Κατσαρός ο Κοσμοπολίτης Ρεμπέτης

«Τι θα κάνουμε βρε φίλοι»

Μουσικοθεατρική παράσταση

Πέμπτη 26 & Παρασκευή 27 Μαρτίου

ΠΛΥΦΑ (Κτήριο 7Γ)

Συνέντευξη με τον Λεονάρδο Μπατή

Η παράσταση ισορροπεί ανάμεσα στο ρεμπέτικο και μια σύγχρονη μεταμοντέρνα προσέγγιση. Πώς βρήκατε αυτή την “εν harmony” ισορροπία στη σκηνή;

Η ισορροπία προκύπτει μέσα από την δραματουργία. Κάθε ερμηνεία τραγουδιού γίνεται βάση ενός ερωτήματος που τίθεται στο παρόν μας. Ποιο είναι το διαχρονικό τραγικό στοιχείο που φέρει αυτό το τραγούδι και πώς λειτουργεί αυτό στα πλαίσια της αφήγησης μας; Η Αρμονία στη μυθολογία είναι κόρη της Αφροδίτης και του Άρη. Τι σημαίνει αυτό; Έρωτας και Πόλεμος δημιουργούν διαρκώς νέες ισορροπίες. Αν το σκεφτεί κάποιος αντιλαμβάνεται το μυστήριο. Κάθε τραγούδι έρχεται να εναρμονίσει και να εκφράσει μια τέτοια κατάσταση. Αυτή είναι η προσπάθεια μας. Τραγούδι και τραγωδία είναι ομόριζα. Στη παράσταση μάς δε λέμε μόνο ρεμπέτικά γιατί ο Κατσαρός δεν τραγουδούσε μόνο ρεμπέτικά αλλά ήταν σίγουρα ρεμπέτης υπό την έννοια ήταν σίγουρα περιπλανώμενος. Πολύ περιπλανώμενος.. γι’ αυτό και κοσμοπολίτης.

Τι ήταν αυτό που σας γοήτευσε περισσότερο στην προσωπικότητα του Κατσαρού και σας ώθησε να ασχοληθείτε καλλιτεχνικά μαζί του;

Ο Γιώργος Θεολογίτης με το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο «Κατσαρός» (ήταν κατσαρομάλλης) ήταν καταπληκτικός μουσικός. Κατ’ εμέ αυτό σημαίνει και φορέας του τραγικού. Από τότε που πρωτοάκουσα ηχογραφήσεις του στην Αμοργό, όταν δούλευα σε ένα μαγαζί την Q στην Αιγιάλη από τον Μίμη Θεολογίτη που απ’ όσο ξέρω είναι και μακρινός συγγενή του, δεν έπαψα ποτέ να τις ακούω. Ο τρόπος του να τραγουδάει και να παίζει την κιθάρα είναι μοναδικός. Παίζει τόσο φυσικά και αβίαστα αλλά ταυτοχρόνως με μεγάλη μαεστρία. Προσωπικά δεν έχω ακούσει κάποιον να παίζει σαν κι’ αυτόν. Ακούς στις ηχογραφήσεις αλλά και στις συνεντεύξεις του τον ήχο της Αμοργού, της Σμύρνης, της Αθήνας, της εκκλησίας, της Αμερικής αλλά και των πολλών χιλιόμετρων που έκανε σε μαγαζιά σε όλο τον κόσμο.

Το ρεπερτόριο του μας ταίριαξε πολύ με την Σοφία καθότι έχουμε και οι δύο ακούσματα και «δυτικής» αλλά και «ανατολικής» μουσικής. Τα όργανα που παίζουμε επίσης έχουν αυτή την γκάμα. Κλαρινέτο και τσέλο έχουν κατασκευαστεί για «δυτική» μουσική αλλά έχουν περάσει στην «ανατολική» με μεγάλη επιτυχία. Η Ελλάδα ως γνωστόν βρίσκεται στη μέση.. Ο Μηνάς Εμμανουήλ ήρθε αργότερα στην παρέα μετά από πρόσκληση μας για να δημιουργήσουμε έναν κόσμο που αναδεικνύει την δραματουργία μέσω του Sound Design.

