Πώς συστήνεστε ο ίδιος όταν έχετε τόσες ιδιότητες — συγγραφέας, σκηνοθέτης, ηθοποιός, ποιητής; Ποια προηγείται μέσα σας;

Αντί για ιδιότητες, θα τις έλεγα ποιότητες μιας καλλιτεχνικής διαστολής. Αδίστακτες στην παρουσία τους, διστακτικές να βαφτιστούν ιδιότητες. Από τη άλλη, η ποίηση είναι ο ορίζοντας όπου εγγράφονται όλες μου οι δράσεις, όλες οι δραστηριότητες.

Ποια ήταν η αφετηρία της καλλιτεχνικής σας διαδρομής; Ξεκινήσατε από τη γραφή ή από τη σκηνή;

Από τη γραφή. Ούτε καν από τη γραφή. Από τη σκηνή της γραφής, θα έλεγα.

Τι σας οδήγησε στην ενασχόληση με το The Viewpoints System; Τι ακριβώς είναι και τι ανακαλύψατε μέσα από αυτή τη μεθοδολογία;

Όταν μου προέκυψαν σκηνοθετικές ανησυχίες, δημιουργήθηκε ένα ασυμβίβαστο μεταξύ αυτού που έβλεπα να συμβαίνει και ενός προσωπικού οράματος. Ήτανε μια απάντηση στον προσωπο-κεντρισμό και τον αυταρχισμό μιας ηγεμονικής περσόνας που σκηνοθετεί. Τα Viewpoints είναι μια μέθοδος σύνθεσης υλικού, είναι ένα πλαίσιο αυτοσχεδιασμού. Τα πρωτοδιατύπωσε η αμερικανίδα χορογράφος Mary Overlie και εν συνεχεία η Anne Bogart τα μετέγγραψε, εμπλουτίζοντάς τα, σε θεατρική πρακτική. Αναπτύσσουν ένα ευαίσθητο κοινό λεξιλόγιο ανάμεσα σε όλους τους εμπλεκόμενους, έτσι ώστε να συνομιλούν επί ίσοις όροις. Βάλλουν κατά του συγκεντρωτισμού της εξουσίας στο πρόσωπο του σκηνοθέτη, πριονίζουν τον ναρκισσισμό και την έπαρση ενός καθολικού δημιουργού. Ως γνωστόν, οι πολιτικές μας αξίες διαφαίνονται όταν έχουμε στα χέρια μας την εξουσία.

Με ποιον τρόπο η μέθοδος Suzuki Actors Training επηρέασε τη σωματικότητα και την πειθαρχία σας ως ερμηνευτή; Πείτε μας και λίγα λόγια για το τι θα αποκομίσει κάποιος που θα ασχοληθεί με την μέθοδο αυτή.

Ο Tadashi Suzuki είναι ένας από τους σπουδαιότερους πρωτοπόρους στοχαστές και σκηνοθέτες παγκοσμίως. Η μέθοδός του διδάσκεται σε όλο τον κόσμο επηρεάζοντας καταλυτικά τις θεατρικές πρακτικές και τον αισθητικό κανόνα του θεάτρου. Είναι μία δωρική μέθοδος, βασισμένη στην Ιαπωνική κουλτούρα. Καλλιεργεί την χορικότητα και την εργασία συνόλου (ensemble theater) ενεργοποιώντας ακραιφνώς μια σωματικότητα, η οποία εκβάλλει οργανικά στη φωνή, την αναπνοή και την εκφορά του λόγου. Στα καθ’ ημάς, ο Θεόδωρος Τερζόπουλος έχει ενσωματώσει την μέθοδο αυτή στον τρόπο με τον οποίο εργάζεται.

Πώς μεταφέρετε τις πρακτικές του Viewpoints και του Suzuki στη δική σας σκηνοθετική ή συγγραφική δουλειά;

Τα Viewpoints μου έμαθαν κάτι που λίγο αργότερα ήρθε να πιστοποιηθεί και από τη διδασκαλία του Λακάν. Με έμαθαν να μπορώ να εμπιστευτώ και να λειτουργώ μέσα στην πνοή μιας ανοιχτής διαδικασίας, χωρίς τις (απατηλές) εγγυήσεις ενός κλειστού συστήματος. Αυτό είναι τα Viewpoints. Μία παράταξη πιθανοτήτων, παρά μία διασφάλιση βεβαιοτήτων. Με την δυνατότητα μιας ακραιφνούς παρουσίας, εμπλοκής και ενάργειας. Στην πρόβα και στην σκηνική παρουσία. Στο φόντο της επίγνωσης ότι εκεί που κουτσαίνεις, εκεί βρίσκεται ο θησαυρός σου.

Αν έπρεπε να περιγράψετε τη μέχρι τώρα καλλιτεχνική σας πορεία με τρεις λέξεις, ποιες θα ήταν;

Εάν μου κάνατε δώρο μια λέξη, θα έλεγα: fail again, fail better.

