1.Πείτε μας λίγα λόγια για την παράσταση Killing Godot και τον ρόλο σας.

Το Killing Godot είναι μια παράσταση που συνομιλεί ανοιχτά με τον Μπέκετ, αλλά δεν επιχειρεί να τον αναπαραστήσει. Το ενδιαφέρον μας δεν είναι ο ίδιος ο Godot, αλλά το «Περιμένοντας», η πράξη της αναμονής και το τι αφήνει πίσω της όταν διαρκεί μια ολόκληρη ζωή. Η παράσταση μετατοπίζει το κέντρο βάρους από το «τι περιμένουμε» στο «τι μας έχει κάνει το να περιμένουμε», και αντιμετωπίζει την αναμονή ως μια ενεργή, αλλά βαθιά φθαρτική συνθήκη. Έτσι, το έργο λειτουργεί ταυτόχρονα ως μαύρη κωμωδία και ως στοχασμός πάνω στον χρόνο, τη μνήμη και την ευθύνη.

Σκηνοθετικά, με απασχόλησε το πώς η επανάληψη εγγράφεται στο σώμα και πώς το θέατρο μπορεί να μιλήσει για τη φθορά χωρίς να καταφύγει στον ρεαλισμό. Οι δύο ανδρικοί ρόλοι δεν αντιμετωπίζονται ως χαρακτήρες με εξέλιξη, αλλά ως φορείς συσσωρευμένου χρόνου. Ως ηθοποιός, βρίσκομαι μέσα σε αυτόν τον μηχανισμό: υποδύομαι έναν άνθρωπο που έχει μάθει να υπάρχει μέσα στην αναμονή, να επαναλαμβάνει κινήσεις και λόγια που έχουν χάσει πια το αρχικό τους νόημα. Το γεγονός ότι είμαι ταυτόχρονα σκηνοθέτης και ηθοποιός δημιουργεί μια ιδιόμορφη ένταση. Βρίσκομαι μέσα στη σκηνή, αλλά ταυτόχρονα παρακολουθώ τον ίδιο τον μηχανισμό της παράστασης να λειτουργεί, να φθείρεται και, σταδιακά, να αμφισβητείται. Αυτό το διπλό βλέμμα είναι κεντρικό και για το ίδιο το Killing Godot

2.Τι σας κέντρισε το ενδιαφέρον στο συγκεκριμένο κείμενο; Πώς είναι να καταπιάνεται κανείς με ένα έργο που ανεβαίνει πρώτη φορά, ενθουσιασμός ή ευθύνη;

Αυτό που με κέντρισε εξαρχής στο συγκεκριμένο κείμενο είναι ότι δεν προσπαθεί να «σταθεί» πάνω στον Μπέκετ, αλλά να σταθεί μετά από αυτόν. Δεν ενδιαφέρεται να επαναλάβει το ερώτημα του Περιμένοντας τον Γκοντό, αλλά να το μεταφέρει στο σήμερα, εκεί όπου η αναμονή δεν είναι πια αφηρημένη υπαρξιακή κατάσταση, αλλά καθημερινή πρακτική. Το κείμενο έχει χιούμορ, ειρωνεία, αλλά και μια σκληρότητα που δεν σε αφήνει να κρυφτείς πίσω από την αισθητική του παραλόγου. Σε αναγκάζει να αναρωτηθείς τι σημαίνει να περιμένεις για χρόνια χωρίς να αναλαμβάνεις ευθύνη για αυτό που δεν έρχεται.

Το να δουλεύεις πάνω σε ένα έργο που ανεβαίνει πρώτη φορά είναι ταυτόχρονα ενθουσιαστικό και απαιτητικό. Υπάρχει μεγάλη ελευθερία, γιατί δεν υπάρχει προηγούμενη παράσταση να σε βαραίνει, αλλά αυτή η ελευθερία συνοδεύεται από ευθύνη. Είσαι ο πρώτος που δίνει σώμα, ρυθμό και χώρο σε ένα κείμενο που μέχρι εκείνη τη στιγμή υπήρχε μόνο στο χαρτί. Δεν υπάρχει «σωστό» ή «λάθος» για να κρυφτείς πίσω του. Αυτό για μένα είναι και το πιο δημιουργικό κομμάτι: η αίσθηση ότι δεν ερμηνεύεις μια παράδοση, αλλά τη γεννάς. Και αυτό απαιτεί τόλμη, ακρίβεια και απόλυτη εγρήγορση.

