Τι σας κίνησε το ενδιαφέρον να ασχοληθείτε με τη ζωή του Δημήτρη Τσαφέντα;

Η νουβέλα του Γιώργου Δαμιανού «Ο μονόλογος του Δημήτρη Τσαφέντα». Δεν είχα ακούσει ποτέ τίποτα για αυτόν τον άνθρωπο. Μου έφερε το βιβλίο ο φίλος μου Νίκος Ιωαννίδης και μαζί είχε και την ιδέα να γίνει παράσταση. Από κει και πέρα μπήκαμε και οι δύο στην διαδικασία να μάθουμε περισσότερα πράγματα γύρω από αυτό το πρόσωπο, την εποχή του, τις πολικές αναταραχές, την απόφαση της πράξης του. Επισκεφτήκαμε τον Γιώργο Δαμιανό, του είπαμε τη σκέψη μας και με πολύ χαρά μας έδωσε την άδεια να προχωρήσουμε...και έτσι μετά από αρκετούς μήνες προετοιμασίας φτάσαμε στην παράσταση.

Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση στη μεταφορά μιας τόσο ιστορικής και πολιτικής ιστορίας στη θεατρική σκηνή;

Η πρόκληση να αποφύγεις θεατρινισμούς, βαρύγδουπα παιξίματα και συνθηματολογία. Απόλυτη ειλικρίνεια και μία ρεαλιστική προσέγγιση, μιας και το πρόσωπο, στην συγκεκριμένη περίπτωση, υπήρξε και έδρασε μέσα σε ιστορικά πλαίσια.

Πώς προσεγγίσατε την ψυχολογία του Τσαφέντα και τη σύνδεσή του με την πράξη του;

Τον Δημήτρη Τσαφέντα -κατά Γιώργο Δαμιανό- τον τυραννούσε ο άλλος του εαυτός. Εκείνος ο άλλος μέσα μας, ο έφηβος που αρνείται να μεγαλώσει, που συνεχίζει να κάνει σκανδαλιές, που παίρνει ριψοκίνδυνες αποφάσεις, που κάποιες στιγμές τολμάει πράξεις χωρίς να έχει υπολογίσει τα όποια αποτελέσματα και για τον εαυτό του και για τους άλλους. Στο βιβλίο, αλλά και στην θεατρικό κείμενο, η παρουσία του άλλου εαυτού είναι βασικό βοήθημα για να προσεγγίσει κανείς την ψυχολογική κατάσταση του ήρωα και να την συνδέσει με την πράξη του.

Πώς διαχειριστήκατε το ζήτημα του ρατσισμού και του απαρτχάιντ μέσα από τη θεατρική αφήγηση;

Δεν χρειάστηκε να γίνει κάτι ιδιαίτερο, κάποια ιδιαίτερη διαχείριση πάνω στο θέμα ρατσισμού και απαρτχάιντ. Το κείμενο τα θίγει και τα δύο κατ’ επανάληψη και υπογραμμισμένα με κόκκινες γραμμές.

Ποιες σκηνοθετικές τεχνικές χρησιμοποιήσατε για να αποδώσετε την ένταση και τα συναισθήματα της ιστορίας;

Αυτό είναι κάτι που δεν περιγράφετε. Είναι μια σειρά από επίπεδα -ή από τεχνικές, αν αυτό βολεύει- που ακολουθεί το ένα το άλλο μέχρι να φτάσεις στο τελικό της παράστασης. Η διαδικασία της συνεργασίας, με τον έναν ηθοποιό στην συγκεκριμένη περίπτωση, κράτησε μήνες. Ανάλογο, σχεδόν, διάστημα κράτησε και η διαδικασία προετοιμασίας (Δραματουργική επεξεργασία κειμένου, συνεννοήσεις με σκηνογράφο, ενδυματολόγο, τον υπεύθυνο του video Art, τον μουσικό επιμελητή, κ.λ.π.) πριν και κατά τη διάρκεια των προβών.

