Είδαμε το «Berlin Alexanderplatz» στο Θέατρο Οδού Κυκλάδων «Λευτέρης Βογιατζής».

Γράφει ο Καπετάν Κουνούπης

Το αριστούργημα του Alfred Döblin.

Το πιο γνωστό έργο ενός από τους σημαντικότερους Γερμανούς συγγραφείς του εικοστού αιώνα, του Alfred Döblin, κληθήκαμε να δούμε στο Θέατρο Οδού Κυκλάδων «Λευτέρης Βογιατζής» (Κυκλάδων 11, Κυψέλη): Το έργο που του έδωσε παγκόσμια καταξίωση και φήμη, το «Berlin Alexanderplatz». Την ιστορία του Φραντς Μπίμπερκοπφ που μετά από τέσσερα χρόνια στις φυλακές Τέγκελ του Βερολίνου για τον φόνο της ερωμένης του, αποφυλακίζεται, αναζητάει γυναίκα, σπίτι και δουλειά, συναναστρέφεται με κάθε καρυδιάς καρύδι που κυκλοφορεί στην κεντρική πλατεία του Βερολίνου, το Αλεξάντερπλατς, και μπλέκει με τον υπόκοσμο.
Όντας Γερμανός ο ίδιος, μπορώ με ασφάλεια να πω ότι για να κατανοήσει κανείς το εύρος και το μεγαλείο αυτού του έργου, πρέπει να καταλάβει την νοοτροπία του Γερμανικού λαού από την μια και το ιστορικό, κοινωνικό, γεωγραφικό και γεωπολιτικό πλαίσιο από την άλλη: Τον βαρύ Γερμανικό χειμώνα. Την εσωστρέφεια του Γερμανού απέναντι σε κάθετο ξένο. Το λεπτό, αυτοσαρκαστικό χιούμορ. Και την απόλυτη πειθαρχεία απέναντι σε οποιασδήποτε μορφής ανώτερη εξουσία. Γραμμένο το 1929, το έργο γράφτηκε σε μια εποχή που η Γερμανία, τσακισμένη από τα απομεινάρια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και το οικονομικό κραχ που θα ακολουθούσε, προσπαθούσε να αναγεννηθεί από τις στάχτες της στα πρώτα βήματά της ως δημοκρατικό καθεστώς – την λεγομένη «Δημοκρατία της Βαϊμάρης». Μια δημοκρατία που της επιβλήθηκε από εξωτερικούς παράγοντες, που επέβαλαν να καταργηθεί η μοναρχία. Μια Γερμανία, που επί αιώνες, ακόμα και υπό την «Μεγάλη Ενωμένη Γερμανία» του «Σιδηρούν Καγκελάριου» Ότο φον Μπίσμαρκ υπάκουγε σε νόμους και διαταγές βασιλιάδων. Το Βερολίνο εκείνης της εποχής, που προσπαθούσε από κατεστραμμένη πόλη να γίνει μεγαλούπολη, από την μια είχε αρχίσει να γίνεται κέντρο συνάντησης διανοούμενων, όπως ήταν ο Κάφκα και ο Μπρεχτ. Και από την άλλη, με τον κόσμο να θέλει να απολαμβάνει όσο περισσότερο μπορούσε τις εφήμερες στιγμές και τον καταναλωτισμό του μεταπολεμικού φόβου, θύμιζε σφηκοφωλιά.
Και τόσο πιο εκπληκτικό είναι ότι ο Ελληνικό θίασος – και όλοι οι συντελεστές εντούτοις – καταλαβαίνει και αποδίδει πλήρως αυτήν την νοοτροπία. Με handmade και a capella μουσική. Και με ένα χαλασμένο πιάνο, ένα σπασμένο κρεββάτι και ένας πτυσσόμενο μπαρ σαν κύριο ντεκόρ να συμβολίζουν τα τραύματα που άφησε ο πόλεμος πίσω του. Ο Γιώργος Δάμπασης, στον πρωταγωνιστικό ρόλο του Φραντς Μπίμπερκοπφ που θέλει να ενταχθεί στην κοινωνία αλλά έλκεται από οτιδήποτε παράνομο, με μούσι αλά παίκτης στο «Survivor» και μάτι να γυαλίζει, θυμίζει αγρίμι που προσπαθεί να επιβιώσει όπως-όπως. Αλλά και οι υπόλοιποι πλειάδα ηθοποιών – πολλοί εκ των οποίων παίζουν παραπάνω από έναν ρόλους και τους αλλάζουν με ταχυδακτυλουργική ταχύτητα – συναρπάζουν εξίσου, μην αφήνοντας εκμεταλλευτή ούτε μια τόσο δα γωνίτσα της σκηνής Κοντολογοίς: Οι ερμηνείες, ο φωτισμός, η μουσική, τα κοστούμια, τα σκηνικά και ολόκληρη η σκηνοθεσία δεν αντανακλούν άρτια μόνο το πνεύμα ενός λαού αλλά και της ίδιας της εποχής.
Εβραίος που αργότερα μεταπήδησε στον Καθολικισμό και επηρεασμένος από φουτουριστικά κινήματα, όπως ο ντανταϊσμός και ο σουρεαλισμός, ο Alfred Döblin είχε «μύτη» και έβλεπε μπροστά για όσα θα συνέβαιναν. Γραμμένο πριν καν την άνοδο του Γ’ Ραϊχ στην εξουσία, το έργο τελειώνει απρόοπτα και απότομα, κλείνοντας το μάτι όμως με νόημα προς τον πόλεμο και τα έκτροπα που θα ακολουθούσαν.
Το έργο σκηνοθετήθηκε τρεις φόρες σε κινηματογραφική μορφή: Μια το 1931. Μια το 1980 στην πιο γνωστή μορφή του ως σειρά 14 επεισοδίων υπό την σκηνοθεσία του Ραϊνερ Βέρνερ Φασμπίντερ. Και μια λίαν προσφάτως, το 2020, με πρωταγωνιστή όμως όχι έναν αποφυλακισμένο από τις φυλακές αλλά έναν μετανάστη από την Γουινέα-Μπισσάου της Δυτικής Αφρικής.
Ομολογώ την αμαρτία μου, το βιβλίο δεν το έχω διαβάσει. Και, λόγω της μεγάλης διάρκειας του έργου (δυόμιση ώρες), δεν μπόρεσα, όπως συνηθίζω, να μιλήσω με τους ηθοποιούς μετά την παράσταση, προκειμένου να συλλέξω περισσότερες πληροφορίες. Ωστόσο, φρόντισα να μάθω ότι σκοπός του σκηνοθέτη ήταν το έργο να είναι πιο κοντά στο βιβλίο απ’ ο,τι στην ταινία του Φασμπίντερ.
Όπως και να 'χει, σύσσωμη η δουλειά δεν παύει να είναι απλώς εντυπωσιακή. Και εγώ σας συστήνω για άλλη μια φορά: Τρέξατε!

