1. Όταν γράφατε τη «Μαρία των Παρισίων», φανταζόσασταν ότι κάποια στιγμή θα βρίσκεστε και εσείς πάνω στη σκηνή, δίνοντας ζωή στο κείμενο που δημιουργήσατε; Πώς είναι να γίνεστε ηθοποιός μέσα σε έναν κόσμο που αρχικά υπήρχε μόνο στη συγγραφική σας φαντασία;

Όταν άρχισα να γράφω τη «Μαρία των Παρισίων», η σχέση μου με το έργο ήταν κυρίως μια σχέση ερευνητή και δημιουργού με έναν κόσμο που προσπαθούσε να γεννηθεί: με τη Μαρία, τους ανθρώπους που τη συνάντησαν, τους ιστορικούς σταθμούς, τους έρωτες, τις απώλειες, τις επιλογές και τη μεγάλη διαδρομή της ζωής αυτής της σπουδαίας γυναίκας. Ας σημειωθεί ότι όλα τα πρόσωπα που αναφέρονται μέσα στο κείμενο είναι ιστορικά, υπαρκτά πρόσωπα με τη δική τους ιστορία και τη δικής τους φωνή, την οποία όφειλα να ανακαλύψω.

Στην πορεία, όμως, όσο το έργο εξελισσόταν δραματουργικά και πλησιάζαμε στην παράσταση, ένιωσα ότι ήθελα να μπω κι εγώ, με έναν τρόπο, μέσα σε αυτόν τον κόσμο. Ο ρόλος της Έλεν, της Εβραίας κρατούμενης στο στρατόπεδο συγκέντρωσης, με συγκίνησε ιδιαίτερα. Είναι ένας ρόλος που, μέσα στη σκληρότητα και την απανθρωπιά του περιβάλλοντος, κουβαλά τη μνήμη, τον φόβο αλλά και την ανάγκη του ανθρώπου να κρατηθεί από τον άλλον.

Είναι μια πολύ ιδιαίτερη εμπειρία να περνάς από τη θέση του συγγραφέα στη θέση του ηθοποιού. Όταν γράφεις, γνωρίζεις τους χαρακτήρες από μέσα προς τα έξω· όταν όμως στέκεσαι στη σκηνή, καλείσαι να τους ανακαλύψεις ξανά, αυτή τη φορά μέσα από το σώμα, τη φωνή και τη σχέση σου με τους άλλους ηθοποιούς.

Ίσως τελικά αυτό να είναι και το πιο όμορφο ταξίδι αυτής της παράστασης: ότι ένας κόσμος που κάποτε υπήρχε μόνο στο χαρτί, τώρα αποκτά σώμα, φωνή και ζωή. Και εγώ έχω τη χαρά να τον συνοδεύω από διαφορετικές θέσεις, ως συγγραφέας, δραματουργός, στην καλλιτεχνική επιμέλεια, αλλά και ως ηθοποιός.

2. Ως συγγραφέας γνωρίζετε κάθε λέξη, κάθε σιωπή και κάθε κρυφή σκέψη του έργου. Ως ηθοποιός, όμως, καλείστε να τα ανακαλύψετε ξανά. Ποια από τις δύο ιδιότητες σας δυσκολεύει περισσότερο και γιατί;

Θα έλεγα πως η κάθε ιδιότητα έχει τη δική της δυσκολία και τη δική της ευθύνη. Ως συγγραφέας έχεις την αγωνία της δημιουργίας: ξεκινάς από μια λευκή σελίδα και καλείσαι να χτίσεις έναν ολόκληρο κόσμο, ανθρώπους, σχέσεις, σιωπές και συναισθήματα. Είναι μια μοναχική διαδικασία, αλλά ταυτόχρονα σου δίνει την ελευθερία να αναζητήσεις, να αμφισβητήσεις και να ξαναγράψεις. Στο συγκεκριμένο δε έργο η δυσκολία ήταν πολλαπλάσια λόγω του ότι τα πρόσωπα, οι δράσεις τους ακόμα και τα λόγια τους δεν ήταν προϊόν φαντασίας αλλά ιστορικής πραγματικότητας. Ευτυχώς, υπάρχει αρκετό διαθέσιμο υλικό δημοσιευμένο που να αφορά τη ζωή όλων αυτών των προσώπων,

γεγονός που με διευκόλυνε αρκετά στο να φέρω τη δική τους φωνή και όχι τη δική μου, στην επιφάνεια.

