Ο Άρθουρ Μίλλερ είναι ένας από τους κορυφαίους θεατρικούς συγγραφείς του παγκόσμιου ρεπερτορίου, που αναδείχθηκε ως τέτοιος παρά το πλήθος των επιθέσεων και των συκοφαντιών που δέχτηκε από το Αμερικάνικο κατεστημένο, καταδεικνύοντας τα ψεγάδια του αμερικάνικου ονείρου. Ειδικότερα, δια των έργων του ο Μίλλερ ανέδειξε τις παθογένειες του καπιταλιστικού συστήματος, ανοίγοντας μια κλειδαρότρυπα στον κόσμο των απλών, καθημερινών ανθρώπων, βιοπαλαιστών και μεταναστών και τις δυσκολίες που καλούνται να υπερνικήσουν καθημερινά. Όλα τα παραπάνω, δε, τα υπερασπίστηκε και με τις πράξεις του, αφού ο Μίλλερ καταδικάστηκε από την αμερικανική δικαιοσύνη, αρνούμενος να καταδώσει συναδέλφους με κομμουνιστική δράση. Και ο ίδιος, άλλωστε, είχε ενστερνιστεί αριστερές ιδέες, κάτι που φαίνεται από το ύφος των έργων του, την γραφή του και τους ήρωες που επιλέγει να θέτει στο επίκεντρο, “φωτείζοντάς” τους.

Πράγματι, η υφολογία του Μίλλερ κάνει τα έργα του, παρά το εσωτερικό, ψυχολογικό τους βάρος, ιδιαίτερα προσιτά στο κοινό, στο οποίο απευθύνεται, ανθρώπους καθημερινούς, της εργατικής τάξης και της βιοπάλης. Παράλληλα, η πένα του Μίλλερ έχει έντονα νατουραλιστικά στοιχεία, προκειμένου να αγγίξει ηθικά -φιλοσοφικά ζητήματα και να πλάσει ήρωες τραγικούς, μα πέρα για πέρα αληθινούς, σαν αυτούς που συναντάς καθημερινά στο μετρό ή στην ουρά του ασφαλιστικού σου ταμείου. Ως εκ τούτου, ακόμα κι αν τα εκφραστικα μέσα που επιλέγει να χρησιμοποιήσει, ήτοι αυτά του μελοδράματος και του μιούζικαλ, και της προσιτότητας του έργου του στο ευρύ κοινό, είναι γεγονός ότι εκείνος αγγίζει το πανανθρώπινο ζήτημα της ανθρώπινης ύπαρξης, αναδεικνύοντας όλη την πολυπλοκότητας των ανθρώπινων σχέσεων, της ηθικής και της αιώνιας εσωτερικής πάλης μεταξύ του καλού και του κακού. Με άλλα λόγια, εκείνο που προσωπικά με συγκινεί στον Μίλλερ είναι η ευθύτητα και η ευαισθησία με την οποια αγγίζει τα προβλήματα της εργατικής τάξης, μιας τάξης με ένα όπλο που εκπυσοκροτεί και συνεχώς πληγώνεται.

Όλα τα παραπάνω αποτυπώνοτναι πλήρως στο έργο του Μίλλερ “Ψηλά απ' την γέφυρα”, το οποίο και παρακολουθήσαμε στο Θέατρο Βεάκη, σε μια παράσταση που προσεγγίζει την υφολογία του δημιουργού μέσα απότην απλότητα -σχεδόν απουσία -σκηνικό, εστιάζοντας στον εσωτερικό κόσμο των ηρώων, την πολυπλοκότητα των συναισθημάτων τους, αλλά και τον ιστορικό καμβά, μέασ στον οποίο εξελίσσεται η ιστορία τους. Πράγματι, η σκηνοθεσία του Γ. Νανούρη δεν περιλαμβάνει τίποτα παρά μερικές καρέκλες και έναν φωτισμό, ο οποίος φαίνεται να σχετίζεται με την ψυχολογικές διακυμάνσεις και μεταστροφές των ηρώων. Η ένδεια, ωστόσο, του σκηνικού καθόλου δεν συνεπάγεται ένδεια στα εκφραστικά μέσα και τις ερμηνείες των ηθοποιών, οι οποίες, άλλωστε, αναδεικνύονται από την απλότητα αυτή, στρέφοντας κυριολεκτικά τα βλέμματα και την προσοχή των θεατών σε αυτούς και το δράμα τους. Επιπλέον, η σύνδεση αυτή των φωτισμών με την ψυχολογία των ηρώων ταιριάζει απόλυτα με την αισθητική γραμμή του Μίλλερ και τη σύνδεση του με το καλλιτεχνικό ρεύμα του εξπρεσιονισμού.