3. Ο Μπέκετ είναι αγαπημένος θεατρικός συγγραφέας για εσάς και το Τόπος Αλλού. Το να καταπιαστείτε με τον Μπέκετ, αυτή την φορά "κάπως αλλιώς", ήταν περισσότερο ανάγκη, ή φυσικό συνεπακόλουθο αυτής της πολύχρονης σχέσης;

Ο Μπέκετ είναι πράγματι ένας συγγραφέας με τον οποίο το Θέατρο Τόπος Αλλού έχει μια μακρά, ουσιαστική και βιωμένη σχέση. Όχι μόνο ως αισθητική αναφορά, αλλά ως τρόπος σκέψης για το τι μπορεί να είναι το θέατρο: λιτό, αυστηρό, εκτεθειμένο στον χρόνο και στον άνθρωπο. Με αυτή την έννοια, το Killing Godot δεν προέκυψε ως μια «ιδέα εκ των προτέρων», αλλά ως κάτι που ωρίμαζε σιωπηλά μέσα από αυτή τη σχέση. Δεν ήταν ούτε στρατηγική επιλογή ούτε φόρος τιμής. Ήταν περισσότερο μια ανάγκη να μιλήσουμε ξανά με τον Μπέκετ, αλλά από τη θέση που βρισκόμαστε σήμερα.

Όταν δουλεύεις χρόνια πάνω σε έναν συγγραφέα, κάποια στιγμή παύεις να τον αντιμετωπίζεις ως ιερό κείμενο και αρχίζεις να τον κουβαλάς μέσα σου. Τότε γεννιέται το ερώτημα: τι κάνεις με αυτό που έχεις καταλάβει; Το να επιστρέψουμε στον Μπέκετ «κάπως αλλιώς» ήταν φυσικό συνεπακόλουθο αυτής της διαδρομής. Όχι για να τον ανατρέψουμε, αλλά για να τον δοκιμάσουμε μέσα στον χρόνο. Να δούμε τι αντέχει, τι μετατοπίζεται, τι αλλάζει νόημα όταν η αναμονή δεν είναι πια φιλοσοφικό σχήμα, αλλά κοινωνική και υπαρξιακή εμπειρία δεκαετιών.

Ταυτόχρονα, υπήρχε και μια βαθύτερη ανάγκη. Η αίσθηση ότι η μπεκετική αναμονή, όπως συχνά ανεβαίνει σήμερα, κινδυνεύει να γίνει φόρμα χωρίς ρίσκο, αισθητική χωρίς ευθύνη. Το Killing Godot προέκυψε από αυτή την ένταση: από την αγάπη προς τον Μπέκετ, αλλά και από την ανάγκη να τον ξαναδιαβάσουμε όχι ως μύθο, αλλά ως ζωντανό συνομιλητή. Όταν μια σχέση είναι μακρόχρονη, η επανάληψη δεν αρκεί. Κάποια στιγμή οφείλεις να ρωτήσεις αλλιώς. Και αυτό, για εμάς, ήταν απολύτως αναπόφευκτο.

4.Πώς είναι να σκηνοθετεί και να παίζει ταυτόχρονα κανείς, τι προκλήσεις κρύβει αυτή η διπλή ιδιότητα;

Το να σκηνοθετείς και να παίζεις ταυτόχρονα είναι μια συνθήκη υψηλού ρίσκου, γιατί απαιτεί να λειτουργείς με δύο διαφορετικές ποιότητες προσοχής την ίδια στιγμή. Ως σκηνοθέτης οφείλεις να βλέπεις τη συνολική εικόνα: τη σύνθεση, τον ρυθμό, τις σχέσεις, το πού «στέκεται» το νόημα μέσα στον χώρο και στον χρόνο. Ως ηθοποιός, αντίθετα, οφείλεις να εγκαταλείψεις τον έλεγχο και να βουτήξεις στο παρόν της σκηνής, στο σώμα, στην αναπνοή, στο απρόβλεπτο. Η πρώτη μεγάλη πρόκληση είναι ακριβώς αυτή: να μην αφήσει η σκηνοθετική ματιά να «παγώσει» την ερμηνεία, αλλά ούτε η ερμηνεία να παρασύρει τη σκηνοθεσία σε προσωπική άνεση.

Η δεύτερη πρόκληση είναι η απόσταση. Όταν δεν είσαι έξω από τη σκηνή, χάνεις την ευκολία του συνεχούς ελέγχου. Άρα χρειάζεται μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στους συνεργάτες, μεγαλύτερη ακρίβεια στην προετοιμασία και μια πολύ καθαρή συμφωνία για το τι αναζητά η παράσταση. Σε αυτή τη διαδικασία, η πρόβα γίνεται πιο «σκληρή»: πρέπει να έχεις ήδη χτίσει τον μηχανισμό, ώστε πάνω στη σκηνή να μπορείς να υπάρξεις ελεύθερα.