Η υποκριτική, από την άλλη, απαιτεί κάτι πολύ διαφορετικό: να αφήσεις για λίγο στην άκρη τη γνώση που έχεις ως συγγραφέας και να εμπιστευτείς τον χαρακτήρα. Αυτό ίσως είναι και η μεγαλύτερη πρόκληση για μένα. Γνωρίζω την Έλεν, γνωρίζω γιατί λέει κάθε λέξη και τι βρίσκεται πίσω από τις σιωπές της. Πάνω στη σκηνή, όμως, δεν αρκεί να το γνωρίζεις· πρέπει να το βιώνεις εκείνη τη στιγμή, σαν να το ανακαλύπτεις για πρώτη φορά, να το φοράς σαν κοστούμι, να το σωματοποιείς και να το συνδέεις με δικά σου βιώματα ή συναισθήματα για να μπορέσεις να βγάλεις την αλήθεια του.

Ίσως, λοιπόν, η υποκριτική να με δυσκολεύει περισσότερο ακριβώς γι' αυτό: γιατί με καλεί να ξεχάσω για λίγο τη συγγραφέα και να παραδοθώ στην ηθοποιό μέσω της σύνδεσης με εμένα και τα εκφραστικά μου μέσα. Να στέκομαι γυμνή αρχικά μπροστά στο σκηνοθέτη μου και τελικά μπροστά στους θεατές. Και αυτή η μετάβαση είναι, τελικά, μια πολύ συγκινητική διαδικασία έως και επίπονη, ενίοτε λυτρωτική διαδικασία.

3. Υπήρξε κάποια σκηνή που, ενώ τη γράφατε, είχε ένα συγκεκριμένο συναισθηματικό βάρος, αλλά όταν χρειάστηκε να την ερμηνεύσετε αντιληφθήκατε ένα εντελώς διαφορετικό νόημα;

Νομίζω πως αυτό συνέβη κυρίως στις σκηνές του στρατοπέδου συγκέντρωσης. Όταν τις έγραφα, το συναισθηματικό τους βάρος βρισκόταν, φυσικά, στη φρίκη της ιστορικής πραγματικότητας και στην προσπάθεια των ανθρώπων να διατηρήσουν την αξιοπρέπειά τους μέσα σε συνθήκες που είχαν ως στόχο να τους στερήσουν κάθε ίχνος ανθρωπιάς.

Όταν όμως άρχισα να προσεγγίζω την Έλεν ως ηθοποιός, ανακάλυψα κάτι διαφορετικό: πίσω από τον φόβο και τον πόνο της δεν υπάρχει μόνο η ανάγκη να επιβιώσει. Υπάρχει η βαθιά ανάγκη του ανθρώπου να τον βλέπει κάποιος, να τον αναγνωρίζει, να μην είναι απλώς ένας αριθμός.

Και ίσως εκεί βρίσκεται ένα από τα πιο ουσιαστικά νοήματα του έργου για μένα. Μέσα στο σκοτάδι του στρατοπέδου, οι άνθρωποι εξακολουθούν να συναντιούνται. Μια λέξη, μια κίνηση, η παρουσία του άλλου μπορεί να γίνει ένας τρόπος αντίστασης.

Ως συγγραφέας, λοιπόν, έγραψα αυτές τις σκηνές γνωρίζοντας τη σκοτεινή τους πλευρά. Ως ηθοποιός, όμως, ανακάλυψα μέσα τους κάτι που ίσως είναι ακόμη πιο δυνατό: ότι ακόμη και στις πιο απάνθρωπες συνθήκες, η ανθρώπινη σχέση μπορεί να κρατήσει ζωντανό το φως.