Πρέπει να πω επίσης και κάτι που ίσως προκύπτει από αυτά που προ είπα. Με τα χρόνια και ειδικά όταν άκουσα και τις συνεντεύξεις που του πήρε ο Παναγιώτης Κουνάδης κατάλαβα ότι ένας ακόμα λόγος που με γοητεύει είναι το θετικό του πνεύμα, το χιούμορ του , η γενναιοδωρία του, ο πολύ καλώς εννοούμενος ερασιτεχνισμός του, ο πλούτος της γλώσσας του αλλά και οι αντιφάσεις του. Οι γνωριμίες που έκανε μέσα στα 107 ή 109 χρόνια της ζωής του είναι πραγματικά αυτό που λέμε jawdroppinng. Σου πέφτουν τα σαγόνια. Να αναφέρω ενδεικτικά τους Ντίν Μάρτιν, Χάμφρεϊ Μπόγκαρντ, Βασιλιάς Γεώργιος και Κωσταντίνος της Ελλάδας, Φράνκλιν Ρούζβελτ, Χάρι Τζείμς, Αντρές Σεγκόβια, Μαρίκα Παπαγκίκα, Αλ Καπόνε, Αμαλια Βάκκα, Παναγιώτης Τούντας, Τζάκ Γρηγορίου, Τσάρλι Τσάπλιν.. Μου αρέσει να τα ανακατεύω.. Ακούστε τις συνεντεύξεις του στο site του αρχείου Κουνάδη και θα καταλάβετε. Αποσπάσματα θα ακούσετε και στην παράσταση με την ευγενική άδεια τους.

Πώς μεταφράζεται η ζωή ενός τόσο πολυταξιδεμένου μουσικού σε ήχο και σκηνική δράση;

Το sound design είναι μαγικό πράγμα. Μπορείς να ζωγραφίσεις με τους ήχους. Πάντα με γοήτευε και αποτελεί για μένα βασικό εργαλείο σύνθεσης. Είναι άλλωστε και ένας από τους λόγους που έφτιαξα το εργαστήρι μου «υφ» στο ΠΛΥΦΑ. Με τον Μηνά έχουμε ξεκινήσει μια συνεργασία εδώ και 2 χρόνια. Με βοήθησε και στο στήσιμο του συστήματος surround που θέλω να χρησιμοποιήσω και στο θέατρο. Σε αυτή την παράσταση έχουμε αρχίσει να πειραματιζόμαστε. Δεν είναι απλό. Δε θέλουμε το μέσο να υπερτερεί της σκηνικής αφήγησης. Θέλουμε να την υπηρετεί. Η παγίδα του εντυπωσιασμού των εφέ είναι γνωστή.

Η ευρύτητα του κόσμου μέσα στον οποίο έζησε ο Κατσαρός ήταν μεγάλη πρόκληση. 107 ή 109 χρόνια μεγάλων αλλαγών γύριζε με καράβια όλο τον κόσμο. Η ιδέα πάνω στη οποία βασιστήκαμε για να ενώσουμε όλο αυτόν τον κόσμο είναι το κύμα. Από την θάλασσα μέχρι τα ηλεκτρομαγνητικά και τα ωστικά κύματα. Δεν θα πω άλλα.

Τώρα ως προς την σκηνική δράση πέραν του ήχου έχουμε προσπαθήσει να λειτουργήσουμε αρκετά αφαιρετικά και σίγουρα μακριά από το θέατρο ντοκουμέντο ή κάποιον ρεαλισμό. Ας πούμε πως χτίζουμε μια αλληγορία με βάση το γεγονός ότι φαίνεται να ήταν πολύ τακτικός και συγκροτημένος.