Παράλληλα όμως υπάρχει και ένα μεγάλο κέρδος. Η διπλή ιδιότητα σου επιτρέπει να βιώνεις από μέσα αυτό που ζητάς από τους άλλους. Δεν σκηνοθετείς αφηρημένα· δοκιμάζεις στο ίδιο σου το σώμα τον ρυθμό, την παύση, την ένταση. Ειδικά σε ένα έργο όπως το Killing Godot, όπου η αναμονή και ο χρόνος γράφονται πάνω στο σώμα, αυτή η διπλή θέση γίνεται σχεδόν οργανική: παρατηρείς τον μηχανισμό και ταυτόχρονα τον υπηρετείς, με όλο το κόστος και όλη την αλήθεια που αυτό συνεπάγεται.

5.Η ενέργεια επί σκηνής με τον Δημήτρη Φραγκιόγλου είναι εξαιρετική. Πώς προσεγγίσατε τους ρόλους και πώς χτίστηκε η σχέση των δύο ηρώων ώστε να φτάσετε σε αυτό το αποτέλεσμα;

Με τον Δημήτρη Φραγκιόγλου προσεγγίσαμε τους ρόλους πρώτα ως κατάσταση και μετά ως πρόσωπα. Δεν μας ενδιέφερε να «εξηγήσουμε» ψυχολογικά τον Εστραγκόν και τον Βλαντιμίρ, αλλά να χτίσουμε δύο σώματα που κουβαλούν χρόνο, συνήθεια, αλληλεξάρτηση. Στο Killing Godot οι ήρωες δεν είναι απλώς δύο χαρακτήρες που συνομιλούν∙ είναι δύο άνθρωποι που έχουν ζήσει μαζί μέσα σε μια αναμονή που έγινε τρόπος ύπαρξης. Άρα η σχέση τους δεν χτίζεται με γεγονότα, αλλά με ίχνη: με μικρές επαναλήψεις, με κοινούς ρυθμούς, με σιωπές που έχουν μνήμη.

Στις πρόβες δουλέψαμε πολύ τον «μηχανισμό» της σχέσης τους. Πότε ο ένας τραβά τον άλλον προς την κίνηση και πότε τον κρατά στην ακινησία. Πότε λειτουργούν σαν ζευγάρι που αλληλοσώζεται και πότε σαν ζευγάρι που αλληλοφθείρεται. Αυτή η αμφισημία είναι η καρδιά τους. Η ενέργεια που βλέπετε επί σκηνής γεννιέται από την ακρίβεια: δεν αφήνουμε το συναίσθημα να μας παρασύρει, αλλά αφήνουμε τον ρυθμό να παράγει συναίσθημα. Το γέλιο, η τρυφερότητα, η ένταση έρχονται επειδή οι δύο ήρωες έχουν μάθει να «διαβάζουν» ο ένας τον άλλον πριν μιλήσουν, σαν άνθρωποι που έχουν περάσει μια ζωή μαζί.

Και τέλος, υπάρχει και κάτι πολύ απλό: η εμπιστοσύνη. Όταν ξέρεις ότι ο άλλος θα σε κρατήσει, μπορείς να ρισκάρεις. Να πας πιο βαθιά στη σιωπή, πιο μακριά στο κωμικό, πιο κοντά στο σπάσιμο. Εκεί χτίζεται το αποτέλεσμα. Όχι σε μεγάλα κόλπα, αλλά σε μια κοινή αναπνοή που, βράδυ με το βράδυ, γίνεται πιο αληθινή.

6.Αυτή η ερώτηση είναι λίγο πιο προσωπική για μένα, έχοντας εμβαθύνει στον Μπέκετ. Ποιο είναι για εσάς το golden frase, η "Χρυσή φράση" στο πρωτότυπο έργο του «Περιμένοντας τον Γκοντό,» και πώς μετασχηματίζεται αυτή στο κείμενο του Nicholas Kazan; Πώς μεταφράζεται αυτό το μήνυμα στην σημερινή πραγματικότητα;

Αν πρέπει να διαλέξω μία «χρυσή φράση» από το Waiting for Godot, για μένα είναι το εναρκτήριο «Nothing to be done.». Αν το σκεφτείτε με την φράση αυτή ο Μπέκετ δεν αρχίζει απλώς το έργο αλλά το τελειώνει κιόλας. Το “Nothing to be done” συμπυκνώνει όλο το μπεκετικό παράδοξο: δεν δηλώνει απλώς αδυναμία, δηλώνει έναν τρόπο ύπαρξης που έχει ήδη παραιτηθεί από την πράξη, πριν καν αρχίσει. Είναι η φράση-κλειδί που μετατρέπει τη δράση σε αναβολή, και την αναβολή σε καθεστώς.