4. Η Μαρία Σκομπτσόβα ήταν μια γυναίκα γεμάτη αντιφάσεις, αναζητήσεις και εσωτερικές συγκρούσεις. Ποιο στοιχείο της προσωπικότητάς της σάς συγκίνησε περισσότερο και ποιο σας δυσκόλεψε;

Αυτό που με συγκίνησε περισσότερο στη Μαρία είναι ότι μοιάζει να έζησε πολλές ζωές μέσα σε μία. Ξεκίνησε ως Ελισαβέτα Πιλένκο για να γίνει Ελισαβέτα Καραβάγιεβα,

Ελισαβέτα Σκομπτσόβα και τέλος η Μοναχή Μαρία. Ήταν μια ατρόμητη επαναστάτρια, ιδεολόγος και πολιτική προσωπικότητα, αλλά ταυτόχρονα ποιήτρια, ζωγράφος και φιλόσοφος. Ήταν, πάνω απ’ όλα, μια γυναίκα ερωτευμένη με τη ζωή και με τον άνθρωπο.

Σε κάθε περίοδο της ζωής της αναζητούσε έναν νέο δρόμο. Ίσως, όμως, δεν είναι ακριβώς ότι εγκατέλειπε έναν δρόμο για να βρει έναν άλλον. Στο συναρπαστικό ταξίδι της ζωής της, είχε το θάρρος να περπατήσει πολλούς διαφορετικούς δρόμους, να αλλάξει, να αμφισβητήσει και να μεταμορφωθεί. Δεν υπήρξε ποτέ απλώς θεατής της ίδιας της ζωής της. Από πολύ νέα ακολούθησε τον έρωτα, τόλμησε να αγαπήσει, να χωρίσει και να ξαναρχίσει, ακολουθώντας την καρδιά της ακόμη κι όταν αυτό σήμαινε πως έπρεπε να ανατρέψει όσα μέχρι τότε θεωρούσε δεδομένα.

Η Μαρία έζησε μέσα σε μερικές από τις πιο συγκλονιστικές στιγμές της ανθρώπινης Ιστορίας: τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, την Οκτωβριανή Επανάσταση, την προσφυγιά και, αργότερα, τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Όμως δεν υπήρξε ποτέ μια απλή παρατηρήτρια των γεγονότων. Δεν έζησε απλώς μέσα στην Ιστορία· θέλησε να συνομιλήσει μαζί της, να αντιδράσει, να πάρει θέση και, με τον δικό της τρόπο, να συμβάλει στη διαμόρφωσή της. Συμμετείχε ενεργά στην πολιτική ζωή, φυλακίστηκε, δικάστηκε και βρέθηκε αντιμέτωπη ακόμη και με τον κίνδυνο της εκτέλεσης. Ήταν μια γυναίκα που δεν φοβήθηκε να πληρώσει το τίμημα των επιλογών της.

Αυτό είναι ίσως και το στοιχείο που με δυσκόλεψε περισσότερο ως δημιουργό: πώς να χωρέσεις στη θεατρική σκηνή μια τόσο πληθωρική προσωπικότητα χωρίς να την περιορίσεις σε μία μόνο εκδοχή της. Πώς να παρουσιάσεις την επαναστάτρια χωρίς να ξεχάσεις την ποιήτρια, την πολιτική της σκέψη χωρίς να χάσεις τη βαθιά αγάπη της για τον άνθρωπο, και τελικά την Αγία χωρίς να σβήσεις τη γυναίκα που προηγήθηκε. Αυτό με δυσκόλεψς περισσότερο από όλα, όχι το να γράψω για αυτή τη γυναίκα αλλά να χωρέσω μέσα σε δύο θεατρικές ώρες ολόκληρη της ζωή της. Αξίζει να αναφέρω ότι το αρχικό κείμενο μεταφράζονταν σε τρεις και πλέον ώρες παράστασης. Το πιο επίπονο στάδιο λοιπόν, σε όλη αυτή τη διαδρομή, υπήρξε το να αφήσω έξω από το τλεικό κείμενο που παραδόθηκε στους ηθοποιούς, κομμάτια από τη ζωή της Μαρίας. Ένιωθα και ακόμα νιώθω ότι την προδίδω.

