1. Τι ήταν αυτό που σας συγκίνησε περισσότερο στο έργο «Φαέθων» και σας έκανε να πείτε «ναι» σε αυτή τη συνεργασία;

Οι συνεργάτες. Η Χρύσα Καψούλη, που σκηνοθετεί την παράσταση, ήταν δασκάλα μου στο Θέατρο των Αλλαγών όπου φοίτησα για τρία χρόνια με την υποτροφία Ανδρέας Βουτσινάς. Mε τους υπόλοιπους ηθοποιούς – Δημήτρη Βουτσή, Μάγδα Κατσιπάνου, Χριστόφορο Κώνστα και Κλέλια Μαμουνάκη – γνωριζόμαστε επίσης από το Θέατρο των Αλλαγών. Είχαμε συζητήσει ξανά στο παρελθόν για την επιθυμία μας να δουλέψουμε μαζί. Όταν μου έγινε η πρόταση, ήξερα αμέσως ότι θέλω να το κάνω.

2. Ο μύθος του Φαέθοντα πραγματεύεται την ύβρη, τη φιλοδοξία και τα όρια. Πώς συνομιλεί, κατά τη γνώμη σας, με το σήμερα;

Όλα αυτά τα θέματα είναι διαχρονικά παρόντα στις ανθρώπινες σχέσεις. Στην παράσταση, το σπίτι της οικογένειας Λομ στο Λονδίνο γίνεται πεδίο εξουσίας, υποταγής και αντίστασης. Η αντιστροφή του μύθου στο έργο του Δημήτρη Δημητριάδη – ο Φαέθων ανεβαίνει στον ήλιο αντί να καεί – μας δείχνει ότι η υπέρβαση των ορίων μπορεί να φέρει ελευθερία και ότι η προσπάθεια να αντιμετωπίσουμε τις δυναμικές εξουσίας είναι πάντα επίκαιρη.

Η ανυπακοή του μυθολογικού Φαέθοντα έφερε ύβρη. Η ανυπακοή του Φαέθοντα του Δημητριάδη φέρνει λύτρωση.

Όσον αφορά τα όρια, τίθεται σαφώς ένα υπαρξιακό ζήτημα: η τήρησή τους είναι δείγμα ενός υγιούς ή ενός νοσηρού συστήματος; Και όταν τα σπάμε ή τα σεβόμαστε, αυτό γίνεται για το ανώτερο καλό μας ή μας οδηγεί στην υποταγή;

3. Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζετε ερμηνεύοντας τον ρόλο σας;

Το κέντημα! (γέλια) Η Μπεθ κεντάει σχεδόν συνέχεια ως μέρος της καθημερινότητάς της αλλά εγώ δεν είχα καμία εμπειρία με αυτό. Πέραν αυτής της τεχνικής πρόκλησης, η μεγαλύτερη δυσκολία ήταν να κρατάω ψηλά την ενέργειά μου καθ' όλη τη διάρκεια της παράστασης μέσα στη σιωπή. Οι δύο αδελφές, Μπεθ και Ανν (Κλέλια Μαμουνάκη), βρίσκονται επί σκηνής σε μεγάλο μέρος του έργου χωρίς να μιλάνε, αλλά έχουν πολύ ενεργή παρουσία. Αυτό απαιτεί σημαντική συγκέντρωση και υψηλή ενέργεια.

4. Πώς προσεγγίσατε τον χαρακτήρα σας κατά τη διάρκεια των προβών; Υπήρξε κάποια προσωπική ανακάλυψη;

Με γνήσια περιέργεια και τρυφερότητα. Ήθελα να ανακαλύψω την Μπεθ και όχι να την ορίσω από πριν. Πολύ σημαντικό βήμα σε αυτήν την εξερεύνηση ήταν η σχέση της με τους άλλους χαρακτήρες στο έργο. Κλήθηκα να δώσω φωνή σε ένα πλάσμα που υφίσταται κακοποίηση χωρίς να φαντάζεται κάτι καλύτερο για τον εαυτό της. Η Μπεθ δεν φαντάζεται κάτι καλύτερο για τον εαυτό της και αυτό είναι τρομερό αλλά και εντελώς ανθρώπινο. Πώς σκέφτεται ένας άνθρωπος που δεν φαντάζεται κάτι καλύτερο για τον εαυτό του πέρα από τη βία που υφίσταται; Πώς φαντάζεσαι κάτι που δε γνωρίζεις;

Όταν καλείσαι να ενσαρκώσεις έναν άνθρωπο που σωπαίνει μέσα στη βία, αρχίζεις να σκέφτεσαι και τις δικές σου σιωπές. Εκείνες τις στιγμές που ίσως δεν υπερασπίστηκες τον εαυτό σου ή κάποιον άλλον. Προσωπικά, με εντυπωσίασε και η διαπίστωση ότι ενώ στην ιστορία υπάρχει ξεκαθαρος θύτης, σε ένα περιβάλλον βίας σημασία δεν έχει ποιος δρα, αλλά η νοσηρότητα όλου του συστήματος.