Η παράσταση περιλαμβάνει ιστορικά ντοκουμέντα ή εστιάζει περισσότερο στη μυθοπλασία;

Και στα δύο. Πάνω στα ιστορικά ντοκουμέντα χτίστηκε η μυθοπλασία που ακουμπάει περισσότερο πάνω στις σχέσεις του Δημήτρη Τσαφέντα με την οικογένειά του, -ιδιαίτερα με την απούσα μητέρα του- με τον κόσμο γύρω του, με την βαθιά μοναχικότητα που τον χαρακτήριζε σαν άνθρωπο. Λέει κάπου: «Κατέβαινα από το πεζοδρόμιο όταν συναντούσα λευκό. Κατέβαινα από το πεζοδρόμιο όταν συναντούσα και μαύρο»...αόρατος, σαν να μην υπήρχε.

Τι μήνυμα θέλετε να μεταφέρετε στο κοινό μέσα από αυτή την παράσταση;

Περισσότερο σκέψεις και συγκρίσεις για συμπεριφορές μας και αποφάσεις που οδηγούν σε επαναληπτικούς φαύλους κύκλους και σε αδιέξοδα. Μιλάμε και κομπάζουμε για εξέλιξη, για το καινούργιο σήμερα και το ελπιδοφόρο αύριο, που θα αντικαταστήσει το αποτυχημένο χθες. Και όλες αυτές οι νικητήριες φωνές εξαντλούνται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης... βούτυρο στο ψωμί για όλες τις εξουσίες του πλανήτη, που βουλιάζουν στο σκοτάδι του φασισμού, του ρατσισμού και των οικονομικών συμφερόντων αδιαφορώντας για τον πολίτη.

Τι πιστεύετε ότι μπορούμε να μάθουμε σήμερα από τον αγώνα και την ιστορία του Τσαφέντα;

Να μην θεωρούμε τις αποφάσεις των κυβερνώντων θέσφατα, θεϊκές αποφάσεις που δεν αλλάζουν. ΌΛΑ ΑΛΛΑΖΟΥΝ. Χρειάζεται παιδεία και σκέψη προσωπική και πράξη συλλογική.

Ποια ήταν η δική σας συναισθηματική εμπειρία κατά τη δημιουργία αυτής της παράστασης;

Δεν ξέρω αν ήταν συναισθηματική εμπειρία, δεν θα το έλεγα, περισσότερο περιέργεια ήταν και πολλές απορίες με βασική το ότι δεν γνωρίζαμε στην Ελλάδα τον Τσαφέντα. Και δεν ήμουν μόνο εγώ και οι γύρω από εμένα, και πολλοί θεατές. Το 90% δεν ήξερε ούτε το πρόσωπο, ούτε το γεγονός της δολοφονίας από τον συγκεκριμένο πρόσωπο.

Υπήρξε κάτι που μάθατε για τον Τσαφέντα στη διαδικασία της προετοιμασίας που σας εξέπληξε;

Πράγματι, αυτό που με εξέπληξε με τον Δημήτρη Τσαφέντα ήταν η αντοχή του, ο αγώνας του και η παιδική του αθωότητα. Ένας άνθρωπος που είχε υποστεί μόνο χλευασμό και περιφρόνηση. 35 χρόνια σχεδόν έμεινε σε φυλακές και ψυχιατρεία και άντεξε τη βαναυσότητα των φυλάκων.

Πώς βλέπετε τον ρόλο του θεάτρου στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης;

Κάνει ό,τι μπορεί...όχι πάντα πετυχημένα, είτε τυχαία, είτε από πρόθεση.

Επόμενα ανακοινώσιμα σχέδια σας;

Θα σκηνοθετήσω τους Βρικόλακες του Ίψεν που θα ανέβει μετά το Πάσχα.

https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/skotosa-ton-ntai-tou-apartxaint-dimitris-tsafentas/