Γιατί, για μένα, εκεί βρίσκεται και η μεγάλη δύναμη της Μαρίας: δεν έγινε κάτι άλλο από όσα υπήρξε. Όλες οι ζωές της, όλες οι αναζητήσεις και οι αντιφάσεις της, ήταν κομμάτια της ίδιας συναρπαστικής διαδρομής.

5. Πόσο εύκολο είναι να αποστασιοποιηθείτε από το κείμενο που έχετε γράψει, ώστε να επιτρέψετε στον σκηνοθέτη Μενέλαο Τζαβέλλα να το ερμηνεύσει με τη δική του ματιά; Υπήρξε κάτι που αρχικά δυσκολευτήκατε να αποχωριστείτε;

Ίσως για μένα η αποστασιοποίηση από το κείμενο να είναι πιο σύνθετη απ’ ό,τι για έναν συγγραφέα που δεν έχει ασχοληθεί με τη σκηνοθεσία. Όταν ξεκίνησα να γράφω τη «Μαρία των Παρισίων», η πρώτη μου ανάγκη ήταν να γνωρίσω σε βάθος την πραγματική ιστορία της. Αφού συνέλεξα και μελέτησα τα ιστορικά στοιχεία, έκανα μια βαθιά

αναζήτηση για να βρω τη δική της φωνή. Ευτυχώς, η Μαρία —όπως και αρκετοί άνθρωποι που βρέθηκαν κοντά της— άφησε πίσω της δημοσιευμένα κείμενα, επιστολές και μαρτυρίες. Έτσι, είχα την πολύτιμη δυνατότητα να έρθω όσο πιο κοντά γινόταν όχι μόνο στα γεγονότα, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο η ίδια και οι άνθρωποι του περιβάλλοντός της τα βίωσαν και τα περιέγραψαν.

Η μεγάλη πρόκληση, όμως, ήρθε όταν έπρεπε να συνθέσω όλο αυτό το υλικό και να το μετατρέψω σε θεατρικό έργο. Εκεί, χωρίς να το επιδιώκω πάντα συνειδητά, σκηνοθετούσα ήδη μέσα στο μυαλό μου. Έπρεπε να βρω έναν τρόπο ώστε μια τόσο πυκνή και συναρπαστική ζωή να μπορεί να υπάρξει πάνω στη σκηνή: να γίνει διάλογος, σιωπή, εικόνα, κίνηση και κυρίως σύνθεση διαφορετικών εποχών και τόπων.

Ο Μενέλαος Τζαβέλλας, όπως είναι φυσικό, έχει τη δική του ματιά και το δικό του όραμα πάνω στην ιστορία της Μαρίας και την προσεγγίζει σκηνοθετικά με τον δικό του τρόπο. Και εκεί υπάρχει μια πολύ ενδιαφέρουσα εσωτερική πάλη μέσα μου. Υπάρχουν στιγμές που βλέπω τις σκηνοθετικές του ιδέες να φωτίζουν την ιστορία από μια διαφορετική, ευφυή οπτική και τις θαυμάζω. Και υπάρχουν στιγμές που αντιστέκομαι, όταν αισθάνομαι ότι απομακρύνονται από την εικόνα που είχα εγώ στο μυαλό μου όταν έγραφα το έργο.