Μέσα, λοιπόν, σε έναν εξπρεσιονιστικό καμβά συναισθημάτων και εκρήξεων, ο Γ. Νανούρης ξεδιπλώνει την ιστορία του Ιταλού λιμενεργάτη Έντι Καρμπόνε (Π. Δαδακαρίδης) και του ανομολόγητου πάθους του για την ανιψιά της γυναίκας του (Ι. Παππά), την οποία έχει μεγαλώσει από μικρό παιδί και που τον στρέφει ενάντια στις αρχές και την ηθική του, όταν από ζήλεια και απελπισία καταδίδει τον παράνομο μετανάστη και αρραβωνιαστικό της νεαρής Κάθριν (Ε. Ξυγκόρου), Ροντόλφο (Μ. Πανάδης) στις αρχές, πράξη που όχι μόνο τον απομακρύνει για πάντα από την ίδια, αλλά παράλληλα τον στιγματίζει και σε ολόκληρη την μικρή κοινωνία των μεταναστών, στερώντας του για πάντα το ηθικό του πρόσωπο. Η αφήγηση της ιστορίας του,δε, και η μεταστροφή αυτή ενός απλού, λαϊκού, καλού ανθρώπου πραγματοποιείται από τον δικηγόρο του (Δ. Μαυρόπουλος).

Γίνεται φανερό, λοιπόν, από τα παραπάνω ότι πρόκειται για την εξιστόρηση ενός οικογενειακού δράματος, ενώ παράλληλα αυτό φαίνεται να έχει και πολιτικές/ηθικές προεκτάσεις, κάτι το οποίο υπογραμμίζεται από την κορύφωση του, ήτοι την ειδεχθή πράξη του Έντι να καταδώσει τον νεαρό Ροντόλφο στις αρχές, προκειμένου να τον απομακρύνει από το σκοτεινό αντικείμενο του πόθου του, την ανιψιά του. Πριν φτάσει, δε, στο σημείο αυτό ο ήρωας έχει ήδη ξεπεράσει κάθε όριο και κάθε φραγμό με πράξεις που αποδεικνύουν πόσο καλός γνώστης της ανθρώπινης ψυχής είναι ο Μίλλερ και, δη, της ανδρικής ψυχής. Πράγματι, η παράσταση “Ψηλά απ΄την γέφυρα” αποτελεί μια βουτιά στην αδρική ψυχοσύνθεση και τον τρόπο που ένας άνδρας μπορεί να οδηγηθεί στην παραφροσύνη, παραβιάζοντας ακόμα και τις ηθικές του αρχές, εξαιτίας ενός αδιέξοδου έρωτα.

Πράγματι, ο έρωτας του Έντι για την Κάθριν τον κατατρώει και μοιάζει περισσότερο με αρρώστια, η οποία σταδιακά εξαπλώνεται θυμίζοντάς έντονα τον τρόπο με τον οποίο περιγράφεται η κατάσταση αυτή από τον δικό μας, Έλληνα λαογράφο, Ηλία Πετρόπουλο: “ο έρως συμβαίνει σαν δυστύχημα”. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, που και αυτός καταπιάνεται με τα πάθη της εργατικής τάξης και των ανθρώπων του περιθωρίου,ακριβώς όπως ο Μίλλερ. Παράλληλα, ο φτωχός, τίμιος και αγαθός Έντι αναδύεται μέσα από τη γραφή του Μίλλερ και την ερμηνεία του Π. Δαδακαρίδη σαν ένας άλλος Γιάννης Αγιάννης, όταν δεν μπορεί πια να καταλάβει αν αυτό που αισθάνεται για την προστατευομένη του, Τιτίκα, είναι πατρική αγάπη ή έρωτας. Ως εκ τούτου, ο ήρωας φαντάζει αρχετυπικός, όπως ακριβώς και η ερμηνεία του Π. Δαδακαρίδη, η οποία χαρακτηρίζεται από μια πηγαία, ανεπιτήδευτη, αρχεγονικη ανδρική ορμή. Τα μπερδεμένα, δε, συναισθήματά του μοιάζουν εγκλωβισμένα σε ένα υποβρύχιο, στο οποίο ο αέρας συνεχώς λιγοστεύει, μην αφήνοντας του περιθώρια επιβίωσης.

