Κύριε Οδυσσέα Ζήκα , σας ευχαριστούμε θερμά για τη ζεστή αποδοχή και την άμεση ανταπόκρισή σας στη σελίδα μας, θέατρο.gr.

1. Το έργο του Φερνάντο Αρραμπάλ, «Νεκροταφείο Αυτοκινήτων», ζωντανεύει στον νέο χώρο «Φρένο», στον Βοτανικό. Θα θέλατε να μας πείτε λίγα λόγια για το έργο και τι σας ώθησε να το επιλέξετε;

Το «Νεκροταφείο Αυτοκινήτων» γράφτηκε το 1959 και θεωρείται ένα από τα έργα που εξέφρασαν εκείνη την εποχή το θέατρο του παραλόγου. Θα μπορούσε κανείς να πει ότι είναι δράμα, κωμωδία, επιστημονική φαντασία ή ακόμα και υπαρξιακή φάρσα. Στη σκηνή αφηγούμαστε την ιστορία ενός ανθρώπου που προσπαθεί με κάθε κόστος να παραμείνει καλός σε έναν κόσμο όπου η καλοσύνη θεωρείται κακούργημα και τιμωρείται με θάνατο.

Ο βασικός λόγος που με τράβηξε είναι η γραφή του Αρραμπάλ. Νιώθω ότι σου δίνει μια ελευθερία να παίξεις, να αυτοσχεδιάσεις, να ρισκάρεις χωρίς να χάνεται ποτέ η δομή. Είναι ένα κείμενο που, ενώ μοιάζει χαοτικό, είναι τελικά πολύ ακριβές και μιλάει για κάτι πολύ ανθρώπινο.

Ο δεύτερος και ίσως ο πιο σημαντικός λόγος είναι οι άνθρωποι. Η παράσταση προέκυψε μέσα από ένα reunion με συγκεκριμένους συνεργάτες και όχι μέσα από μια τυπική διαδικασία κάστινγκ. Για μένα ήταν μονόδρομος αυτή η παράσταση να γίνει με νέους ανθρώπους. Η ζωντάνια και η ενέργειά τους είναι σαν να υπονομεύει την αδράνεια και την παραίτηση που φέρει το έργο, δημιουργώντας μια αντίστιξη που, χωρίς αυτή, θεωρώ πως η παράσταση δεν θα είχε νόημα.Νιώθω ευγνωμοσύνη για ό,τι έφερε ο καθένας τους σε αυτό το εγχείρημα.

2. Πώς προσεγγίσατε τον σουρεαλιστικό και παράλογο κόσμο του συγγραφέα;

Ο Φ. Αρραμπάλ είναι ένας συγγραφέας στον οποίο συνεχώς επιστρέφω. Μάλιστα, από το 2017, όταν σκηνοθέτησα το «Φάντο και Λις» στη Θεσσαλονίκη, διατηρούμε μια αραιή αλληλογραφία. Αυτό που με συγκινεί και με ενδιαφέρει στο έργο του είναι ο τρόπος με τον οποίο παντρεύει το οικείο με το ανοίκειο, το ιερό με το ιερόσυλο, το χιούμορ με τον πόνο, τη σκληρότητα με την τρυφερότητα. Όλα βράζουν στο ίδιο καζάνι στα έργα του, όλα συνυπάρχουν και με έναν μαγικό τρόπο γίνονται πιστευτά. Ο Αρραμπάλ, κατά τη γνώμη μου, είναι ξεχωριστός γιατί δεν εμμένει στον εντυπωσιασμό που μπορεί να σου προκαλέσει μια σουρεαλιστική αλληλουχία λέξεων, σκηνών ή εικόνων, αλλά καταφέρνει, μέσω της ανοίκειας αίσθησης που σου προκαλεί η σουρεαλιστική φόρμα, να αναδείξει κάτι βαθιά ανθρώπινο: την αγωνία του ανθρώπου να πιστεύει σε κάτι.

3. Ποια είναι η κεντρική θεματική που επιθυμείτε να αναδείξετε μέσα από τη σκηνοθετική σας ματιά;
Το νεκροταφείο αυτοκινήτων για μένα είναι μια παραβολή για μια κοινωνία που, ενώ αποζητά τη σωτηρία με κάθε μέσο, ταυτόχρονα καταβροχθίζει και σκοτώνει του σωτήρες της. Με τις ίδιες λέξεις, το έργο προάγει δύο εντελώς αντικρουόμενα ερωτήματα, τα οποία οδηγούν τους χαρακτήρες του έργου στο κενό: Σε έναν κόσμο που το ανθρώπινο είδος κοντεύει να εξαφανιστεί τι νόημα έχει η καλοσύνη;
Σε έναν κόσμο που η καλοσύνη κοντεύει να εξαφανιστεί τι νόημα έχει το ανθρώπινο είδος;

4. Υπήρξαν ιδιαίτερες δυσκολίες στην απόδοση της σκληρότητας και της ωμής αλήθειας που διαπερνά το έργο;

Η μεγαλύτερη πρόκληση για εμάς ήταν να βρούμε μια ζωντανή ισορροπία ανάμεσα στη σκληρότητα και το χιούμορ. Η βία του έργου δεν έπρεπε ούτε να ωραιοποιηθεί ούτε να ξεπεράσει ένα όριο που θέτει τον θεατή σε άμυνα. Στόχος ήταν να παραμείνει παρούσα, αλλά ανθρώπινα ανεκτή. Στους καιρούς που ζούμε, θεωρώ πως δεν έχουμε πολύ ψυχικό απόθεμα για στενοχώριες. Ταυτόχρονα, το χιούμορ δεν μπορούσε να κατρακυλήσει σε εύκολες ή επιφανειακές λύσεις. Έπρεπε να διατηρεί μια αιχμηρή, σχεδόν πικρή ποιότητα, λειτουργώντας σαν καθρέφτης της ανθρώπινης κατάστασης: της φθαρτότητας, της αμηχανίας και της συχνά αδέξιας προσπάθειας του ανθρώπου να σταθεί απέναντι στον κόσμο.

