Θεματολογία: Ιστορία, Ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες, Ποπ κουλτούρα

ISBN: 978-618-10-0137-1
Έκδοση: 1η
Ημερομηνία έκδοσης:
05/11/2025
Αριθμός σελίδων: 160
Format: Paperback
Μέγεθος: 15,0 x 23,0
Χώρα προέλευσης: Ελλάδα
Τιμή εκδότη 17.70 €
Τιμή dioptra.gr 15.93 €

«Εγώ ο άνθρωπος»: μια κλειδαρότρυπα στην ίδια μας την ύπαρξη

Ο τίτλος Εγώ ο άνθρωπος είναι από μόνος του μια δήλωση. Όχι κραυγαλέα, αλλά αυτάρεσκα απλή. Σαν να στέκεται μπροστά σου και να λέει: «δεν θα σου μιλήσω για ήρωες, θεούς ή βασιλιάδες — θα σου μιλήσω για εσένα». Και πράγματι, το δεύτερο συγγραφικό εγχείρημα του The Trivialist, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Διόπτρα, επιχειρεί ακριβώς αυτό: να χαρτογραφήσει τον άνθρωπο όχι ως ιδέα, αλλά ως είδος. Ωμό, αντιφατικό, θαυμαστό και τρομακτικό μαζί.
Το εξώφυλλο λειτουργεί σαν προοίμιο της εμπειρίας. Πολυμορφικό, αποσπασματικό, θυμίζει κλειδαρότρυπα — ένα μάτι που κρυφοκοιτάζει, που δεν εισβάλλει αλλά υποκλέπτει. Σε προδιαθέτει ότι αυτό που ακολουθεί δεν είναι μια γραμμική αφήγηση, αλλά μια σειρά από αποκαλύψεις. Μικρές ρωγμές στην πόρτα της Ιστορίας, απ’ όπου ξεγλιστρούν πληροφορίες, μύθοι, αλήθειες και ενοχλητικά ερωτήματα.
Το βιβλίο είναι αντικειμενικά άκρως πολυτελές και φροντισμένο: ωραίο χαρτί, προσεγμένη έκδοση, και διάσπαρτα σελίδα-σελίδα θραύσματα από τον πολύ αγαπημένο μου πίνακα τον Κήπο των Επίγειων Απολαύσεων του Ιερώνυμου Μπος. Όχι τυχαία επιλογή. Το τρίπτυχο αυτό — ίσως το πιο φιλόδοξο έργο του Μπος — συνοψίζει ό,τι πραγματεύεται και το βιβλίο: παράδεισο, γη, κόλαση. Απόλαυση, ύβρη, φθορά. Τον άνθρωπο σε όλο του το μεγαλείο και τη γελοιότητά του.
Οι πολλαπλοί πρόλογοι δεν κουράζουν. Αντίθετα, λειτουργούν σαν διαφορετικές φωνές στον ίδιο διάλογο. Και είναι και οι 3 περσόνες. Η πρώτη, η πένα της συγγραφικής αδυναμίας μου, του Φυστικιού ΠουΚυλάει, ρέει με οικειότητα. Ο δεύτερος πρόλογος από τον The Mythologist (ομολογώ ότι δεν τον γνώριζα αλλά μου φαίνεται επίσης μια πολύ ενδιαφέρουσα περσόνα που θα την ψάξω περαιτέρω στο διαδίκτυο) υπογραμμίζει ότι  "ο άνθρωπος εδώ εξετάζεται βιολογικά, εξελικτικά, πολιτισμικά, ηθικά, υπαρξιακά και κυρίως ολιστικά, νηφάλια και με ισορροπία". Και τέλος ο ίδιος ο συγγραφέας στο δικό του προλογικό σημείωμα, αποκαλύπτει τη γενεσιουργό στιγμή του βιβλίου: τις ερωτήσεις ενός εξάχρονου παιδιού προς τη μητέρα του. Από αυτή την αθώα απορία γεννιέται ένα έργο που τολμά να ρωτήσει ξανά τα «αυτονόητα».
Η δομή του βιβλίου είναι σκόπιμα μη γραμμική. Πρόκειται για μια συλλογή επιλεγμένων θεμάτων που πραγματεύονται την εξέλιξη του ανθρώπινου είδους και τον αγώνα για επιβίωση, όχι με ακαδημαϊκή ψυχρότητα, αλλά με αφήγηση, χιούμορ και πολιτισμική τόλμη. Όπως λέει και ο συγγραφέας το βιβλίο αποτελείται από μικρές πινελιές ανθρωπολογίας, αρχαιολογίας, μυθολογίας, φιλοσοφίας, ακόμα και ψυχολογίας και εγώ θα προσθέσω και θεολογίας. Το βιβλίο μοιάζει περισσότερο με έναν γόνιμο διάλογο της νεωτερικότητας με την παράδοση.
Από τα ανθρωπίνια, τους πρώτους πτωματοφάγους «χασάπηδες» της Ιστορίας, μέχρι τις μεγάλες αφηγήσεις της Βίβλου, από το Έπος του Γκιλγκαμές μέχρι τον Νώε, από τη Μαλθουσιανή θεωρία μέχρι τη θρησκεία των Μορμόνων. Τίποτα δεν μένει στο απυρόβλητο, αλλά τίποτα δεν διασύρεται. Ο συγγραφέας δεν γράφει για να αποδομήσει. Γράφει για να φωτίσει.
Ένα από τα μεγαλύτερα προτερήματα του βιβλίου είναι ότι σε κάνει να νιώθεις πως έχει γραφτεί για εσένα. Όχι με την έννοια της κολακείας, αλλά της εμπλοκής. Ο άνθρωπος, μας θυμίζει ο The Trivialist, είναι ικανός για τα καλύτερα και τα χειρότερα — και συνήθως ταυτόχρονα. Οι «ψευδείς αντιλήψεις» καταρρίπτονται όχι με διδακτισμό, αλλά με παραδείγματα που άλλοτε σοκάρουν και άλλοτε προκαλούν γέλιο.
Τι ζώδιο ήταν ο Αδάμ και η Εύα; Υπήρχαν ξυπνητήρια στην αρχαιότητα; Ποια είναι «τα σκυλιά του Κυρίου»; Γιατί οι Ευρωπαίοι ζωγράφοι λάτρευαν τις μούμιες; Τι σχέση έχει το Μεξικό με τον Μεσσία; Και τα εμβόλια με τις αγελάδες; Μπορείς να μείνεις έγκυος με... την φαντασία σου; Ποια ήταν η πιο σικ νόσος τον 19ο αιώνα;