Από την άλλη μεριά και το θηλυκό στοιχείο και δράμα αναδεικνύεται υπέροχα μέσα από την ερμηνεία της Ι. Παππά, που υποδύεται τη σύζυγο του Έντι, Μπέατρις, και θεία της μικρής Κάθριν. Πρόκειται, πραγματικά, για μία ακόμα τραγική ηρωίδα, η οποία μέσα από την απλότητα και την αγάπη της για τον σύζυγο και την ανιψιά της, προσπαθεί να επαναφέρει μάταια τις ισορροπίες μέσα στην οικογένειά της. Ωστόσο, πρόκειται για ακόμα μια μπερδεμένη ηρωίδα, ακριβώς όπως ο Έντι, αφού ο τρόπος με τον οποίο τον αγαπά προσιδιάζει περισσότερο στην μητρική αγάπη, ιδιαίτερα μετά την ερωτική της απομάκρυνση από το συζυγό της. Ως εκ τούτου, μέσα από τους δύο κεντρικούς του ήρωες ο θεατρικός συγγραφέας προσεγγίζει και έμφυλα ζητήματα και ζητήματα ταυτοτήτων, κάτι που, φυσικά, αναδεικνύεται κυρίως μέσα από την συγκεκριμένη ανάγνωση του έργου, όπως το βλέπουμε στη σκηνή του Θεάτρου Βεάκη, καθιστώντας το ακόμα πιο επίκαιρο.

Σύμφωνα, λοιπόν, με τα παραπάνω η παράσταση “Ψηλά απ' την γέφυρα” αποτελεί μια συγκλονιστική παράσταση, που συνδυάζει τον σεβασμό απέναντι στην αισθητική, αλλά και υφολογική γραμμή του θεατρικού της συγγραφέα, αλλά και την δημιουργική, εκ νέου, ανάγνωσή της, αποκαλύπτοντας πτυχές των ηρώων, που ενδεχομένως και ο ίδιος ο Μίλλερ δεν είχε φανταστεί, αφού το κεντρικό της ζευγάρι, μοιάζει με ζεύγος ψυχαναλυτικής -έμφυλης συμμετρίας. Παράλληλα, μέσα από την σκηνική απλότητα και το “φόκους” στις ερμηνείες των ηθοποιών, η παράσταση “Ψηλά απ' τη γέφυρα” θυμίζει αυτό που συχνά αποκαλούμε “back to the origins”, επιστροφή στα βασικά ενός θεατρικού έργου. Πράγματι, ίσως η καλύτερη παράσταση της σεζόν δεν χρειάζεται τίποτα άλλο για να χαρακτηριστεί έτσι, παρά έξι πολύ καλούς ηθοποιούς, “κουρδισμένους” από το σκηνοθέτη τους και αυτό είναι κάτι το συγκλονιστικό από μόνο του!

ΘΕΑΤΡΟ ΒΕΑΚΗ (Στουρνάρη 32, Αθήνα, 210 52 23 522)
Απόδοση – Σκηνοθεσία: Γιώργος Νανούρης
Πρωταγωνιστούν: Πυγμαλίων Δαδακαρίδης, Ιωάννα Παππά, Δημήτρης Μαυρόπουλος, Δημήτρης Καπετανάκος, Μιχάλης Πανάδης, Ευγενία Ξυγκόρου
Κοστούμια: Dante
Φωτισμοί – Σκηνικός Χώρος – Μουσική Επιμέλεια: Γιώργος Νανούρης
Φωτογραφίες προβών: Ελίνα Γιουνανλή
Εισιτήρια: Α ZΩΝΗ 20€ - 25€ | Β ΖΩΝΗ 15€ - 20€ | ΕΞΩΣΤΗΣ Α ΖΩΝΗ 20€ || ΚΑΘΕ ΠΕΜΠΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΟΔΟΣ 18€
Παραστάσεις: Tετάρτη 19:00 | Πέμπτη 20:00 | Παρασκευή 21:00 | Σάββατο 18:00 & 21:00 | Κυριακή 19:00