5. Ποια είναι η σημασία του σκηνικού χώρου «νεκροταφείου αυτοκινήτων» στη δική σας εκδοχή; Πώς λειτουργεί συμβολικά μέσα στην παράσταση;

Το «Νεκροταφείο Αυτοκινήτων» γράφτηκε το 1959, σε μια εποχή όπου τα αυτοκίνητα ήταν σύμβολο τεχνολογικής εξέλιξης και ευημερίας. Ο Αρραμπάλ, με τον τίτλο και μόνο, καταστρέφει αυτό το σύμβολο και απογυμνώνει τον άνθρωπο από τα υλικά αγαθά και από τα φιλόδοξα σχέδιά του για παγκόσμια κυριαρχία και επεκτατισμό. Επιστρέφοντάς τον στην πρωτόγονη μορφή του, διαπραγματεύεται στα ίσα και χωρίς πειρασμούς τι είναι αυτό που κάνει τον άνθρωπο άνθρωπο. 
Στη δική μας μεταφορά, τα αυτοκίνητα έχουν αντικατασταθεί από μια αλλόκοτη μηχανή που δεσπόζει στο κέντρο της σκηνής, ένα τοτέμ μιας εποχής όπου τα πράγματα κάποτε μάλλον ήταν καλύτερα. Μπορεί τα αυτοκίνητα να μην είναι σήμερα στο επίκεντρο της τεχνολογικής εξέλιξης, αλλά η μηχανή, εν γένει, ως σύμβολο, θεωρώ πως ανταποκρίνεται στην εποχή μας και παράγει τα ίδια ζητούμενα που ο Αρραμπάλ έθεσε 65 χρόνια πριν.

6. Πόσο επίκαιρο θεωρείτε ότι είναι το έργο σήμερα, σε μια κοινωνία με έντονες κοινωνικές και υπαρξιακές αναζητήσεις;

Είναι μεγάλη η σύγχυση που βιώνουμε παγκοσμίως, και είναι πραγματικά σπάνιο στις μέρες μας να συναντήσεις κάποιον που βλέπει ένα φωτεινό μέλλον και μπορεί να σε πείσει για αυτό. Ζούμε κάτω από το σύννεφο ενός παγκόσμιου πολέμου, ανήμποροι και μουδιασμένοι. Το «Νεκροταφείο Αυτοκινήτων», ξεκινώντας από την υπόθεση μιας συντελεσμένης καταστροφής, μας επιτρέπει να πάρουμε για λίγο απόσταση, ατενίζοντας τη ζωή μας από ένα φανταστικό μέλλον, και μας δίνει την ευκαιρία να διερωτηθούμε, πολιτικά, κοινωνικά και υπαρξιακά, για το τι αξίζει να παλέψουμε πια και τι πρέπει πάση θυσία να διαφυλάξουμε.

7. Τι θα θέλατε να πάρει μαζί του ο θεατής φεύγοντας από την παράσταση;

Θα ήθελα να πάρει ένα κερί και να το ανάψει δίπλα σε ένα άλλο κερί. Δεν χρειάζεται να είναι χριστιανός, απλώς να θυμηθεί ότι δεν είναι μόνος.

8. Υπάρχουν επόμενα καλλιτεχνικά σχέδια που θα μπορούσατε να μοιραστείτε μαζί μας;

Είναι ευχής έργο το γεγονός ότι καταφέραμε, έπειτα από πολλές δυσκολίες, να ανοίξουμε το «Φρένο», τον χώρο τον οποίο εγκαινίασε το «Νεκροταφείο Αυτοκινήτων». Ελπίζω πως αυτός ο χώρος θα γίνει εστία ομάδων, νέων δημιουργών, πολιτισμού και καταφύγιο στους καιρούς που ζούμε. Ό,τι μπαίνει στον προγραμματισμό του χώρου μέχρι στιγμής, τουλάχιστον, το νιώθω και το πονάω σαν δική μου δουλειά.

Αυτή τη στιγμή παίζονται άλλες δύο παραστάσεις: «Τα σπίτια αλλάζουν θέση τη νύχτα» από την ομάδα Τροχιές και το «Deadlines» της Θεανώς Μεταξά. Τον Μάιο θα παιχτεί το «Πάρκο» του Θωμά Βελισσάρη και το «Κρακ» από την ομάδα Γείτονες.

Όσον αφορά τα σκηνοθετικά μου πλάνα, την επόμενη χρονιά σκοπεύω να ανεβάσω άλλο ένα έργο του Φ. Αρραμπάλ, τον «Αρχιτέκτονα» και τον «Αυτοκράτορα της Ασσυρίας». Αυτά τα έργα και το «Νεκροταφείο Αυτοκινήτων» είναι δύο έργα με τα οποία ήθελα πολλά χρόνια να ασχοληθώ, και με αφορμή το «Φρένο», έναν χώρο που μπορώ πραγματικά να πειραματιστώ, θεωρώ πως είναι η ώρα να απαλλαγώ από αυτές τις εκκρεμότητες.

Σας ευχόμαστε ολόψυχα καλή επιτυχία και κάθε δημιουργική συνέχεια.

Προπώληση εισιτηρίων: https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/nekrotafeio-aytokiniton/