Και πάμε στο σήμερα. Σας βρίσκουμε στο Πλυφά στο έργο σας με τον τίτλο «Οι Βελόνες της νεραντζιάς», ο οποίος φέρει μια έντονα ποιητική αλλά και αιχμηρή εικόνα. Πώς γεννήθηκε αυτός ο συμβολισμός και τι συμπυκνώνει δραματουργικά;

Γεννήθηκε μετά από παρατεταμένη συνουσία με τις αμηχανίες, τις αντιστάσεις και τον τρόμο του έργου. Θέλω να πιστεύω ότι συμπυκνώνει την ποιητική του.

Το έργο βραβεύτηκε με το Κρατικό βραβείο του Καλύτερου Θεατρικού Έργου το 2020. Σε ποιο βαθμό θεωρείτε ότι το κοινωνικό και πολιτικό κλίμα της εποχής επηρέασε τη γραφή του;

Σε απόλυτο βαθμό. Το έργο είναι παιδί και γονιός της εποχή αυτής.

Ποια ήταν η αρχική σπίθα που σας οδήγησε στη συγγραφή του έργου; Ένα προσωπικό βίωμα, μια κοινωνική παρατήρηση ή μια λογοτεχνική εικόνα;

Η ιστορία του Λουί Αλτουσέρ και η μαρτυρία του στο βιβλίο του «Το μέλλον διαρκεί πολύ», ο τρόπος που στραγγάλισε την γυναίκα του, αυτή η διά-πράξη. Η κοινωνική και πολιτική συνθήκη της πανδημίας, αναμφισβήτητα μέσα από το προσωπικό φίλτρο.

Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση όταν ένα κείμενο περνά από τη σελίδα στη σκηνή; Αλλάζει η δική σας σχέση με το έργο;

Το έργο δεν κείτεται πλέον στις σελίδες. Αποκτά σάρκα και οστά, και πρόκληση είναι η αναπνοή του. Αυτονομείται πλήρως. Είναι ένα είδος διπλής ενηλικίωσης. Δικής του και δικής μου.

-Οι βελόνες της νερατζιάς, Φωτογραφίες – Βίντεο: Μαρίλη Ζάρκου, ηθοποιός Αγγελική Μπεβεράτου

Πώς βιώσατε τη συνεργασία με τη σκηνοθέτρια Δήμητρα Δερμιτζάκη; Παρεμβαίνετε στη σκηνική προσέγγιση ή προτιμάτε να αποστασιοποιείστε;

Όχι, δεν παρεμβαίνω. Αλλά δεν είμαι καθόλου αποστασιοποιημένος. Το έργο και η Δήμητρα έχουν τη δική τους σχέση. Εγώ είμαι δίπλα τους και τους συνοδεύω.

Υπάρχει κάποιο στοιχείο του έργου που θεωρείτε ότι μόνο το θέατρο –και όχι η λογοτεχνία γενικότερα– μπορεί να αποδώσει;

Το πραγματικό του σώματος. Είναι ένα σωματικό έργο, παρότι λογοκεντρικό.

Η νεραντζιά είναι ένα αστικό, ελληνικό δέντρο, συχνά συνδεδεμένο με την πόλη. Πόσο κεντρικός είναι ο ρόλος του αστικού τοπίου στη δραματουργία σας;

Αποτελεί βασικό δραματουργικό μοχλό, στο μέτρο που οι αστικές προδιαγραφές αποτελούν δομικό υλικό στην συνδιαμόρφωση των σύγχρονων υποκειμένων.

Αν έπρεπε να περιγράψετε την παράσταση «Οι Βελόνες της νεραντζιάς» με τρεις λέξεις, ποιες θα ήταν;

Η άλλη πραγματικότητα.

Μετά από αυτό το έργο, προς ποια κατεύθυνση νιώθετε ότι θέλετε να κινηθείτε δραματουργικά; Υπάρχει κάτι που δεν έχετε ακόμη τολμήσει να γράψετε;

Δεν γνωρίζω προς ποια κατεύθυνση θα ήθελα να κινηθώ. Μόλις ξεκίνησα τα σχεδιάσματα ενός νέου έργου. Ανακαλύπτω συνέχεια τόπους και κατευθύνσεις. Παρατηρώ να φύεται στην αναγκαιότητα μιας πιο πολιτικοποιημένης άρθρωσης. Σε αυτή τη φάση, είμαι ενθουσιασμένος. Και εδώ συναντιέμαι με το ερώτημά σας. Μοιάζει να υπάρχει εκεί κάτι πολύ τολμηρό. Είναι κάτι που δοκιμάζει τα όριά μου.

Επόμενα σας σχέδια είναι...

«Ο Ιονέσκο παραφυλάει στην πόρτα Ιανουάλις» (εκδ Θράκα’25) ήτανε το πρώτο μου ποιητικό βιβλίο. Το ακούω τώρα να μου υπαγορεύει το δεύτερο και από κοινού το οργανώνουμε. Κατά τα άλλα, η μετατόπιση. Ο αυτοσχεδιασμός βοηθάει. Όπως και ο ελεύθερος συνειρμός.

Πληροφορίες και ειαιτήρια παράστασης https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/oi-velones-tis-nerantzias/