Είδαμε την «Κληρονομιά» του Μαριβώ στο Από Μηχανής θέατρο

Μια αστεία ιστορία

Ήταν η τέταρτη ή η πέμπτη φορά – κάπου είχα χάσει το μέτρημα – που ανέβαινα στο Μεταξουργείο στο «Από Μηχανής Θέατρο» (Ακαδήμου 13, Μεταξουργείο) αυτήν την φορά για να δω την «Κληρονομιά» του Μαριβώ.
Ο Πιέρ ντε Μαριβώ έζησε από το 1688 έως το 1763 και ήταν διάσημος για την υπερβολική ειλικρίνειά του που του δημιούργησε πολλούς εχθρούς, ανάμεσά τους και τον Βολταίρο. Όπως κάθε κωμικός συγγραφέας στην δικιά του εποχή (Ζωρζ Φεϋντώ, ο δικός μας Αριστοφάνης κτλ.) σατίριζε τα κακώς κείμενα της εποχής και εδώ συγκεκριμένα την ανικανότητα των ανθρώπων να εκφραστούν ερωτικά. Πόσοι από μας δεν έχουμε φάει τα μούτρα μας, έχοντας δημιουργήσει μια εσφαλμένη εικόνα για το άτομο του ενδιαφέροντός μας και φερόμενοι ανάλογα; Γραμμένο σε μια εποχή που περίπου είκοσι χρόνια μετά τον θάνατό του θα βίωνε την Γαλλική επανάσταση και που η Γαλλία μαστιζότανε από ασθένειες, σήμερα την εποχή του κινήματος “me too” που – ήταν που ήταν δύσκολοι οι καιροί – τώρα δεν τολμάς να πλησιάσεις γυναίκα, του online dating και του κορωνοϊού, το έργο δεν θα μπορούσε να είναι πιο επίκαιρο.
Ιδού η πλοκή: Η κόμισσα (Μαριλίτα Λαμπροπούλου) έχει μόλις χηρέψει και ο συγχωρεμένος ο κόμης αφήνει εξακόσια χιλιάδες φράγκα στην Ορτάνς (Παρή Τρίκα) αν παντρευτεί τον μαρκήσιο (Νίκος Νίκας) ή εναλλακτικά διακόσια χιλιάδες φράγκα, αν δεν τον παντρευτεί. Ωστόσο, την Ορτάνς την αγαπάει ο ιππότης (Γιάννης Σοφολόγης), ξάδερφος της κόμισσας, και η Ορτάνς δείχνει να θέλει τον ιππότη, ενώ ο μαρκήσιος τρέφει συναισθήματα για την κόμισσα. Ταυτόχρονα, έρωτας αναπτύσσεται και ανάμεσα στον Λεπίν (Γιώργος Κορομπίλης), υπηρέτη του μαρκήσιου, και την Λιζέτ (Μπίλιω Μαρνέλη), υπηρέτρια της κόμισσας. Και όλοι προσπαθούν να πείσουν την κόμισσα – που την τρέμουν πως, όντας πρόσφατη και πιστή στον άνδρα της χήρα, δεν θα θέλει να ακούσει για ερώτα – να αγαπήσει και να παντρευτεί τον μαρκήσιο, και τον μαρκήσιο – γνωστό για την αδεξιότητά του – να της εξομολογήσει τον έρωτά του. Και εδώ είναι το ζητούμενο: Όλοι ξέρουν ποιο είναι το σωστό, όμως στέκονται εμπόδιο στον ίδιο τους τον εαυτό, λόγω του πείσματος της Ορτάνς από την μία και της ανασφάλειας του μαρκησίου από την άλλη. (Κόμισσα στον Μαρκήσιο: «Ε, μα με σκάσατε πια!») Ιδιαίτερα δύσκολη είναι οι θέση του Λεπίν και της Λιζέτ καθώς, ως υπηρέτες, οφείλουν να υπακούσουν στις διαταγές των αφεντικών τους, ως άνθρωποι με συνείδηση, όμως, δεν μπορούν να το κάνουν. (Κόμισσα στον Λεπίν: «Αν πέθανε ο δικός σας συμβολαιογράφος, πέθανε και ο δικός μου.»)