Η χρήση live μουσικής μαζί με sound design δημιουργεί ένα ιδιαίτερο ηχητικό τοπίο. Πώς εξελίχθηκε αυτή η συνεργασία μεταξύ σας;

Η βασική μου ιδιότητα είναι αυτή του ηθοποιού, ή ίσως καλύτερα του θεατρίνου, και γι’ αυτό και αυτή μου εμμονή με την δραματουργία. Για μένα το θέατρο είναι ένα μουσικό γεγονός. Ο ήχος είναι πραγματικός και ψυχικός χώρος. Η έρευνα μου περιστρέφεται γύρω από τρείς άξονες. Παιχνίδι-Διάλογος-Μουσική. Η Σοφία επίσης έχει παίξει ως μουσικός σε πολλές παραστάσεις αλλά διαθέτει και ένα πολύ παιγνιώδες πνεύμα οπότε ταιριάξαμε. Ο Μηνάς έχει και καλλιτεχνικό έργο αλλά είναι και καθηγητής στο τμήμα μουσικών σπουδών στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο πάνω σε ακριβώς αυτό το αντικείμενο. Φαίνεται λοιπόν να έχει προκύψει μια συνεννόηση ως προς τον τρόπο εργασίας. Σίγουρα έπαιξε ρόλο και η ύπαρξη του εργαστηρίου που έχει τις προδιαγραφές για να γίνει μια τέτοια συνεργασία. Είναι ένα προσωπικό όνειρο ζωής για μένα που σιγά σιγά πραγματώνεται.

Με ποιον τρόπο οι επιρροές από την Αμοργό, τη Μικρασία και την Αμερική “συνομιλούν” μέσα στη μουσική σας;

Έχουμε χτίσει μια αφήγηση που αναπτύσσεται και χρονικά από τη Αμοργό του καντηλιού και του μερακλή παππού του, από τον οποίο άκουσε τα πρώτα μικρασιατικά τραγούδια, μέχρι τους αυτοκινητοδρόμους της Αμερικής και των υπερωκεάνιων ανα την υφήλιο. Η εξέλιξη της τεχνολογίας είναι και αυτή οδηγός. Στην παράσταση παίζουμε και με ρεύματα και χωρίς. Αφήνουμε και την σιωπή να κάνει την δουλεία της. Η Αμερική των αρχών του περασμένου αιώνα αποτέλεσε ένα χωνευτήρι πολιτισμών θα τολμήσω να πω άνευ προηγουμένου. Είμαστε ακόμα πολύ μέσα για να καταλάβουμε τι έχει συμβεί αυτόν το περασμένο αιώνα. Τι θα πει να υπάρχουν πια πυρηνικά όπλα και τι ήχο έχει αυτή η εποχή; Ο Κατσαρός πώς έφτασε στα αφτιά μας; Η αλήθεια είναι πώς δεν παίζουμε Κατσαρό. Αυτός πραγματικά δεν παίζεται. Παίζουμε με αφορμή τον Κατσαρό και την ζωή του.

Αν ο Κατσαρός μπορούσε να δει την παράσταση σήμερα, τι πιστεύετε ότι θα του έκανε τη μεγαλύτερη εντύπωση;