"...Και, τελικά, μας οδηγεί, ειτε είμαστε φτωχοί και ασήμαντοι είτε πλούσιοι και ισχυροί, σε εκείνο το σημείο που παύει για πάντα να μετράει το ρολόι, στον θάνατο."

Μια βαθιά υπαρξιακή παρατήρηση: όσο κι αν διαφοροποιούμαστε κοινωνικά, οικονομικά ή πολιτισμικά, όλοι καταλήγουμε στο ίδιο σημείο. «Εκείνο το σημείο που παύει για πάντα να μετράει το ρολόι». Ο θάνατος δεν λειτουργεί εδώ ως φόβητρο, αλλά ως απόλυτος εξισωτής.
Το Εγώ, ο άνθρωπος δεν είναι απλώς ένα βιβλίο γνώσεων. Είναι μια εμπειρία αυτογνωσίας. Ένα εγκυκλοπαιδικό, αλλά ζωντανό εγχειρίδιο που σε κάνει — αν όχι σοφότερο — σίγουρα πιο υποψιασμένο. Και ίσως λίγο πιο ταπεινό απέναντι στο θαύμα και την κατάρα του να είσαι άνθρωπος.
Αν αυτό δεν είναι επιτυχία, τότε τι είναι;

https://www.dioptra.gr/vivlia/istoria-filosofia-politismoi/egw-o-anthrwpos