και το τραγούδι πρωτοστατούν.
3. Ερμηνεύετε μουσικές με ρίζες που συχνά μεταφέρονται από στόμα σε στόμα, από γενιά σε γενιά. Ποια είναι η πρόκληση — και ίσως η ευθύνη — όταν καλείστε να αποδώσετε παραδοσιακές μουσικές με μια σύγχρονη καλλιτεχνική φωνή;
Η φωνή είναι το κατεξοχήν όργανο της μεταμόρφωσης του ηθοποιού - τραγουδιστή. Σαν ηθοποιός δουλεύω διαρκώς μέσα από τις μεταμορφώσεις της φωνής. Ωστόσο αυτή την παράσταση την αντιμετωπίζω ως τραγουδίστρια που είναι και ηθοποιός. Όσον αφορά στο συγκεκριμένο υλικό των τραγουδιών, χρειάστηκε από μέρους μου ιδιαίτερη μελέτη, έρευνα, ακούσματα και δουλειά πάνω στα ποικίλματα ώστε να αποδώσω αυτές τις απαιτητικές μελωδίες μ’ έναν δικό μου αυθεντικό τρόπο σεβόμενη συγχρόνως κάθε τεχνική κι εκφραστική απαίτηση του είδους. Σ’ αυτό με βοήθησε πολύ η στενή μου σχέση και η πρακτική της βυζαντινής μουσικής.
4. Οι μουσικοί που σας συνοδεύουν είναι εξαιρετικοί εκπρόσωποι της παραδοσιακής μουσικής, ο καθένας με ιδιαίτερη τεχνική και αισθητική. Πώς διαμορφώθηκε αυτή η συνεργασία και τι είδους δημιουργικό διάλογο γεννάει πάνω στη σκηνή;
Με κάποιους από τους μουσικούς αυτούς έχω συνεργαστεί σε παραστάσεις που έχω σκηνοθετήσει η ίδια κυρίως στα πλαίσια του προγράμματος « Όλη η Ελλάδα ένας πολιτισμός». Έτσι γνώριζα τις δυνατότητες και την ιδιαίτερη εκφραστική τους ποιότητα. Είναι ο Θωμάς Μελετέας στο ούτι, ο Στέφανος Δορμπαράκης στο κανονάκι, ο Δημοσθένης Καραχριστοδούλου στην πολίτικη λύρα και η Αλεξάνδρα Παπαστεργιοπούλου στα κρουστά.
Οι μουσικοί συμμετέχουν σε κάθε λεπτομέρεια της αφήγησης. Αφηγούνται με ήχους, ρυθμούς, ψιθύρους και ότι άλλο προκύψει ζωντανά και αυτοσχεδιαστικά, το μαγικό σύμπαν στο οποίο μας εισάγει το παραμύθι του Πασκάλ Κινιάρ. Ο λόγος και η μουσική γίνονται ένα.
Η συμμετοχή της χορωδίας Cantus Angelicus που διευθύνει η Αναστασία Χατζηπαύλου είναι επίσης καθοριστική, μαγική. Στα τραγούδια της Μεσογείου δένουν εύκολα και τα δικά μου τραγούδια των οποίων οι θεματικές είναι πολύ κοντά σε όσα αφηγείται το κείμενο : την αναγκαιότητα της μνήμης και τη θλίψη που φέρνει η απώλεια της, το ταξίδι της ψυχής στα φουρτουνιασμένα πελάγη της ζωής με όλες τις δοκιμασίες της, τον έρωτα, το θάνατο.
5. Ως καλλιτέχνιδα με έντονη θεατρική παρουσία, πώς επηρεάζει η θεατρική σας εμπειρία τον τρόπο που στήνετε και ερμηνεύετε ένα μουσικό πρόγραμμα όπως το “Uccelli del mare”; Είναι η σκηνή για εσάς ένα ενιαίο εκφραστικό πεδίο;
Έχω επιλέξει εδώ και αρκετά χρόνια να δουλεύω πάνω στη φόρμα του μουσικού θεάτρου. Στο μουσικό θέατρο αντίθετα απ’ ότι στο μιούζικαλ ή στην όπερα, είναι η μουσική που οδηγεί την δραματουργία. Όσον αφορά στην δική μου προσέγγιση αντιμετωπίζω μία τέτοια συνθήκη σαν ηθοποιός στο θέατρο μόνο που όταν πρόκειται να τραγουδήσω οφείλω να επεκτείνω την αφύπνιση μου πέρα από τις απαιτήσεις του «ρόλου» και του λόγου, στην απόλυτη προσήλωση μου στους κανόνες της φωνητικής έκφρασης και στην βαθύτερη ηχώ της μουσικής μέσα μου ώστε να αποδώσω το τραγούδι συνδέοντας το με όσα ειπώθηκαν και όσα θα ειπωθούν μετά από αυτό.
6. Ζούμε σε μια εποχή έντονων μετατοπίσεων – γεωπολιτικών, πολιτισμικών, προσωπικών. Πιστεύετε ότι η μουσική της Μεσογείου και της Ανατολής μπορεί ακόμη να λειτουργήσει ως γέφυρα; Και αν ναι, ποιο είναι το μήνυμα που θέλετε να μεταφέρετε με αυτή τη συναυλία;
Πιστεύω πως η Μεσόγειος είναι ένα χαλί μαγικό. Ένα υφαντό όπου όλα τα χρώματα, όλα τα σχέδια, οι γλώσσες, οι θρησκείες, οι μουσικές παραδόσεις, οι φωνές, τα ρεύματα αναμειγνύονται, αλληλοεπιδρούν, συνυπάρχουν πλουτίζοντας το ένα το άλλο, υπενθυμίζοντας μέσα στους αιώνες μία σπάνια εμπειρία «σοφίας», έτσι όπως καταγράφηκε στην προφορική παράδοση, στην λόγια ποίηση, στους ύμνους, αλλά και στην ζωγραφική, σε κάθε μορφή λαογραφίας, ακόμη και στην γαστρονομία! Η σοφία αυτή εμπεριέχει τη σχέση του ανθρώπου με τον κόσμο ολόκληρο, με τον Θεό, με τον συνάνθρωπό του.
πληροφορίες και εισιτήρια: https://www.ticketservices.gr/event/fenia-papadodima-uccelli-del-mar/?fbclid=IwY2xjawNAHE9leHRuA2FlbQIxMABicmlkETBnQTV2WmlIUmlNSzBnRDdHAR7eCgpPrylFzW-cmjE1Gf87nRqboR-p5OGz5RYriHlU6KOnmxVv1z8L1nLGPA_aem_RKZkP-4vWHaoLtHBhumW9g

