1.Το «ΥΦΑΝΤΟ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ» συνδυάζει το παρελθόν και το παρόν μ΄ έναν μοναδικό τρόπο. Ποιος ήταν ο λόγος πίσω από την επιλογή της μη γραμμικής αφήγησης; Γιατί αποφασίσατε να παρουσιάσετε την ιστορία του Άρη δίπλα σε αυτές του παππού του;

Η αναδρομική αφήγηση υποστηρίζει τον βασικό νοηματικό άξονα του βιβλίου μου, που είναι ο διάλογος ανάμεσα σε δυο διαφορετικές γενιές και η Ιστορία ως σημείο αναφοράς στη διαμόρφωση της κοινωνικής ταυτότητας. Σίγουρα οι προκλήσεις κάθε εποχής είναι διαφορετικές ,η στάση των ανθρώπων όμως απέναντι σε αυτές έχει κάποια συνάφεια. Κοινό σημείο αναφοράς ανάμεσα στις διαφορετικές γενιές είναι η έννοια του αγώνα. Πώς αγωνίστηκαν οι νέοι της δεκαετίας του ΄40 αλλά και της μετεμφυλιακής Ελλάδας, πώς αγωνίζονται οι νέοι σήμερα;(στον βαθμό που αυτό συμβαίνει).Κοινός παρονομαστής ο αγώνας για το συλλογικό καλό. Είναι ιδιαίτερα σύνθετη και μεγαλειώδης η διαδικασία μέσα από την οποία οι ήρωες θυσιάζουν τις προσωπικές τους επιθυμίες για την επίτευξη ενός συλλογικού οράματος. Κι αν θέλετε αυτό είναι και το θετικό πρόσημο μιας γενιάς στο ιστορικό γίγνεσθαι, ν΄ αγωνίζεται για ένα καλύτερο μέλλον πέρα από τις υλικές εξαρτήσεις και το ατομικό συμφέρον.

2.Ποιος ήταν ο βαθμός δυσκολίας στο να ισορροπήσετε την ιστορική με την προσωπική διάσταση των χαρακτήρων σας, συνδέοντας τις πολιτικές εξελίξεις της εποχής με τις εσωτερικές τους συγκρούσεις;

Ο βαθμός δυσκολίας ήταν αρκετά μεγάλος, καθώς η δική μου η γενιά δεν ανήκει σε καμιά από τις γενιές των βασικών ηρώων του έργου. Κατέβαλα αρκετή προσπάθεια να καταλάβω τον τρόπο που σκέφτονταν και ενεργούσαν οι άνθρωποι του παρελθόντος αντιμέτωποι με τις ιστορικές συγκυρίες της εποχής τους και να αντιληφθώ τα συναισθήματά τους με πολύτιμη αρωγό βέβαια την ιστορική μου παιδεία. Όσο για τους σημερινούς νέους η ιδιότητά μου ως εκπαιδευτικός και ως μητέρα μ΄ έκανε να τους προσεγγίσω με ιδιαίτερη ευαισθησία και να προσπαθήσω να τους καταλάβω, ν’ αφουγκραστώ τις ανησυχίες και τους προβληματισμούς τους. Εκείνο που με βοήθησε να ξεπεράσω αυτή τη δυσκολία είναι η διαπίστωση ότι οι νέοι θέλουν να μάθουν -αν κάποιος τους προσεγγίσει με σεβασμό και κατανόηση της διαφορετικότητας τους- και να διδαχθούν από τους μεγαλύτερους. Ότι κατά βάθος αγαπούν την Ιστορία όταν τη διδάσκονται με τον σωστό τρόπο. Και σε αυτό το κομμάτι ο ρόλος του ημερολογίου μέσα από το βίωμα γίνεται ο καλύτερος δίαυλος γιατί συνδυάζει τα ιστορικά γεγονότα με τα προσωπικά συναισθήματα των ηρώων που τα έζησαν.

3.Ο παππούς του Άρη, βιώνοντας την απόλυτη καταπίεση από τον κατακτητή, δεν είχε ουσιαστικά επιλογές πέρα από τον αγώνα για ελευθερία. Ποιες είναι οι κύριες μορφές «κατοχής» που αντιμετωπίζουμε σήμερα και σε τι διαφέρει η «αντίσταση» από εκείνης της εποχής; Πιστεύετε ότι μπορούν να συνεισφέρουν οι πολιτικοί αγώνες του παρελθόντος στην κατανόηση και την αντιμετώπιση των σημερινών προβλημάτων;

