Θα πηδούσες από ένα φορτηγό να σώσεις την ζωή σου; «Γουρούνι!»
Γουρούνι =άνθρωπος. Κακός άνθρωπος. Μια φράση φορτισμένη από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, ένας απόηχος για τα γλυκούλικα γουρουνάκια. Μια τόσο απλή καθημερινή αποτύπωση, που, τί προξενεί σε αισθητήριο και συναισθηματικό επίπεδο; Έτσι είναι κι η κακοποίηση τους. Μια αντήχηση από τον ανθρώπινο δικαιωματισμό. Τελικά τα ζώα, τί είναι; Όντα με βούληση; Ή υπό την βούληση των ανθρώπων; Και τι είναι ο άνθρωπος, αν όλα τελούν την βούληση του;
Μια έκθεση που θα έκανε τον Όργουελ Περήφανο. Αφού η ανθρωπότητα, είναι μια μεγάλη εκμεταλλευτική και κακοποιητική φάρμα κέρδους, με την μητέρα Γη να πονά, κοιτώντας τα παιδιά της, να ρημάζουν έμβιους και άβιους πόρους. Είναι άδικο επί αιώνες, το ζύγι της κακίας να γέρνει υπέρ των ανθρώπων έναντι των ζώων. Η έκθεση ήταν αφυπνιστικά οπλισμένη, με συναισθηματικές - αρτιστικές σφαίρες, για τους αδιάλλακτους «Δικαιωματιστές» επί των ζώων. Ποτέ δεν κατάλαβα, γιατί θεωρούν «οι άλλοι» ότι τα ζώα μας ανήκουν. Αλλά, όταν ο άνθρωπος θεωρεί, ότι μπορεί να του ανήκει ο όμοιος του, πόσο μάλλον, εκείνον που θεωρεί υποδεέστερο ή αδύναμο κρίκο της αλυσίδας. Εκφράσεις όπως «Είσαι ζώο» Γιατί να έχουν τέτοια χροιά; Τραγική αντιπαραβολή του που βρισκόμαστε ακόμα ως είδος.

Τούτη η έκθεση είχε αφετηρία τον -1 όροφο του μουσείου και βάζει το μικρό ή μεγάλο της εικαστικό λιθαράκι στην πρόοδο, πέραν της διατροφική ευαισθητοποίησης, ακτιβιστικής κι ερευνητικής δράσης. Πηγαίνοντας ένα βήμα πιο κοντά στην στηλίτευση των γενομένων κριμάτων εναντίων των ζώων κι ίσως στην αναστροφή του Κάρμα.
Καθώς η έκθεση τελείται σε αρκετά επίπεδα του Μουσείου ΕΜΣΤ, αισθάνθηκα να βρίσκομαι σ’ ένα συναισθηματικό ασανσέρ, όπου μπόρεσα να βιώσω ένα μεγάλο φάσμα της συναισθηματικής παλέτας. Από την απογοήτευση στην οργή, από την θλίψη στην αηδία, από την ελπίδα στην γνώση και από την γνώση στην άγνοια. Καθώς η έκθεση είναι επιμορφωτικά δομημένη, ώστε να δονήσει το γνωσιακό μας κέντρο. Μέσα σε άπλετο χώρο, σου δίνει τον χρόνο ν’ αφουγκραστείς. Άρτια δομημένη, με πίνακες, λεζάντες, βίντεο και φως τεχνητό ή μη, χρωματίζει μια σκηνή πραγματικών γεγονότων όπου θα βουρκώσεις θ’ αναρωτηθείς, θα προβληματιστείς, θα ιαθείς και θα θες να παραδώσεις την σκυτάλη στην νέα γενιά, με χέρια καθαρά από αίμα. Έκθεση κατάλληλη για όλες τις ηλικίες κι επιτακτική γι’ αυτούς που ακόμα και σήμερα θεωρούν ότι «τι ασχολείστε με τα ζώα;» Σιγά... Ένα θέμα ανεξάντλητο, σε όλα τα μήκη και πλάτη της Γης, να θεωρείται ακόμα τετριμμένο. Ένας ανοιχτός διάλογος με τα εκθέματα, εκ των οποίων κάποια από αυτά είναι αποστομωτικά.
Είδα το μυρμήγκι να περπατάει στο χέρι μου όπως πολλές φορές τ’ έχω ακουμπήσει απαλά σ’ ένα φύλλο. Είδα τους αδέσποτους σκύλους έξω απ’ το μουσείο νύχτα, διερωτώμενη τί θα πει αδέσποτος; Είδα τις σέλες των αλόγων φορτωμένες τόσες κούρσες προδομένες κι ένιωσα την χαίτη τους να τινάζεται λίγο πριν τον θάνατο. Είδα κυνηγούς να στέκονται περιχαρείς πάνω απ’ το πτώμα. Μίλησα με καλλιτέχνη πρόθυμο να ζωγραφίσει ζωντανά το πορτρέτο του κατοικίδιου μου. Είδα ζώα μαραζωμένα από τα πειράματα να φτάνουν στην παράνοια του ανθρώπινου τέρατος ή να μένουν αγνά όπως είναι αλλά εξαθλιωμένα. Ήθελα να τρέξω να φέρω εκείνους διακρίνω που έχουν το μικρόβιο της κακοποίησης στα ζώα να τους καταρριφθεί το δόγμα. Ίσως πραγματικά αυτοί να έπρεπε να βιώσουν κι αυτό το πρίσμα. Γιατί καμιά φορά η τέχνη καταφέρνει πράγματα που ο λόγος, ή διαμάχη ή τα επιχειρήματα δεν κατορθώνουν. Ευχαριστώ θερμά την κα. Κατερίνα Γρέγου Καλλιτεχνική Διευθύντρια του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, όπως και τους υπόλοιπους συντελεστές της. Καθώς η προσωπική της έμπνευση και την τόλμη να οργανώσει μια τέτοιου βεληνεκούς έκθεση, με σκοπό να ταρακουνήσει το κατεστημένο, με λεπτότητα, να μιλήσει και να εμπνεύσει μέσα από την τέχνη, με μια τόσο άρτια δομημένη έκθεση, για όλα όσα παραβλέπονται ξανά και ξανά. Ή δεν έφτασαν σ’ εμάς ποτέ. Έδωσε ένα βήμα στα ζώα και σ’ αυτούς που γίνονται η φωνή τους. Τέλος, την ευχαριστώ για την αδιάλειπτη πολύωρη ξενάγηση και φιλοξενία στον χώρο του μουσείου. Με αξιέπαινο ζήλο, στάθηκε επάξια οικοδέσποινα σε ανοιχτή συνομιλία με τα εκθέματα και του παραβρισκόμενους καλλιτέχνες.

Καλλιτέχνιδες & Καλλιτέχνες
Ang Siew Ching I Art Orienté Objet (Marion Laval-Jeantet & Benoît Mangin) I Ευριπίδης Βαβούρης I Sammy Baloji I Κωστής Βελώνης I Elisabetta Benassi I John Berger I Rossella Biscotti I Kasper Bosmans I Xavi Bou I Nabil Boutros I David Brooks I Cheng Xinhao I David Claerbout I Marcus Coates I Sue Coe I Simona Denicolai & Ivo Provoost I Mike Dibb & Chris Rawlence (με τον John Berger) I Mark Dion I Radha D’Souza I

https://www.emst.gr/en/exhibitions-en/why-look-at-animals