Η Μαριλίτα Λαμπροπούλου ερμηνεύει τον ρόλο της κόμισσας με φυσικότητα, ρεαλισμό και την comme-il-faut γενναιοδωρία που την χαρακτηρίζει και ως άνθρωπος και ενίοτε δεν μπορείς να ξεχωρίσεις τον ρόλο από την ηθοποιό, νομίζοντας πως δεν είσαι στο θέατρο, αλλά καλεσμένος στο σπίτι κάποιου γνωστού σου. Η Παρή Τρίκα, ο Νίκος Νίκας και ο Γιώργος Κορομπίλης παίζουν με vaudeville ύφος, προκαλώντας χείμαρρο γέλιου, και παρ’ ότι το vaudeville ανακαλύφθηκε τον 19ο αιώνα, δηλαδή πολύ μετά την εποχή του Μαριβώ, εδώ ταίριαζε πολύ. Ενώ η Μπίλιω Μαρνέλη και ο Γιάννης Σοφολόγης ερμήνευαν επίσης με σύνεση και αφοσίωση τους ρόλους των δύο υπηρετών.
Εντυπωσιακά ήταν επίσης τα σκηνικά. Έχω πει πολλάκις σε παλιότερες κριτικές μου πως, όταν το έργο είναι καλό, το ντεκόρ δεν πειράζει αν είναι λιτό. Το ίδιο ισχύει όμως και για το όταν το σκηνικό φροντισμένο μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια. Όπως εδώ.
Εντούτοις, έχω να κάνω μερικά σχόλια: Κάποιες από τις αλλαγές στο κείμενο, όπως τα παπαγαλάκια στα κλουβιά, που δεν υπάρχουν στο πρωτότυπο, δεν με πείραξαν όπως δεν με πείραξε το λογοπαίγνιο με το όνομα του Λεπίν («βλέπειν – Λεπίν») που φυσικά δεν το γνωρίζει η Γαλλική γλώσσα, όμως δεν κατάλαβα ποτέ γιατί φόρεσαν κρινολίνα στην κυρία Λαμπροπούλου και στην κυρία Τρίκα. Κατανοώ ότι ο σκηνοθέτης εδώ προσπαθεί να κάνει ένα statement, όπως το έχω δει να συμβαίνει συχνά στο θέατρο, όμως το κείμενο, οι διάλογοι και οι ερμηνείες σε ένα καλοσκηνοθετημένο έργο είναι ξεκάθαρα από μόνα τους και δεν χρειάζονται επιπλέον «δηλώσεις». Οτιδήποτε έξτρα προστίθεται δείχνει σαν να ακυρώνει ο σκηνοθέτης την ίδιο του τον εαυτό, θεωρώντας πως δεν ήταν αρκετά σαφής. Όπως ακριβώς κάνει ο χαρακτήρας του μαρκήσιου στο έργο. Στο σύνολό του, όμως, το έργο σε αποζημιώνει και, αν μη τι άλλο, είναι ένα έργο διασκεδαστικό που εγώ το συνιστώ.

Ερμηνεύουν: Μαριλίτα Λαμπροπούλου, Παρή Τρίκα, Μπίλιω Μαρνέλη, Νίκος Νίκας, Γιάννης Σοφολόγης, Γιώργος Κορομπίλης
Μετάφραση: Ανδρέας Στάικος
Σκηνοθεσία: Γιάννης Νταλιάνης
Σκηνικά-Κοστούμια: Άρτεμις Φλέσσα
Φωτισμοί: Γιώργος Αγιαννίτης
Μουσική: Κώστας Λώλος
Κίνηση: Μπίλιω Μαρνέλη
Φωτογραφία-βίντεο: Πάτροκλος Σκαφιδάς
Κομμώσεις: Σοφία Σπυροπούλου
Βοηθός σκηνοθέτη: Χρύσα Νταή

Ημέρες και ώρες παραστάσεων
Παρασκευή και Σάββατο 21:00
Κυριακή 20:00

Από Μηχανής Θέατρο
Ακαδήμου 13, Μεταξουργείο
Τηλ. 210 - 5232097