O Nicholas Kazan δεν «επαναλαμβάνεi»,τη φράση αλλά την μετασχηματίζει σε δράση, συνείδηση και κατηγορία. Οι ήρωες δεν λένε απλώς ότι δεν γίνεται τίποτα· συνειδητοποιούν ότι η ίδια τους η ζωή έχει γίνει το «περιμένοντας», και μάλιστα με τρομακτική διάρκεια: «η ζωή μας εδώ και εβδομήντα χρόνια είναι ένα “περιμένοντας”. Που μπορεί να είναι ένα “τίποτα”.»

Εκεί αλλάζει το βάρος: από το υπαρξιακό αδιέξοδο του Μπέκετ περνάμε στη δραματουργική έκθεση του μηχανισμού της αναμονής ως επιλογής, ως συνήθειας, ως άλλοθι. Και αυτό φαίνεται καθαρά και στη φράση «Είμαστε το “περιμένοντας”.»

Στη σημερινή πραγματικότητα, αυτό μεταφράζεται πολύ συγκεκριμένα: ο «Godot» είναι ό,τι περιμένουμε έξωθεν για να μας σώσει — μια θεϊκή παρέμβαση, μια επανάσταση που θα γίνει χωρίς εμάς, το “joker” που θα κερδίσουμε και θα ανατρέψει το παιχνίδι, ο μεγάλος έρωτας που θα απελευθερώσει όλο το συγκινησιακό μας φορτίο, η ευνοϊκή για μας συγκυρία που θα «έρθει». Το Killing Godot δεν έρχεται να σε παρηγορήσει ότι θα έρθει ο Godot· σε στριμώχνει να δεις πόσο εύκολα η αναμονή γίνεται τρόπος ζωής, και πόσο ακριβά πληρώνεται όταν δεν συνοδεύεται από πράξη.

7.Ποια είναι τα μελλοντικά σας σχέδια;

Τα μελλοντικά μου σχέδια κινούνται σε δύο παράλληλες γραμμές που για μένα είναι μία και η ίδια: να συνεχίσω να χτίζω ρεπερτόριο με σαφή καλλιτεχνική ταυτότητα στο ΤΟΠΟΣ ΑΛΛΟύ και, ταυτόχρονα, να ανοίγω την παραγωγή μας προς συνεργασίες και περιοδείες εκτός Ελλάδας. Το Killing Godot είναι μια αφετηρία με διεθνές ενδιαφέρον, άρα στόχος είναι να έχει συνέχεια σε φεστιβάλ και θεατρικά δίκτυα, όχι ως “εξαγωγή”, αλλά ως φυσική εξέλιξη μιας δουλειάς που συνομιλεί με τον ευρωπαϊκό θεατρικό λόγο.

Παράλληλα, με ενδιαφέρει να επενδύσω σε έργα που μιλούν με τη γλώσσα του τώρα: κείμενα που επιτρέπουν ρίσκο στη φόρμα, έντονη σωματικότητα, και σκηνικά σύμπαντα όπου ο χρόνος, η μνήμη και η ευθύνη δεν είναι απλώς θέματα αλλά μηχανισμοί. Στο ίδιο πνεύμα, συνεχίζουμε να αναπτύσσουμε και τη σύνδεση του θεάτρου με την εκπαίδευση και την κοινωνία, μέσα από δράσεις και συνεργασίες που βάζουν τον θεατή όχι μόνο ως «δέκτη» αλλά ως συμμέτοχο.

Και, για να το πω όσο πιο απλά γίνεται, ο βασικός μου στόχος είναι ένας: να μη γίνει ποτέ το θέατρο μια άνετη συνήθεια. Να παραμένει τόπος αναμέτρησης. Και αυτό σημαίνει νέες παραγωγές, νέες συνεργασίες και πιο ανοιχτό πεδίο για το ΤΟΠΟΣ ΑΛΛΟύ την επόμενη περίοδο.

Πληροφορίες και εισιτήρια παράστασης: https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/killing-godot-by-nicholas-kazan/