Συνέντευξη με τον Αντώνη Διαμαντή

Ένα διεθνές αφιέρωμα σε έναν από τους πιο ριζοσπαστικούς δημιουργούς του 20ού αιώνα Με αφορμή το Διεθνές Επιστημονικό Συμπόσιο «Συναντώντας τον Γιέρζι Γκροτόφσκι και το έργο του» Δεκέμβριος 2025

Τι περιλαμβάνει το Διεθνές Επιστημονικό Συμπόσιο «Συναντώντας τον Γιέρζι Γκροτόφσκι και το έργο του»;

Με αφορμή τη συμπλήρωση 25 ετών από τον θάνατο του Γιέρζι Γκροτόφσκι (1933–1999), ενός δημιουργού που άλλαξε ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε το θέατρο, διοργανώνεται το Διεθνές Επιστημονικό Συμπόσιο «Συναντώντας τον Γιέρζι Γκροτόφσκι και το έργο του». Τη διοργάνωση έχουν το Θέατρο Όμμα Στούντιο και το Κέντρο Θεατρικής Ανθρωπολογίας (Ηράκλειο Κρήτης), με συνδιοργανωτές το Εργαστήριο Σκηνικής Πράξης και Λόγου του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πατρών και το ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας. Το Συμπόσιο αποτελεί μια σπάνια ευκαιρία συνάντησης θεωρίας και πράξης: μέσα από εισηγήσεις κορυφαίων διεθνών προσωπικοτήτων, εργαστήρια, προβολές και συζητήσεις, το κοινό καλείται όχι απλώς να γνωρίσει, αλλά να βιώσει τον τρόπο σκέψης και έρευνας του Γκροτόφσκι.

Πώς δημιουργήθηκε η ιδέα υλοποίησης του Συμποσίου;

Η ιδέα γεννήθηκε από το Θέατρο Όμμα Στούντιο και το Κέντρο Θεατρικής Ανθρωπολογίας, ως φυσική συνέχεια μιας μακρόχρονης, βιωματικής σχέσης με το έργο και την κληρονομιά του Γκροτόφσκι. Η πρόταση αγκαλιάστηκε τόσο από το Υπουργείο Πολιτισμού όσο και από το Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πατρών. Ο βαθύτερος πυρήνας αυτής της πρωτοβουλίας ανάγεται στο 2005, όταν το Θέατρο Όμμα Στούντιο συμμετείχε ενεργά στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα του Κέντρου Εργασίας Γιέρζι Γκροτόφσκι και Τόμας Ρίτσαρντς. Από τότε, η ανάγκη για μια μεγάλη, ανοιχτή συνάντηση με το έργο του παρέμενε ζωντανή.

Πώς μπορεί κάποιος να συμμετέχει;

Όλες οι δράσεις του Συμποσίου είναι ανοιχτές και δωρεάν στο κοινό, γεγονός που το καθιστά μοναδικό για τα ελληνικά δεδομένα. Για τα εργαστήρια απαιτείται αίτηση συμμετοχής λόγω περιορισμένου αριθμού θέσεων, ενώ δίνεται και η δυνατότητα παρακολούθησης ως παρατηρητής. Οι δράσεις απευθύνονται όχι μόνο σε επαγγελματίες του θεάτρου, αλλά και σε κάθε θεατή που ενδιαφέρεται για μια βαθύτερη, ουσιαστική εμπειρία.

Ο Γκροτόφσκι μιλούσε για το θέατρο ως πράξη έρευνας και αυτοαποκάλυψης. Τι νόημα μπορεί να έχει αυτή η προσέγγιση σήμερα;

Στον πυρήνα της σκέψης του Γκροτόφσκι βρίσκεται η έννοια της «αληθινής ζωντάνιας»: μια ποιότητα παρουσίας που γεννιέται μόνο στη ζωντανή συνάντηση ερμηνευτή και θεατή. Σε μια εποχή ταχύτητας, εικόνας και συνεχούς κατανάλωσης θεάματος, η προσέγγισή του λειτουργεί ως ριζοσπαστική υπενθύμιση ότι το θέατρο μπορεί να είναι χώρος έρευνας, σιωπής και μεταμόρφωσης – μια εμπειρία που δεν αντικαθίσταται από την οθόνη.

Το έργο του Γκροτόφσκι συχνά θεωρείται ελιτίστικο ή δυσπρόσιτο. Τι θα λέγατε σε έναν θεατή που έρχεται πρώτη φορά σε επαφή με αυτές τις ιδέες;

Θα του έλεγα ότι ο Γκροτόφσκι δεν ζητά να τον «καταλάβεις», αλλά να τον συναντήσεις. Το έργο του δεν απευθύνεται σε λίγους· απευθύνεται σε όσους είναι πρόθυμοι να εμπλακούν. Ο θεατής δεν είναι παθητικός δέκτης, αλλά μάρτυρας μιας διαδικασίας που αγγίζει τις αρχέγονες ρίζες του θεάτρου και της τελετουργίας.

Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση στη μετάδοση αυτής της γνώσης στις νεότερες γενιές ηθοποιών;

Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να μεταδοθεί όχι μόνο η πληροφορία, αλλά η εμπειρία. Αυτό σημαίνει ζωντανή μαρτυρία, άμεση επαφή και δημιουργία συνθηκών όπου η έρευνα μπορεί πραγματικά να συμβεί. Το Συμπόσιο λειτουργεί ακριβώς προς αυτή την κατεύθυνση: ως χώρος συνάντησης, μάθησης και ουσιαστικής ανταλλαγής.

Αν ο Γκροτόφσκι ζούσε σήμερα και παρακολουθούσε αυτές τις δράσεις, ποιο ερώτημα πιστεύετε ότι θα σας έθετε;

Ίσως να μην έθετε κανένα ερώτημα. Ίσως απλώς να μας παρατηρούσε. Γιατί για τον Γκροτόφσκι το ουσιαστικό δεν ήταν οι απαντήσεις, αλλά το αν η έρευνα παραμένει ζωντανή. Και αυτό ακριβώς φιλοδοξεί να κάνει το Συμπόσιο: να κρατήσει ζωντανό ένα ερώτημα που αφορά όλους μας.