Σε κάθε εποχή και κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες υπάρχουν επιλογές. Ακόμη και στην περίοδο της Κατοχής υπήρχε άνθηση των Τεχνών (θέατρο, τραγούδι), άνθρωποι που συνεργάστηκαν με τον κατακτητή, άνθρωποι που διασκέδαζαν. Δεν αντιπροσώπευαν όμως εκείνοι την εποχή τους. Ο δικός μου ήρωας, ο παππούς του Άρη ευθυγραμμίζεται με το συλλογικό αίσθημα που ήταν ο αγώνας για την ελευθερία, με τον οποίο ταυτίστηκαν οι περισσότεροι Έλληνες. Αντίθετα στη γενιά του σήμερα, ο εγγονός ο Άρης αντιπροσωπεύει μια μικρή μερίδα των νέων, των ρομαντικών νέων που πιστεύουν ότι μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο. Οι μορφές της «κατοχής» είναι πολλές σήμερα και δυστυχώς δρουν ως αόρατοι, ύπουλοι εχθροί που οι νέοι τους έχουν αποδεχθεί ως κανονικότητα. Τέτοιες μορφές είναι οι «αλυσίδες» του υλικού ευδαιμονισμού που κρατούν τον άνθρωπο δέσμιο των υλικών απολαύσεων, η εξάρτηση από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η ξενομανία, το επαγγελματικό αδιέξοδο των νέων που τους φέρνει αντιμέτωπους με την ανεργία και καλλιεργεί το όραμα της φυγής καθώς είτε δεν υπάρχει σύνδεση ανάμεσα στις σπουδές και την αγορά εργασίας, είτε οι πενιχρές αποδοχές τους δε συμβαδίζουν με το κόστος ζωής. Έτσι το σύστημα τους «κατέχει» και το μέλλον τους είναι υποθηκευμένο. Όλα αυτά έχουν κάνει τους νέους να χάσουν την ταυτότητά τους. Οι πολιτικοί αγώνες του παρελθόντος στοχεύουν ακριβώς σε αυτό: να βοηθήσουν τους νέους να συνειδητοποιήσουν ότι μέσα από τη συλλογικότητα και τη διεκδίκηση μπορούν να διορθώσουν τα κακώς κείμενα της εποχής τους και να σπάσουν τα στεγανά που οι άλλοι όρισαν για εκείνους.

4.Πώς επεξεργάζεται ο Άρης τις μαρτυρίες του παππού του για τον πόλεμο και ποιες ομοιότητες ή διαφορές βλέπει στην προσωπική ζωή και τις κοινωνικές συνθήκες;

Ο Άρης συγκλονίζεται διαβάζοντας τις εμπειρίες του παππού του και τα όσα πέρασε εκείνη η γενιά. Η Ιστορία γίνεται μπροστά στα μάτια του μια ζώσα πραγματικότητα. Ομοιότητες σε σχέση με την εποχή του βλέπει στο κομμάτι του έρωτα , της μουσικής, αλλά και της διάθεσης για αγώνα. Ο έρωτας και το τραγούδι είναι διαχρονικά σημεία αναφοράς σε κάθε κοινωνία και εποχή. Οι διαφορές στις κοινωνικές συνθήκες είναι πολλές. Πρώτα απ΄ όλα ο αγώνας σήμερα δε μπορεί να γίνει με τα όπλα. Με απογοήτευση ο Άρης διαπιστώνει ότι ίσως δε μπορεί να γίνει καθόλου γιατί κανένας δε θ΄ αφήσει τον καναπέ του και το κινητό του για να πάει να πολεμήσει, να προβάλει δηλαδή τις διεκδικήσεις του. Όπως και να το κάνουμε ο Άρης δεν υποστηρίζει τη χρήση βίας σε καμία περίπτωση .Η κοινωνία θα αλλάξει μέσα από τη συνειδησιακή αφύπνιση. Γι΄ αυτό πολύ σημαντικός είναι ο ρόλος της παιδείας και της αυτοβελτίωσης. Οι βασικοί σύγχρονοι νέοι ήρωες του βιβλίου δεν είναι οι άνθρωποι της βιοπάλης όπως ο παππούς αλλά είναι καλλιεργημένοι νέοι που σπουδάζουν και αναζητούν την αλήθεια για τον εαυτό τους και τον κόσμο.