Ερμηνεύουν: Βασίλης Ανδρέου, Γιώργος Δάμπασης, Νίκος Καρδώνης, Στάθης Κόικας, Λίλλυ Μελεμέ, Πολυξένη Παπακωνσταντίνου, Δημήτρης Παπανικολάου, Μαρία Σαββίδου, Θεόβη Στύλλου, Άρης Τρουπάκης, Δημήτρης Φιλιππίδης
Σκηνοθεσία: Στάθης Λιβαθινός
Διασκευή: Έλσα Ανδριανού, Στάθης Λιβαθινός με τη συμβολή των ηθοποιών της παράστασης
Στίχοι τραγουδιών: Άρης Τρουπάκης
Σκηνικά / Κοστούμια: Ελένη Μανωλοπούλου
Φωτισμοί: Αλέκος Αναστασίου
Μουσική: Μιχάλης Λατουσάκης
Βοηθός Σκηνοθέτη: Θωμαΐς Τριανταφυλλίδου
Βοηθός Σκηνογράφου / Ενδυματολόγου: Έμιλυ Κουκουτσάκη
B’ Βοηθός Σκηνογράφου / Ενδυματολόγου: Μαρία Ντάρμου
Φωτογραφίες: Ελίνα Γιουνανλή
Video Trailer: Χρήστος Δήμας
Οπτική Ταυτότητα Παράστασης: busybuilding
Διεύθυνση Παραγωγής: Κατερίνα Μπερδέκα

Ημέρες και Ώρες Παραστάσεων:

Τετάρτη: 19:00
Πέμπτη: 20:30
Παρασκευή: 20:30
Σάββατο: 21:00
Κυριακή: 19:00

Έως 8 Ιανουαρίου 2023
Θέατρο Οδού Κυκλάδων «Λευτέρης Βογιατζής»
Κυκλάδων 11, Κυψέλη
Τηλ. 210 - 8217877