Αυτή, όμως, είναι και η ομορφιά της θεατρικής δημιουργίας: ένα κείμενο, από τη στιγμή που παραδίδεται στη σκηνή, παύει κατά κάποιον τρόπο να ανήκει αποκλειστικά στον συγγραφέα του. Ανοίγεται στη ματιά του σκηνοθέτη, στην ερμηνεία των ηθοποιών και, τελικά, στη φαντασία του θεατή.

Το ενδιαφέρον είναι πως, ως ηθοποιός, δεν έχω τα ίδια διλήμματα. Εκεί έχω μάθει να είμαι ένας απλός στρατιώτης, ταγμένος στο όραμα του σκηνοθέτη μου. Και ίσως αυτή η διαφορετική θέση να είναι τελικά και η πιο απελευθερωτική: αφήνω για λίγο τη συγγραφέα και τη σκηνοθέτρια στην άκρη και εμπιστεύομαι τη διαδρομή που χαράζει ο σκηνοθέτης για όλους μας.

6. Ανάμεσα στη συγγραφέα και την ηθοποιό υπάρχει συχνά μια εσωτερική διαφωνία: η πρώτη γνωρίζει τι θέλει να πει ο χαρακτήρας, ενώ η δεύτερη μπορεί να ανακαλύψει κάτι που δεν είχε προβλεφθεί στο χαρτί. Ποια από τις δύο αφήνετε τελικά να έχει τον τελευταίο λόγο;

Είναι πράγματι μια πολύ ενδιαφέρουσα εσωτερική συζήτηση. Η συγγραφέας μέσα μου γνωρίζει την ιστορία από την αρχή μέχρι το τέλος. Γνωρίζει τι κουβαλά κάθε λέξη, τι κρύβεται πίσω από μια σιωπή, ποια είναι η διαδρομή κάθε χαρακτήρα. Έχει, κατά κάποιον τρόπο, τη συνολική εικόνα. Πολύ δε περισσότερο στην συγκεκριμένη περίπτωση, που πρόκειται για ιστορικά πρόσωπα και γνωρίζω ακριβώς τί έπρατταν, σε αρκετές περιπτώσεις τί ένιωθαν ή τί έλεγαν, οι ίδιοι οι ήρωες στην εποχή τους.

Η ηθοποιός, όμως, έχει ένα μεγάλο πλεονέκτημα: βρίσκεται μέσα στη στιγμή. Δεν μπορεί να ερμηνεύει έναν ρόλο μόνο με βάση όσα γνωρίζει. Πρέπει να ακούει τον συμπαίκτη της, να αφουγκράζεται ό,τι συμβαίνει πάνω στη σκηνή και να επιτρέπει στον χαρακτήρα νατης αποκαλύπτει πράγματα που ίσως ούτε η ίδια η συγγραφέας είχε συνειδητοποιήσει όταν έγραφε.

Γι’ αυτό πιστεύω πως, όταν ανεβαίνω στη σκηνή, τον τελευταίο λόγο πρέπει να τον έχει η ηθοποιός. Η συγγραφέας έχει ήδη κάνει τη δουλειά της: έχει δημιουργήσει τον κόσμο και τους ανθρώπους του. Από εκεί και πέρα, πρέπει να κάνω χώρο για να αναπνεύσει ο χαρακτήρας.

Και ίσως αυτή να είναι η πιο όμορφη πλευρά αυτής της διαδικασίας: να ανακαλύπτω, ως ηθοποιός, πράγματα μέσα στο ίδιο μου το κείμενο που δεν είχα προβλέψει ως συγγραφέας. Γιατί τότε το έργο παύει να είναι μόνο αυτό που έγραψα και γίνεται κάτι ζωντανό, που συνεχίζει να εξελίσσεται κάθε φορά που συναντά έναν ηθοποιό, έναν σκηνοθέτη και, τελικά, έναν θεατή.