5.Οι στίχοι που χρησιμοποιείτε στο βιβλίο σας αποτελούν πότε μορφή κοινωνικής καταγγελίας και πότε εξομολόγησης του ατόμου, ενισχύοντας τη συναισθηματική ένταση. Ποιος είναι ο ρόλος της μουσικής στη δική σας ζωή;

Νομίζω ότι η Τέχνη γενικότερα έχει και μια κοινωνική αποστολή. Έρχεται να συμπληρώσει με τη συναισθηματική της σκευή τα ανείπωτα της ρέουσας κοινωνικής κατάστασης. Ιδιαίτερα η μουσική είναι μια ζώσα καλλιτεχνική οντότητα, είναι μια κιβωτός που μπορεί να μας ταξιδέψει από τη μια εποχή στην άλλη. Στο βιβλίο μου η μουσική με τη μορφή του γνήσιου λαϊκού-ρεμπέτικου τραγουδιού είναι μια υφάντρα που ενώνει τις δύο εποχές. Το αξιοσημείωτο είναι πως τα τραγούδια που μιλούσαν στις ψυχές των ηρώων μου τη δεκαετία του ΄40 όπως η «συννεφιασμένη Κυριακή» ας πούμε εξακολουθούν να αγγίζουν τις ψυχές των σημερινών νέων, έχουν δηλαδή διαχρονική δυναμική. Πιστεύω ότι είναι ένας φωτεινός φάρος στην εποχή μας και ένας τρόπος απεγκλωβισμού από το κοινωνικό αδιέξοδο η ενασχόληση των νέων με τη μουσική. Τώρα όσον αφορά τη μουσική στη δική μου ζωή, πέρα από το ότι σαν άκουσμα είναι αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητάς μου, μπορώ να πω ότι με διαμόρφωσε από μικρή λόγω της προσφυγικής μου καταγωγής και ενασχόλησης με προσφυγικούς συλλόγους η επαφή με το σμυρνέικο, πολίτικο, ρεμπέτικο και λαϊκό τραγούδι. Έτσι η μουσική έγινε σημείο αυτοαναφορικότητας και διαμόρφωσης μιας ιδιαίτερης προσωπικής και λογοτεχνικής ταυτότητας .

6.Πώς επηρεάζει ο έρωτας μεταξύ του Άρη και της Μαργαρίτας την πορεία τους, τόσο σε προσωπικό όσο και σε κοινωνικοπολιτικό επίπεδο; Πιστεύετε ότι ο έρωτας λειτουργεί συχνότερα ως καταφύγιο ή ως αφορμή για περισσότερες συγκρούσεις και προκλήσεις και ποιοι παράγοντες το καθορίζουν αυτό;

Ο έρωτας από μόνος του είναι μια πράξη ανατρεπτική, μια προσωπική επανάσταση, μια υπέρβαση του εγώ, ένα πέρασμα από το εγώ στο εμείς. Αλλά και σε κοινωνικό επίπεδο ο έρωτας παίζει τον ρόλο του αναγκαίου αντίβαρου και σε κάθε εποχή μπορεί να αποτελέσει μέσο εξισορρόπησης, θεραπείας και ενίσχυσης. Η σχέση ανάμεσα στον Άρη και τη Μαργαρίτα λειτουργεί διαφορετικά για τον καθένα. Για εκείνη λειτουργεί λυτρωτικά, απομακρύνοντάς την από τα προσωπικά της προβλήματα και τις εξαρτήσεις της και οδηγώντας την στο μονοπάτι του συλλογικού αγώνα. Αντίθετα ο Άρης δεν είναι ερωτευμένος μόνο με τη Μαργαρίτα αλλά και με τον αγώνα, με την επανάσταση. Η κοινωνικο-ανατρεπτική πλευρά του έρωτα κατέχει ιδιαίτερη θέση στο έργο. Το γεγονός ότι οι δύο νέοι επιλέγουν τη δική τους μορφή αγώνα μέσα από ένα νέο συλλογικό σχήμα λέγοντας συνειδητά ένα τρανταχτό όχι στην πολιτικοκοινωνική αντίδραση της εποχής τους και βρίσκουν καταφύγιο ο ένας στον άλλο κάνει τον έρωτα πολιτική πράξη. Εκεί που φαίνεται ότι η κοινωνική επανάσταση δεν έχει όπλα υποχωρεί και φουντώνει η επανάσταση του έρωτα.