Τί να πω; Μπορεί και να θύμωνε. Μπορεί και να ένιωθε πόσο καλό μας έχει κάνει. Μπορεί και να γελούσε. Ξέρετε δεν είναι λίγες οι φορές που αναρωτήθηκα τι κάνουμε εδώ. Μήπως αυθαιρετούμε; Μήπως καπηλευόμαστε το όνομα του; Δεν θέλω να το πιστεύω. Χάρηκα πολύ που ήρθε ο Κος Παναγιώτης Κουνάδης μαζί την κόρη του την Ελίτα στην παράσταση, άνθρωποι ο οποίοι θαύμασαν και λάτρεψαν τόσο πολύ τον Κατσαρό ώστε εργάστηκαν πάρα πολύ και από καθαρό μεράκι για να αναδείξουν το έργο του και την προσωπικότητα του. Χάρηκαν νομίζω την παράσταση και αυτό μας ηρέμισε λίγο και μας τιμά πολύ. Δεν παύω να φοβάμαι όμως μεσα σε αυτήν την συνθήκη που προτείνετε. Ξέρετε πολύ πιθανόν ο Κατσαρός να ήταν πολύ αυστηρός μαζί μας. Ζούμε όμως σε αυτόν τον μεταμοντέρνο κόσμο όπου κάποιος μπορεί αύριο να πάρει την φωνή του Κατσαρού να την φορτώσει σε μια μηχανή ΑΙ και να την βάλει να σου πει ότι μπορεί να βάλει ο νους του. Δύσκολες εποχές. Παράξενες. Τι θα του έκανε εντύπωση; Τα πάντα.

Κλείνοντας, θα θέλαμε να μοιραστείτε μαζί μας το αγαπημένο σας ποίημα, τραγούδι και ταινία που σας συνοδεύουν αυτή την περίοδο, καθώς και το μέρος που σας εμπνέει περισσότερο.

Θα περιοριστώ στον Κατσαρό. Με τυραννάει αυτό το Αμοργιανό τραγούδι που λέει .

Άντεν Αγία μου Παρασκευή που ‘σαι στα, που ‘σαι στα Παραδείσια,

άντε που’ σαι βρε, που ‘σαι στα Παραδείσια,

ωχ, που έρχονται και προσκυνούν, άντε που έρχονται και προσκυνούν, τα όμορφα κορίτσια,

Άντε -ν- όλο τον κόσμο γύρισα -ν-,

Ανατολή και Δύση, άντε -ν- Ανατολή και Δύση,

μα σαν εσέ το μπόι σου, μα σαν εσέ το μπόι σου, δε, άντε δεν έχω απαντήσει, μα σαν εσέ το, μα σαν εσέ το, μα σαν εσέ το μπόι σου, άντε Ανατολή και Δύση, άντε δεν έχω απαντήσει.

Έχω επίσης μεγάλη περιέργεια να δω το νέο ντοκιμαντέρ για τον Κατσαρό «Στην Αμερική σαν πήγα» των Αργύρη Θέου και Άγγελου Κοβότσου που μόλις παίχτηκε στο φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης. Για να είμαι ειλικρινής τον τελευταίο καιρό είμαι κάθε μέρα στο εργαστήρι ετοιμάζοντας την παράσταση. Ωραία η έμπνευση αλλά καλό να είναι να σε πετύχει σε ώρα εργασίας.

Ευχαριστώ.

Ταυτότητα Παράστασης:

Σοφία Ευκλείδου: Τσέλο fx, Τραγούδι

Λεονάρδος Μπατής: Κλαρίνο, Κιθάρα, fx, Τραγούδι

Μηνάς Εμμανουήλ: Sound Design

Αλέκος Αναστασίου: Φώτα

Παραστάσεις

Πέμπτη 26 και Παρασκευή 27 Μαρτίου στις 21.00

Διάρκεια: 80' (χωρίς διάλειμμα)

Εισιτήρια: 12€ Προπώληση, 15€ Ταμείο https://www.ticketservices.gr/event/plyfa-friends-what-are-we-gonna-do/?lang=el

Συντελεστές:

Σχεδιασμός Αφίσας: Paola Soel

Επικοινωνία: Ελευθερία Σακαρέλη

Ευχαριστούμε το Αρχείο Κουνάδη για την άδεια να χρησιμοποιήσουμε αποσπάσματα συνεντεύξεων. (Όλες οι συνεντεύξεις είναι διαθέσιμες διαδικτυακά) https://vmrebetiko.gr/item/?id=3854

ΠΛΥΦΑ (Κτήριο 7Γ): Κορυτσάς 39, Αθήνα Ι https://plyfa.space/