7. Αν είχατε την ευκαιρία να συνομιλήσετε για λίγα λεπτά με την πραγματική Μαρία Σκομπτσόβα, ποια ερώτηση θα της κάνατε ως συγγραφέας; Θα θέλατε να μάθετε κάτι για τη ζωή της ή κάτι για την ψυχή της;

Μετά από όλους αυτούς τους μήνες που έζησα μαζί της μέσα από τη συγγραφή του έργου, δεν είμαι βέβαιη ότι μου έχουν μείνει πια ερωτήσεις να της κάνω.

Όταν ξεκίνησα να αναζητώ τη Μαρία, με συνεπήρε η ζωή της. Όσο όμως προχωρούσε η έρευνα, συνέβαινε κάτι πολύ πιο βαθύ: μέσα από τα δικά της λόγια, τα ποιήματα, τα απομνημονεύματα, τις επιστολές και τις μαρτυρίες των ανθρώπων που τη γνώρισαν, ένιωθα πως πλησίαζα όλο και περισσότερο τον άνθρωπο πίσω από την ιστορική μορφή. Αναζήτησα φωτογραφίες της, ανακάλυψα τις ζωγραφιές της και μικρά, προσωπικά ίχνη της ζωής της. Και κάθε φορά που έβρισκα κάτι καινούργιο, ήταν σαν να μου επέτρεπε να κάνω ένα ακόμη βήμα προς το μέρος της.

Αυτή η αναζήτηση υπήρξε για μένα ένας πραγματικός θησαυρός. Όσο γνώριζα αρχικά την Ελισαβέτα, έπειτα τη Λίζα ή τη Λιζένκα - όπως την αποκαλούσαν οι αγαπημένοι της - και τέλος τη Μαρία, είχα την ευκαιρία να ταξιδέψω μαζί της μέσα σε διαφορετικές, συγκλονιστικές ιστορικές περιόδους: στον κόσμο πριν και κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, στην Οκτωβριανή Επανάσταση και τις μεγάλες ανατροπές που ακολούθησαν, στην προσφυγιά και, τέλος, στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Μαζί της γνώρισα και έναν ολόκληρο κόσμο ανθρώπων. Τον πατέρα της, τους άντρες που αγάπησε και σημάδεψαν τη ζωή της, σημαντικούς Ρώσους ποιητές και λογοτέχνες,πολιτικούς, τον πνευματικό της πατέρα αλλά και τους συνοδοιπόρους της στο Παρίσι. Όλοι υπαρκτά πρόσωπα, σημαντικές προσωπικότητες, άνθρωποι που ο καθένας τους θα μπορούσε να αποτελέσει από μόνος του την αφορμή για ένα διαφορετικό θεατρικό έργο. Κι όμως, μέσα από τις συναντήσεις τους με τη Μαρία, όλοι έγιναν κομμάτι της δικής της ιστορίας και συνέβαλαν, ο καθένας με τον τρόπο του, στη διαμόρφωση της γυναίκας που τελικά γνώρισα μέσα από τη συγγραφή.

Και όσο περισσότερο προχωρούσα, τόσο περισσότερο ένιωθα πως η Μαρία δεν ήταν για μένα μια μακρινή ιστορική προσωπικότητα. Υπήρχαν στιγμές που ένιωθα την παρουσία της, σαν να βρισκόταν στο δωμάτιο και να μου διηγούνταν η ίδια τη ζωή της. Σαν να μου εμπιστευόταν, μέσα από όλα όσα είχε αφήσει πίσω της, όσα ήθελε να ακουστούν.

Γι’ αυτό νιώθω πως, κατά κάποιον τρόπο, όλες τις ερωτήσεις που ήθελα να της κάνω, τις έχω ήδη κάνει. Και εκείνη, μέσα από τη ζωή και τα λόγια της, μου έχει ήδη απαντήσει. Η Μαρία ήταν μια βαθιά ανθρωπίστρια και ιδεολόγος, ένας άνθρωπος που αγάπησε με πάθος τη ζωή και τους ανθρώπους. Όσο περισσότερο την ανακάλυπτα, τόσο περισσότερο καταλάβαινα τα «πώς» και τα «γιατί» της.