7.Στη σημερινή κοινωνία βλέπουμε ότι οι εξαρτήσεις δεν περιορίζονται μόνο στα ναρκωτικά, αλλά επεκτείνονται και σε άλλους τομείς(κοινωνικά δίκτυα, βιντεοπαιχνίδια). Πώς πιστεύετε ότι μπορεί να βελτιώσει η σημερινή κοινωνία την προσέγγισή της στις διάφορες εξαρτήσεις, προκειμένου να προσφέρει περισσότερη και πιο ουσιαστική υποστήριξη;

Η ερώτησή σας θίγει το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η κοινωνία μας και η εποχή μας γενικότερα που είναι η εξάρτηση από τις οθόνες. Οι σημερινοί νέοι έχουν οθονοποιήσει τη ζωή της έτσι που στην ουσία να μην τη ζουν αλλά να την παρακολουθούν με «μπλε γυαλιά». Σίγουρα θα ήταν οπισθοδρόμηση ν΄ αρνηθούμε τα επιτεύγματα της τεχνολογίας , της ρομποτικής και της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά υπάρχει κάτι σε όλο αυτό, που με τρομάζει. Η ευθύνη της κοινωνίας είναι μεγάλη. Ωστόσο υπάρχει ένα δυνατό χαρτί που δεν είναι άλλο από την παιδεία. Θα πρέπει να ξεκινήσει αυτό να διορθώνεται πρώτα μέσα από την οικογένεια και έπειτα από την εκπαίδευση και τους κοινωνικούς φορείς. Μέσα από την εκπαίδευση μπορούν να δοθούν κίνητρα στους νέους όπως η φιλαναγνωσία, η ενασχόληση με τον αθλητισμό και την Τέχνη. Αλλά και για τους ενήλικες η πολιτεία μπορεί να δώσει κίνητρα έτσι ώστε να στραφούν από τις οθόνες σε συλλογικές δράσεις και δημιουργικές δραστηριότητες.

8.Η γραφή σας αντλεί έμπνευση από την Ιστορία και την προσωπική μαρτυρία. Πιστεύετε ότι η λογοτεχνία μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο έμπνευσης για την κατανόηση και την αλλαγή της κοινωνίας σήμερα;

Σίγουρα το ιστορικό μυθιστόρημα έχει πολλά να προσφέρει προς αυτή την κατεύθυνση. Το ιστορικό παρελθόν μπορεί να πυροδοτήσει τη λογοτεχνική έμπνευση και να προτείνει λύση στο κοινωνικό αδιέξοδο του παρόντος. Άλλωστε πολλές φορές η Ιστορία επαναλαμβάνεται και είναι άμεση η σχέση της με την πολιτική. Η λογοτεχνία γενικότερα έχει μια κοινωνική δυναμική που μπορεί να επηρεάσει το συλλογικό ασυνείδητο. Τώρα όσον αφορά το κομμάτι της αλλαγής, το βιβλίο μου έρχεται να δώσει μια απάντηση σχετικά με τους αγώνες του παρελθόντος και τις αλλαγές που προκάλεσαν συγκριτικά με τους αγώνες του σήμερα σ΄ ένα διαφορετικό πολιτικοκοινωνικό πλαίσιο. Ο αναγνώστης με ευαίσθητο πολιτικό αισθητήριο νομίζω ότι παίρνει τις απαντήσεις του.

9. Αν ανακαλύπτατε ένα ημερολόγιο, τι θα θέλατε να περιέχει; Ποιες ιστορίες ή εμπειρίες πιστεύετε ότι θα σας ενέπνευαν για να δημιουργήσετε ένα νέο έργο;

Ένα ημερολόγιο είναι πάντα μια κατάθεση ψυχής, μια εξομολόγηση, η καταγραφή των πιο μύχιων σκέψεων, ένας διάλογος με τον εσωτερικό εαυτό. Είναι μια αποκάλυψη, και μόνο γι’ αυτό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Όταν μάλιστα, όπως στο βιβλίο μου, η εσωτερική καταγραφή συναντά τα ιστορικά γεγονότα, αποτελεί ένα πνευματικό ερέθισμα που δίνει μια πιο πολύπλοκη διάσταση στη μυθοπλασία. Άλλωστε ο τόπος και ο χρόνος είναι δύο παράμετροι που επηρεάζουν το ατομικό και το συλλογικό πεπρωμένο. Θέματα που με ενδιαφέρουν σ’ ένα ημερολόγιο είναι ο ανομολόγητος και πολλές φορές ανεκπλήρωτος έρωτας αλλά και η προσωπική αντίσταση στα κακώς κείμενα της πραγματικότητας. Μέχρι τώρα η έμπνευσή μου υπήρξε το παρελθόν, η Ιστορία. Ωστόσο στη λογοτεχνία υπάρχει και η μορφή της μυθοπλασίας που είναι απελευθερωμένη από το χωροχρονικό και κοινωνικό πλαίσιο. Έχει κι εκείνη μια τεράστια δυναμική, που σε πηγαίνει σε αχαρτογράφητα νερά. Αυτό λοιπόν θα ήταν και το επόμενο πείραμά μου στον χώρο της συγγραφής.

Περισσότερα για το βιβλίο: https://anoteleia.gr/cat_062