5. Η επιστροφή της παράστασης στη σκηνή τι διαφορετικό φέρνει αυτή τη φορά — για εσάς και για το κοινό;

Μια ματιά 20 χρόνια μετά τη συγγραφή του έργου. Δυστυχώς παραμένει εξαιρετικά επίκαιρο. Παρόλο που πρόκειται για ένα αιχμηρό έργο, στο τέλος αποκαθίσταται η δικαιοσύνη. Αυτή η κάθαρση, που συναντάμε και στην αρχαία τραγωδία, είναι πολύ σημαντική και δίνει λύτρωση τόσο στο κοινό όσο και εμάς τους ηθοποιούς. Μέσα από το σκοτάδι βγαίνουμε στο φως.

6. Πώς είναι η συνεργασία σας με τη θεατρική ομάδα BONAVENTURA; Τι ξεχωρίζει στη δυναμική της;

Είμαι πολύ τυχερή που συνεργάζομαι με την ομάδα BONAVENTURA. Για μένα, αυτό που ξεχωρίζει είναι η αφοσίωση. Είμαστε αφοσιωμένοι σε αυτό που κάνουμε αλλά και ο ένας στον άλλον. Μας αφορά προσωπικά και έχουμε έρθει όλοι με πολλή προσωπική φροντίδα σε αυτό το εγχείρημα. Εκτός από τους συναδέλφους ηθοποιούς και την Χρύσα Καψούλη, θα ήθελα να αναφέρω και όλους τους συντελεστές που κάνουν την παράσταση να ζωντανεύει: τους Xsquare DesignLab – Χρήστο Μαγγανά και Χριστόφορο Κώνστα – που επιμελούνται σκηνογραφία, κοστούμια, βίντεο και προωθητικό υλικό, τον Απόστολο Τσατσάκο στους φωτισμούς, τον Αντώνη Κοκολάκη στην επικοινωνία και τον Γιάννη Γκουντάρα στη διεύθυνση παραγωγής. Και φυσικά, τη θερμή φιλοξενία του θεάτρου Φούρνος.

7. Ποια θεωρείτε ότι είναι η διαχρονική δύναμη των αρχαίων μύθων στο σύγχρονο θέατρο;

Οι μύθοι λειτουργούν ως αρχέτυπα. Υπό αυτήν την έννοια το σύγχρονο (και όχι μόνο) θέατρο μπορεί να συνομιλήσει μαζί τους δημιουργικά και να αντλήσει από αυτούς σκέψεις και διαδρομές. Ένας μύθος λέει κάτι πιο μεγάλο από μια ιστορία και τον θυμάσαι γιατί διδάσκει κάτι βαθύτερο για τον κόσμο και τους ανθρώπους. Όπως και στα παραμύθια (που εμπεριέχουν τη λέξη μύθος), υπάρχει μεγάλη δόση αλήθειας σε αυτούς. Ένα απόσταγμα σοφίας για τον κόσμο, τους ανθρώπους και την ζωή, εξαιρετικά χρήσιμο για την τέχνη.

Ο Φαέθων του Δημήτρη Δημητριάδη είναι το αποτέλεσμα μιας τέτοιας συνομιλίας με τον αρχαίο μύθο του οποίου η ανατροπή από τον συγγραφέα αναδεικνύει μια άλλη, αθέατη πλευρά του και δείχνει πόσο ζωντανή μπορεί να είναι η διαρκής έμπνευση που αντλεί το θέατρο από τους μύθους.

8. Κλείνοντας, θα θέλαμε να μοιραστείτε μαζί μας το αγαπημένο σας ποίημα, τραγούδι και ταινία που σας συνοδεύουν αυτή την περίοδο, καθώς και το μέρος που σας εμπνέει περισσότερο.

Το αγαπημένο μου ποίημα διαχρονικά είναι αυτό του Ράινερ Μαρία Ρίλκε:

Σβήσε τα μάτια μου·

μπορώ να σε κοιτάζω,

τ’ αυτιά μου σφράγισέ τα,

να σ’ ακούω μπορώ.

Χωρίς τα πόδια μου μπορώ να ’ρθω σ’ εσένα,

και δίχως στόμα, θα μπορώ να σε παρακαλώ.

Κόψε τα χέρια μου, θα σε σφιχταγκαλιάζω,

σαν να ήταν χέρια, όμοια καλά, με την καρδιά.

Σταμάτησέ μου την καρδιά,

και θα καρδιοχτυπώ με το κεφάλι.

Κι αν κάμεις το κεφάλι μου σύντριμμα, στάχτη,

εγώ μέσα στο αίμα μου θα σ’ έχω πάλι.

Ένα τραγούδι είναι το Άλλη μια νύχτα σύγχυσης και γέλιου των Κόρε Ύδρο και μια ταινία που ξαναείδα αυτήν την περίοδο λόγω του Φαέθοντα είναι η Οφηλία (2018) σε σκηνοθεσία Claire McCarthy που αφηγείται την ιστορία του Άμλετ, από την πλευρά της Οφηλίας. Μιας εμβληματικής ηρωίδας που εδώ βρίσκει ένα καλύτερο τέλος από αυτό που βρίσκει στον Σαίξπηρ. Με κάνει να σκέφτομαι πώς θα ήταν η ιστορία αν η Οφηλία μιλούσε και δεν χανόταν στη σιωπή, όπως συμβαίνει και με τη Μπεθ. Το μέρος που με εμπνέει περισσότερο στην Αθήνα είναι ο λόφος του Φιλοπάππου.

φωτογραφία: Παναγιώτης Μάλλιαρης

πληροφορίες και εισιτήρια παράστασης: https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/faethon-tou-dimitri-dimitriadi/