Γι’ αυτό, αν είχα σήμερα απέναντί μου τη Μαρία Σκομπτσόβα, ίσως να μην τη ρωτούσα τίποτα. Νομίζω πως θα την κοιτούσα απλώς και θα της έλεγα: «Σε ευχαριστώ που μου εμπιστεύτηκες την ιστορία σου».

8. Υπάρχουν άλλα ανακοινώσιμα σχέδια σας;

Νομίζω πως, σε αυτό το σημείο, αξίζει να αναφέρω ότι έχω κάτι κοινό με τη Μαρία: δεν είμαι άνθρωπος που ακολουθεί πάντα έναν μόνο δρόμο. Ίσως, μάλιστα, δεν είμαι εγώ που επιλέγω πάντοτε τις διαδρομές, αλλά η ίδια η ζωή που με οδηγεί εκεί όπου έχει κάτι καινούργιο να μου αποκαλύψει. Και, μέχρι σήμερα, αυτή η επιλογή με έχει οδηγήσει σε συναρπαστικές διαδρομές.

Έχω την τύχη η ζωή να με έχει οδηγήσει σε πολύ διαφορετικούς κόσμους. Από την τέχνη και το θέατρο μέχρι τον κινηματογράφο και τα φεστιβάλ, αλλά και την επικοινωνία, την πολιτική, το marketing και την επιχειρηματικότητα. Κάθε διαδρομή μού άνοιξε έναν νέο τρόπο να βλέπω τον κόσμο και, με έναν παράξενο τρόπο, όλες αυτές οι τόσο διαφορετικές εμπειρίες συναντήθηκαν τελικά μέσα στην ίδια ζωή.

Φυσικά, δεν έχω ζήσει τις συγκλονιστικές ιστορικές περιπέτειες που έζησε η Μαρία. Έχω όμως γνωρίσει τις δικές μου προκλήσεις, τις δικές μου ανατροπές και εκείνες τις στιγμές που σε κάνουν να καταλαβαίνεις πως, αν αφεθείς στη ζωή και δεν φοβηθείς να ακολουθήσεις έναν καινούργιο δρόμο, μπορεί να σε οδηγήσει σε μέρη που ποτέ δεν είχες φανταστεί.Αυτή την περίοδο, μάλιστα, κρατώ στα χέρια μου έναν πραγματικό θησαυρό. Ένα έργο που βρέθηκε στον δρόμο μου σχεδόν με έναν μεταφυσικό τρόπο — ή, για να το πω καλύτερα, εκείνο να βρήκε εμένα. Πρόκειται για το πρώτο θεατρικό έργο του σπουδαίου Ιάκωβου Καμπανέλλη, του «πατριάρχη» του νεοελληνικού θεάτρου, ένα αδημοσίευτο κείμενο που μου εμπιστεύτηκε η κόρη του, η σκηνογράφος-ενδυματολόγος Κατερίνα Καμπανέλλη. Πρόκειται για ένα σπουδαίο έργο, που αν και θυμίζει Λόρκα, αναδεικνύει μοναδικά την ελληνική παράδοση.

Είναι ένας πραγματικός θησαυρός που αυτή τη στιγμή περιμένει να τον ανακαλύψω, να τον μελετήσω και να βρω τον τρόπο να τον αξιοποιήσω με τον σεβασμό και την ευθύνη που του αξίζει. Δεν θα ήθελα ακόμη να αποκαλύψω περισσότερα, γιατί αισθάνομαι πως αυτή η ιστορία μόλις αρχίζει.Αν έχω μάθει κάτι από τη ζωή μου μέχρι σήμερα, είναι να μην κλείνω την πόρτα σε ό,τι έρχεται. Γιατί πολλές φορές οι πιο συναρπαστικές διαδρομές δεν είναι εκείνες που σχεδιάζουμε, αλλά εκείνες που, χωρίς να το περιμένουμε, μας βρίσκουν.